C-57/24
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Okręgowy w Gliwicach dotyczył wykładni art. 13 rozporządzenia (UE) nr 650/2012 w sprawie jurysdykcji sądów w kontekście prawa spadkowego. Sprawa dotyczyła małoletniej spadkobierczyni z Polski, która wniosła o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po krewnym zmarłym w Niemczech. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy sądy państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy (w tym przypadku Polski) mają jurysdykcję do zatwierdzenia takiego uchylenia się, czy też jurysdykcja ta należy do sądów państwa ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy (Niemcy). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, analizując brzmienie, kontekst i cele rozporządzenia nr 650/2012, orzekł, że art. 13 tego rozporządzenia, który przyznaje sądom państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy jurysdykcję do przyjmowania oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, nie obejmuje jurysdykcji do zatwierdzania uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia takiego oświadczenia w terminie. Trybunał podkreślił, że celem tego przepisu jest uproszczenie działań spadkobierców poprzez umożliwienie im złożenia oświadczeń w państwie ich zwykłego pobytu, ale nie rozszerza to jurysdykcji na czynności wykraczające poza samo przyjęcie oświadczenia, takie jak zatwierdzanie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu. W związku z tym, sądy polskie nie miały jurysdykcji do rozpatrzenia wniosku małoletniej spadkobierczyni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Wysokainterpretacja zakresu jurysdykcji sądów państw członkowskich w sprawach spadkowych transgranicznych na podstawie rozporządzenia nr 650/2012, w szczególności w kontekście oświadczeń o odrzuceniu spadku i uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia ich w terminie.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy spadkobierca ma miejsce zwykłego pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy i stara się o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 13 rozporządzenia nr 650/2012, przyznający sądom państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy jurysdykcję do przyjmowania oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, obejmuje również jurysdykcję do zatwierdzania uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia takiego oświadczenia w terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 należy interpretować w ten sposób, że sądy państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zwykłego pobytu osoba uchylająca się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, nie mają jurysdykcji do zatwierdzenia takiego uchylenia się.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że jurysdykcja sądów państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy na podstawie art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 jest ograniczona do przyjmowania oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Nie obejmuje ona jurysdykcji do zatwierdzania uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia takiego oświadczenia w terminie, co jest czynnością wykraczającą poza samo przyjęcie oświadczenia i wymaga odrębnego postępowania sądowego. Taka wykładnia jest zgodna z brzmieniem, kontekstem i celami rozporządzenia, które mają na celu uproszczenie działań spadkobierców, ale nie rozszerzają jurysdykcji na czynności proceduralne wykraczające poza przyjęcie oświadczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| BA | osoba_fizyczna | wnosząca_odwołanie |
| BR | osoba_fizyczna | przedstawiciel_ustawowy |
| EQ | osoba_fizyczna | inna |
| XK | osoba_fizyczna | przedstawiciel_ustawowy |
| CJ | osoba_fizyczna | inna |
| LF | osoba_fizyczna | inna |
| AA | osoba_fizyczna | inna |
| TB | osoba_fizyczna | przedstawiciel_ustawowy |
| Rząd polski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd czeski | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 13
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Jurysdykcja sądów państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy do przyjmowania oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku nie obejmuje jurysdykcji do zatwierdzania uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia takiego oświadczenia w terminie.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Sądy państwa członkowskiego, w którym zmarły miał swoje miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci, mają jurysdykcję do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 21 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Prawem właściwym dla ogółu spraw dotyczących spadku jest prawo państwa, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 28
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest ważne pod względem formy, jeżeli odpowiada wymogom prawa właściwego dla dziedziczenia lub prawa państwa, w którym osoba składająca oświadczenie ma miejsce zwykłego pobytu.
k.c. art. 1012
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
k.c. art. 1015
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można złożyć w ciągu sześciu miesięcy od dnia dowiedzenia się o tytule powołania. Brak oświadczenia w tym terminie jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
k.c. art. 1018
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku złożone pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważne.
k.c. art. 1019 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku złożonego pod wpływem błędu lub groźby powinno nastąpić przed sądem i wymaga jednoczesnego oświadczenia o sposobie przyjęcia lub odrzucenia spadku.
k.c. art. 1019 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, może uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu, jeżeli spełnione zostały przesłanki z § 1.
k.c. art. 1019 § 3
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.
k.p.c. art. 628
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Sądem spadku jest sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy.
k.p.c. art. 640
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można złożyć przed notariuszem lub sądem rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Jurysdykcja sądów państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy na podstawie art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 jest ograniczona do przyjmowania oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. • Zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w terminie jest czynnością wykraczającą poza samo przyjęcie oświadczenia i nie podlega jurysdykcji z art. 13 rozporządzenia. • Taka wykładnia jest zgodna z celami rozporządzenia, które mają na celu uproszczenie działań spadkobierców, ale nie rozszerzają jurysdykcji na czynności proceduralne wykraczające poza przyjęcie oświadczenia.
Odrzucone argumenty
Szeroka interpretacja art. 13 rozporządzenia nr 650/2012, obejmująca również zatwierdzanie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w terminie, byłaby zgodna z celem ułatwienia swobodnego przepływu osób i wykonywania praw spadkowych transgranicznych.
Godne uwagi sformułowania
sądy państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu [...] mają jurysdykcję do przyjęcia takich oświadczeń • jurysdykcja, o której mowa w art. 13 rozporządzenia nr 650/2012, ma ograniczony zakres • nie mogący obejmować sytuacji, w której [...] konieczne jest podjęcie przez sąd czynności wykraczających poza samo przyjęcie oświadczenia
Skład orzekający
N. Jääskinen
sprawozdawca
A. Arabadjiev
sędzia
R. Frendo
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja zakresu jurysdykcji sądów państw członkowskich w sprawach spadkowych transgranicznych na podstawie rozporządzenia nr 650/2012, w szczególności w kontekście oświadczeń o odrzuceniu spadku i uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia ich w terminie."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy spadkobierca ma miejsce zwykłego pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy i stara się o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu jurysdykcji w prawie spadkowym transgranicznym, co jest istotne dla wielu osób i prawników. Wykładnia przepisów UE w konkretnym, życiowym kontekście.
“Czy polski sąd może zatwierdzić odrzucenie spadku po zmarłym w Niemczech? TSUE wyjaśnia jurysdykcję.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny