C-562/21 PPU i C-563/21 PPU
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE określił kryteria, według których sąd wykonujący europejski nakaz aresztowania może odmówić przekazania osoby, jeśli istnieją systemowe nieprawidłowości w państwie wydającym nakaz, zagrażające prawu do rzetelnego procesu.
Sprawa dotyczy dwóch europejskich nakazów aresztowania wydanych przez polskie sądy, które zostały zakwestionowane w Niderlandach z powodu obaw o niezawisłość polskiego sądownictwa. Sąd odsyłający pytał, czy istniejące systemowe nieprawidłowości w Polsce, dotyczące powoływania sędziów, mogą stanowić podstawę do odmowy wykonania nakazu. Trybunał Sprawiedliwości UE, rozpatrując sprawę w trybie pilnym, wyjaśnił, że odmowa przekazania jest możliwa tylko po przeprowadzeniu dwuetapowego badania, które oceni, czy istnieje rzeczywiste ryzyko naruszenia prawa do rzetelnego procesu.
W niniejszym wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wielka izba) rozpatrzył dwa wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez holenderski sąd rejonowy w Amsterdamie. Dotyczyły one wykonania europejskich nakazów aresztowania wydanych przez polskie sądy wobec obywateli polskich, X i Y. Sąd odsyłający wyraził obawy dotyczące systemowych nieprawidłowości w polskim sądownictwie, w szczególności w zakresie niezawisłości i sposobu powoływania sędziów, które mogłyby naruszać prawo do rzetelnego procesu gwarantowane przez Kartę praw podstawowych UE. Trybunał przypomniał, że mechanizm europejskiego nakazu aresztowania opiera się na zasadzie wzajemnego zaufania i uznawania, a odmowa wykonania jest wyjątkiem. Wyjaśnił, że sąd wykonujący nakaz musi przeprowadzić dwuetapowe badanie. W pierwszym etapie ocenia, czy istnieją obiektywne, wiarygodne i aktualne informacje o systemowych lub ogólnych nieprawidłowościach dotyczących niezawisłości sądownictwa w państwie wydającym nakaz. W drugim etapie bada, czy te nieprawidłowości mogą konkretnie wpłynąć na sytuację osoby, której dotyczy nakaz, i czy istnieje rzeczywiste ryzyko naruszenia jej prawa do rzetelnego procesu. Trybunał podkreślił, że samo stwierdzenie nieprawidłowości w procedurze powoływania sędziów, np. udział Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) złożonej w większości z przedstawicieli władzy ustawodawczej, nie jest wystarczające do odmowy przekazania. Konieczna jest szczegółowa analiza konkretnych okoliczności sprawy, sytuacji osoby, charakteru przestępstwa oraz kontekstu faktycznego. W przypadku nakazu wydanego w celu wykonania kary, osoba musi przedstawić dowody na konkretny wpływ nieprawidłowości na jej sprawę. W przypadku nakazu wydanego w celu przeprowadzenia postępowania karnego, osoba nie musi znać tożsamości przyszłych sędziów, ale sąd wykonujący nakaz musi przeprowadzić całościową ocenę ryzyka naruszenia prawa do rzetelnego procesu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko po przeprowadzeniu dwuetapowego badania, które oceni, czy istnieją poważne i sprawdzone podstawy do przyjęcia, że osoba będzie narażona na rzeczywiste ryzyko naruszenia jej prawa podstawowego do rzetelnego procesu.
Uzasadnienie
Trybunał wyjaśnił, że odmowa przekazania jest wyjątkiem od zasady wzajemnego uznawania. Wymaga to przeprowadzenia dwuetapowej analizy ryzyka naruszenia prawa do rzetelnego procesu, uwzględniającej zarówno ogólne nieprawidłowości w systemie sądownictwa, jak i indywidualną sytuację osoby. Samo istnienie nieprawidłowości, np. w procedurze powoływania sędziów, nie jest wystarczające do odmowy przekazania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X | osoba_fizyczna | osoba_wskazana_w_europejskim_nakazie_aresztowania |
| Y | osoba_fizyczna | osoba_wskazana_w_europejskim_nakazie_aresztowania |
| Openbaar Ministerie | inne | inna_strona_postępowania |
| Rząd niderlandzki | inne | interwenient |
| Irlandia | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (8)
Główne
Decyzja ramowa 2002/584 art. 1 § 3
Decyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW
Nie prowadzi do zmiany obowiązku poszanowania praw podstawowych i podstawowych zasad prawa zawartych w art. 6 TUE. Może stanowić podstawę do odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania w przypadku istnienia rzeczywistego ryzyka naruszenia prawa podstawowego do rzetelnego procesu.
Karta art. 47 § drugi akapit
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje prawo podstawowe do rzetelnego procesu przed niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym uprzednio na mocy ustawy.
Pomocnicze
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłań prejudycjalnych.
TUE art. 2
Traktat o Unii Europejskiej
Wartości UE, w tym państwo prawne.
TUE art. 7
Traktat o Unii Europejskiej
Procedura zawieszenia stosowania praw państwa członkowskiego w przypadku poważnego naruszenia wartości UE.
EKPC art. 6
Europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Prawo do rzetelnego procesu i sądu ustanowionego ustawą.
ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Wspomniana jako przyczyna systemowych nieprawidłowości w polskim sądownictwie.
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Wspomniana w kontekście zmian ograniczających możliwość kwestionowania powołania sędziów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie systemowych nieprawidłowości w polskim sądownictwie, dotyczących niezawisłości i sposobu powoływania sędziów, może stanowić podstawę do odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania. Prawo do rzetelnego procesu przed sądem ustanowionym uprzednio na mocy ustawy, gwarantowane przez Kartę praw podstawowych, jest kluczowe i może uzasadniać odmowę przekazania. Dwuetapowe badanie ryzyka naruszenia prawa do rzetelnego procesu jest niezbędne przed podjęciem decyzji o odmowie wykonania europejskiego nakazu aresztowania.
Odrzucone argumenty
Systemowe nieprawidłowości w sądownictwie państwa wydającego nakaz same w sobie wystarczają do odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania. Brak znajomości przyszłych sędziów w przypadku nakazu wydanego w celu przeprowadzenia postępowania karnego automatycznie uzasadnia odmowę przekazania. Brak skutecznego środka prawnego do kwestionowania powołania sędziów w Polsce automatycznie uzasadnia odmowę przekazania.
Godne uwagi sformułowania
rzeczywiste ryzyko naruszenia prawa podstawowego do rzetelnego procesu przed sądem ustanowionym uprzednio na mocy ustawy dwuetapowe badanie systemowe lub ogólne nieprawidłowości dotyczące niezawisłości władzy sądowniczej zasada wzajemnego zaufania kamień węgielny współpracy sądowej
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
L. Bay Larsen
wiceprezes
A. Arabadjiev
prezes_izby
A. Prechal
prezes_izby
C. Lycourgos
prezes_izby
S. Rodin
prezes_izby
I. Jarukaitis
prezes_izby
I. Ziemele
prezes_izby
J. Passer
prezes_izby
M. Ilešič
sędzia
J.-C. Bonichot
sędzia
L. S. Rossi
sędzia
A. Kumin
sędzia
N. Wahl
sędzia
N. Jääskinen
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania ze względu na obawy o niezawisłość sądownictwa państwa wydającego nakaz; interpretacja prawa do rzetelnego procesu w kontekście europejskiego nakazu aresztowania."
Ograniczenia: Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku; nie stanowi automatycznej podstawy do odmowy przekazania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw jednostki w kontekście współpracy sądowej między państwami UE, a także kwestii praworządności i niezawisłości sądownictwa w Polsce, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Czy polski sędzia może być powodem odmowy przekazania przestępcy do Polski? TSUE wyznacza granice.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI