C-578/23
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że instytucja zamawiająca nie może powoływać się na ochronę praw wyłącznych do zastosowania procedury negocjacyjnej bez publikacji, jeśli sama przyczyniła się do powstania stanu wyłączności.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 2004/18/WE w kontekście zastosowania procedury negocjacyjnej bez publikacji ogłoszenia o zamówieniu. Czeska Dyrekcja Generalna Finansów (DGF) udzieliła zamówienia na obsługę systemu informatycznego spółce IBM, powołując się na przyczyny techniczne i ochronę praw wyłącznych do kodu źródłowego. Urząd Ochrony Konkurencji uznał to za naruszenie prawa, twierdząc, że DGF sama przyczyniła się do powstania stanu wyłączności. Sąd odsyłający zapytał Trybunał, czy przy ocenie możliwości przypisania instytucji zamawiającej stanu wyłączności należy uwzględnić okoliczności zawarcia pierwotnej umowy oraz cały okres od jej zawarcia do momentu decyzji o udzieleniu kolejnego zamówienia.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Nejvyšší správní soud (Republika Czeska) dotyczył wykładni art. 31 pkt 1 lit. b) dyrektywy 2004/18/WE w sprawie zamówień publicznych. Sprawa rozpatrywana była w kontekście udzielenia przez czeską Dyrekcję Generalną Finansów (DGF) zamówienia na obsługę systemu informatycznego spółce IBM Česká republika spol. s r.o. bez uprzedniej publikacji ogłoszenia o zamówieniu. DGF uzasadniała to przyczynami technicznymi oraz ochroną praw wyłącznych do kodu źródłowego systemu, które wynikały z pierwotnej umowy z 1992 r. Urząd Ochrony Konkurencji stwierdził naruszenie prawa, argumentując, że DGF nie wykazała, iż zamówienie mogło być wykonane wyłącznie przez IBM, a także że konieczność ochrony praw wyłącznych była konsekwencją wcześniejszego zachowania poprzednika prawnego DGF. Sąd odsyłający, mając wątpliwości co do wykładni przepisu, zwrócił się do Trybunału z pytaniem, czy przy ocenie, czy instytucja zamawiająca nie spowodowała stanu wyłączności swoim postępowaniem, należy uwzględnić okoliczności zawarcia pierwotnej umowy oraz cały okres od jej zawarcia do momentu decyzji o udzieleniu kolejnego zamówienia. Trybunał orzekł, że instytucja zamawiająca nie może powoływać się na ochronę praw wyłącznych w celu zastosowania procedury negocjacyjnej bez publikacji, jeżeli można jej przypisać zaistnienie przyczyny związanej z tą ochroną. Ocena takiej możliwości przypisania powinna uwzględniać nie tylko okoliczności zawarcia pierwotnej umowy, ale także wszystkie okoliczności charakteryzujące okres od jej zawarcia do dnia podjęcia decyzji o zastosowaniu procedury. W szczególności, instytucja zamawiająca musi wykazać, że podjęła racjonalne kroki, aby uniknąć lub zakończyć stan wyłączności, jeśli było to ekonomicznie uzasadnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, instytucja zamawiająca nie może powoływać się na ochronę praw wyłącznych, jeżeli można jej przypisać zaistnienie przyczyny związanej z tą ochroną. Ocena takiej możliwości przypisania powinna uwzględniać nie tylko okoliczności zawarcia pierwotnej umowy, ale także wszystkie okoliczności charakteryzujące okres od jej zawarcia do dnia podjęcia decyzji o zastosowaniu procedury.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że procedura negocjacyjna bez publikacji jest wyjątkiem i musi być interpretowana ściśle. Instytucja zamawiająca musi wykazać, że spełnione są kumulatywne przesłanki, w tym brak możliwości przypisania jej zaistnienia stanu wyłączności. Ocena ta powinna obejmować cały okres od zawarcia pierwotnej umowy, badając, czy instytucja zamawiająca dysponowała racjonalnymi środkami, aby zakończyć stan wyłączności, zwłaszcza po przystąpieniu do UE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Česká republika – Generální finanční ředitelství | organ_krajowy | skarżący |
| Úřad pro ochranu hospodářské soutěže | organ_krajowy | pozwany |
| Rząd czeski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd słowacki | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (5)
Główne
Dyrektywa 2004/18/WE art. 31 § 1 lit. b)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/18/WE z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi
Procedura negocjacyjna bez publikacji może być stosowana, jeżeli z przyczyn technicznych, artystycznych lub związanych z ochroną praw wyłącznych zamówienie może zostać udzielone jedynie określonemu wykonawcy, pod warunkiem że zaistnienia tych przyczyn nie można przypisać instytucji zamawiającej.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Pomocnicze
Dyrektywa 2014/24/UE
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE
ustawa o zamówieniach publicznych art. 23 § 4 lit. a)
Zákon č. 137/2006 Sb., o veřejných zakázkách
Dyrektywa 93/36/EWG art. 6 § 3 lit. b)
Dyrektywa Rady 93/36/EWG z dnia 14 czerwca 1993 r. koordynująca procedury udzielania zamówień publicznych na dostawy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Instytucja zamawiająca nie może powoływać się na ochronę praw wyłącznych, jeśli sama przyczyniła się do powstania stanu wyłączności. Ocena możliwości przypisania instytucji zamawiającej stanu wyłączności powinna uwzględniać cały okres od zawarcia pierwotnej umowy do momentu decyzji o kolejnym zamówieniu. Instytucja zamawiająca musi wykazać, że podjęła racjonalne kroki, aby uniknąć lub zakończyć stan wyłączności, jeśli było to ekonomicznie uzasadnione.
Odrzucone argumenty
Argumentacja DGF, że stan wyłączności wynikał wyłącznie z pierwotnej umowy zawartej przed przystąpieniem do UE i nie można jej przypisać. Argumentacja, że brak możliwości zastosowania procedury negocjacyjnej bez publikacji doprowadziłby do bezużyteczności systemu informatycznego.
Godne uwagi sformułowania
instytucja zamawiająca nie może powoływać się na ochronę praw wyłącznych, jeżeli można jej przypisać zaistnienie przyczyny związanej z tą ochroną Taką możliwość przypisania należy oceniać nie tylko na podstawie okoliczności faktycznych i prawnych towarzyszących zawarciu umowy dotyczącej pierwotnego świadczenia, lecz również na podstawie wszystkich okoliczności charakteryzujących okres od dnia tego zawarcia umowy do dnia, w którym instytucja zamawiająca podejmuje decyzję, jaką procedurę należy zastosować w celu udzielenia kolejnego zamówienia publicznego.
Skład orzekający
K. Jürimäe
prezes_izby
K. Lenaerts
prezes
N. Jääskinen
sędzia
M. Gavalec
sprawozdawca
N. Piçarra
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 31 dyrektywy 2004/18/WE (obecnie odpowiednich przepisów dyrektywy 2014/24/UE) w zakresie stosowania procedury negocjacyjnej bez publikacji z powodu praw wyłącznych, zwłaszcza w kontekście sytuacji, gdy instytucja zamawiająca sama przyczyniła się do powstania stanu wyłączności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prawami wyłącznymi do oprogramowania i koniecznością zapewnienia ciągłości jego działania. Ocena możliwości przypisania instytucji zamawiającej stanu wyłączności wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego wyjątku od zasady konkurencji w zamówieniach publicznych i pokazuje, jak ostrożnie należy podchodzić do uzasadniania stosowania procedur negocjacyjnych. Jest to istotne dla praktyków zamówień publicznych.
“Wyjątek od reguł zamówień publicznych: Kiedy można pominąć przetarg z powodu praw wyłącznych?”
Sektor
IT/technologie
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI