C-580/23 i C-795/23
Podsumowanie
W połączonych sprawach C-580/23 i C-795/23 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnął kwestie dotyczące wykładni dyrektywy 2001/29/WE w odniesieniu do ochrony praw autorskich do dzieł sztuki użytkowej, w szczególności mebli. Sądy odsyłające z Szwecji i Niemiec zwróciły się o wyjaśnienie kryteriów oryginalności, które są niezbędne do uznania przedmiotu za utwór chroniony prawem autorskim. Trybunał potwierdził, że pojęcie 'utworu' jest autonomicznym pojęciem prawa UE i wymaga spełnienia dwóch kumulatywnych przesłanek: oryginalności (stanowiącej własną twórczość intelektualną autora, przejawiającą się w jego swobodnych i twórczych wyborach) oraz tego, że przedmiot stanowi wyraz tej twórczości. Wyjaśniono, że oryginalność dzieł sztuki użytkowej jest oceniana według tych samych wymogów co inne rodzaje utworów, a ochrona prawnoautorska nie jest wyjątkiem od ochrony wzorów, lecz odrębnym systemem. Trybunał podkreślił, że choć pewne czynniki, takie jak zamiary autora, inspiracja czy wykorzystanie dostępnych form, mogą być brane pod uwagę, nie są one decydujące dla ustalenia oryginalności. Kluczowe jest, aby wybory autora były swobodne i twórcze, odzwierciedlały jego osobowość i były widoczne w samym przedmiocie. W kwestii naruszenia prawa autorskiego, Trybunał orzekł, że należy ustalić, czy twórcze elementy chronionego utworu zostały przejęte w sposób rozpoznawalny w przedmiocie naruszającym. Ogólne wrażenie wizualne oraz stopień oryginalności nie są decydujące, a możliwość podobnej niezależnej twórczości nie wyklucza naruszenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów oryginalności dzieł sztuki użytkowej na gruncie prawa UE, rozróżnienie między ochroną prawnoautorską a ochroną wzorów, oraz zasady ustalania naruszenia prawa autorskiego w kontekście przedmiotów użytkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji dyrektywy 2001/29/WE i może wymagać dalszej konkretyzacji w poszczególnych sprawach krajowych, zwłaszcza w odniesieniu do oceny 'swobodnych i twórczych wyborów' w różnych kategoriach dzieł.
Zagadnienia prawne (4)
Jakie są kryteria oceny oryginalności przedmiotu sztuki użytkowej na potrzeby ochrony prawnoautorskiej zgodnie z dyrektywą 2001/29/WE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Oryginalność przedmiotu sztuki użytkowej wymaga, aby stanowił on odzwierciedlenie osobowości autora, przejawiające się w jego swobodnych i twórczych wyborach. Nie są swobodne i twórcze wybory podyktowane ograniczeniami technicznymi ani te, które, choć swobodne, nie noszą znamienia osobowości autora.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że oryginalność jest autonomicznym pojęciem prawa UE. Wymaga ona, aby przedmiot był własną twórczością intelektualną autora, odzwierciedlającą jego osobowość poprzez swobodne i twórcze wybory. Ograniczenia techniczne lub inne nie mogą uniemożliwiać tego odzwierciedlenia. Ocena powinna skupiać się na wyborach twórczych widocznych w samym przedmiocie, a nie na zamiarach autora czy zewnętrznych czynnikach.
Czy istnieje relacja reguła-wyjątek między ochroną na podstawie prawa wzorów a ochroną na podstawie prawa autorskiego dla przedmiotów sztuki użytkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, między ochroną na podstawie prawa wzorów a ochroną na podstawie prawa autorskiego nie istnieje relacja reguła-wyjątek. Oba systemy ochrony są odrębne i stosuje się do nich różne kryteria.
Uzasadnienie
Trybunał wyjaśnił, że ochrona wzorów opiera się na kryteriach nowości i indywidualnego charakteru, podczas gdy ochrona prawnoautorska na oryginalności. Cele obu systemów są różne, a kumulacja ochrony jest możliwa, ale nie automatyczna i ograniczona do określonych sytuacji. Nie należy mylić przesłanek tych ochrony.
Jakie są kryteria ustalenia naruszenia prawa autorskiego do przedmiotu sztuki użytkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Naruszenie prawa autorskiego następuje, gdy twórcze elementy chronionego utworu zostały przejęte w sposób rozpoznawalny w przedmiocie, który ma stanowić naruszenie. Ogólne wrażenie wizualne oraz stopień oryginalności nie są decydujące.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że naruszenie polega na nieuprawnionym korzystaniu z oryginalnych elementów twórczych utworu. Kluczowe jest, aby te elementy, będące wyrazem osobowości autora, zostały przejęte w sposób rozpoznawalny. Ocena całościowego wrażenia wizualnego jest właściwa dla ochrony wzorów, a nie prawa autorskiego. Możliwość podobnej niezależnej twórczości nie wyklucza naruszenia, jeśli twórcze elementy zostały przejęte.
Jakie znaczenie mają czynniki zewnętrzne i późniejsze (np. inspiracja, uznanie specjalistów) przy ocenie oryginalności przedmiotu sztuki użytkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Okoliczności takie jak zamiary autora, źródła inspiracji, wykorzystanie już dostępnych form, możliwość podobnej niezależnej twórczości lub uznanie przedmiotu w kręgach specjalistów mogą zostać wzięte pod uwagę, ale nie są ani konieczne, ani decydujące dla ustalenia oryginalności.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że ocena oryginalności powinna opierać się na czynnikach istniejących przy projektowaniu przedmiotu, a nie na czynnikach zewnętrznych i późniejszych. Choć inspiracja czy wykorzystanie dostępnych form nie wykluczają oryginalności, kluczowe jest odzwierciedlenie osobowości autora w samym przedmiocie. Uznanie w kręgach specjalistów czy prezentacja na wystawach nie są decydujące.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Mio AB, Mio e-handel AB, Mio Försäljning AB | spolka | skarżący |
| Galleri Mikael & Thomas Asplund Aktiebolag | spolka | pozwany |
| USM U. Schärer Söhne AG | spolka | skarżący |
| konektra GmbH, LN | spolka | pozwany |
| rząd francuski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (11)
Główne
Dyrektywa 2001/29/WE art. 2
Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym
Definiuje prawo do zwielokrotniania utworu, które obejmuje wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania zwielokrotniania przy użyciu wszelkich środków i w jakiejkolwiek formie. Wymaga, aby przedmiot był oryginalny, stanowiąc własną twórczość intelektualną autora, przejawiającą się w jego swobodnych i twórczych wyborach.
Dyrektywa 2001/29/WE art. 3 § 1
Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym
Przewiduje wyłączne prawo autorów do zezwalania lub zabraniania publicznego udostępniania ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie.
Dyrektywa 2001/29/WE art. 4 § 1
Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym
Przewiduje wyłączne prawo autorów do zezwalania lub zabraniania jakiejkolwiek formy publicznego rozpowszechniania oryginału swoich utworów lub ich kopii w drodze sprzedaży lub w inny sposób.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna dla odesłań prejudycjalnych składanych do Trybunału Sprawiedliwości UE.
Pomocnicze
Dyrektywa 98/71/WE art. 17
Dyrektywa 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów
Stanowi, że wzór chroniony prawem z rejestracji lub prawem państwa członkowskiego korzysta również z ochrony przewidzianej przez prawo autorskie od dnia jego stworzenia lub utrwalenia. Zakres i warunki ochrony są określane przez państwo członkowskie.
Rozporządzenie nr 6/2002 art. 96 § 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 6/2002 z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych
Podobne do art. 17 dyrektywy 98/71/WE, dotyczy ochrony wzorów wspólnotowych i ich ochrony prawnoautorskiej na poziomie krajowym.
Lagen om upphovsrätt till litterära och konstnärliga verk art. § 1
Ustawa o prawie autorskim do utworów literackich i artystycznych (Szwecja)
Definiuje, co stanowi utwór literacki lub artystyczny, w tym dzieła sztuki użytkowej.
Lagen om upphovsrätt till litterära och konstnärliga verk art. § 2
Ustawa o prawie autorskim do utworów literackich i artystycznych (Szwecja)
Określa zakres prawa autorskiego, w tym wyłączne prawo do dysponowania utworem poprzez jego zwielokrotnianie i podawanie do publicznej wiadomości.
Lagen om upphovsrätt till litterära och konstnärliga verk art. § 53b
Ustawa o prawie autorskim do utworów literackich i artystycznych (Szwecja)
Przewiduje możliwość zakazania dalszych naruszeń osobie dopuszczającej się naruszenia lub w nim uczestniczącej.
Urheberrechtsgesetz art. § 2 § 1 pkt 4
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Niemcy)
Wskazuje, że chronione utwory obejmują w szczególności dzieła sztuki, w tym dzieła sztuki użytkowej i projekty takich utworów.
Urheberrechtsgesetz art. § 2 § 2
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Niemcy)
Stanowi, że jedynie osobista twórczość intelektualna stanowi utwór.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Oryginalność dzieła sztuki użytkowej powinna być oceniana według tych samych kryteriów co inne utwory, a nie na podstawie wyższych wymogów. • Naruszenie prawa autorskiego następuje, gdy twórcze elementy dzieła zostaną rozpoznawalnie przejęte, a nie na podstawie ogólnego wrażenia wizualnego. • Kryteria oceny oryginalności powinny skupiać się na swobodnych i twórczych wyborach autora, odzwierciedlających jego osobowość, widocznych w samym przedmiocie.
Odrzucone argumenty
Ochrona prawnoautorska dzieł sztuki użytkowej powinna być wyjątkiem od ochrony wzorów i wymagać wyższych wymogów oryginalności. • Ogólne wrażenie wizualne jest wystarczające do stwierdzenia naruszenia prawa autorskiego. • Czynniki zewnętrzne i późniejsze, takie jak uznanie w kręgach specjalistów, powinny być decydujące przy ocenie oryginalności.
Godne uwagi sformułowania
oryginalność [...] stanowi własną twórczość intelektualną jego autora, przejawiającą się w jego swobodnych i twórczych wyborach • nie są swobodne i twórcze nie tylko wybory podyktowane różnymi ograniczeniami, w szczególności technicznymi, ale również te, które, choć swobodne, nie noszą znamienia osobowości autora • między ochroną na podstawie prawa wzorów a ochroną na podstawie prawa autorskiego nie istnieje relacja reguła–wyjątek • w celu stwierdzenia naruszenia prawa autorskiego trzeba ustalić, czy elementy twórcze chronionego utworu zostały przejęte w sposób rozpoznawalny w przedmiocie, który ma stanowić naruszenie • to samo całościowe wrażenie wizualne wywoływane przez dwa kolidujące ze sobą przedmioty i stopień oryginalności rozpatrywanego utworu nie są istotne
Skład orzekający
F. Biltgen
prezes izby
T. von Danwitz
wiceprezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego pierwszej izby
I. Ziemele
sprawozdawczyni
A. Kumin
sędzia
S. Gervasoni
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów oryginalności dzieł sztuki użytkowej na gruncie prawa UE, rozróżnienie między ochroną prawnoautorską a ochroną wzorów, oraz zasady ustalania naruszenia prawa autorskiego w kontekście przedmiotów użytkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji dyrektywy 2001/29/WE i może wymagać dalszej konkretyzacji w poszczególnych sprawach krajowych, zwłaszcza w odniesieniu do oceny 'swobodnych i twórczych wyborów' w różnych kategoriach dzieł.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnie używanych przedmiotów (mebli) i wyjaśnia, kiedy stają się one chronione prawem autorskim, co jest istotne dla projektantów, producentów i konsumentów.
“Kiedy zwykły mebel staje się dziełem sztuki chronionym prawem autorskim? TSUE wyjaśnia kryteria oryginalności.”
Sektor
meblarstwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny