C-561/21
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal Supremo (sąd najwyższy Hiszpanii) dotyczył wykładni art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa rozstrzygała o rozpoczęciu biegu terminu przedawnienia roszczenia restytucyjnego o zwrot kwot zapłaconych przez konsumentów na podstawie nieuczciwego warunku umownego, którego nieuczciwy charakter został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądowym. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy termin ten może rozpocząć bieg od dnia wydania prawomocnego orzeczenia stwierdzającego nieważność warunku, od dnia wydania przez hiszpański sąd najwyższy wyroków ustalających orzecznictwo w podobnych sprawach, czy też od dnia wydania przez Trybunał Sprawiedliwości UE wyroków potwierdzających możliwość stosowania terminów przedawnienia. Trybunał orzekł, że zasada skuteczności i zasada pewności prawa nie stoją na przeszkodzie temu, by termin przedawnienia roszczenia restytucyjnego rozpoczął bieg od dnia wydania prawomocnego orzeczenia stwierdzającego nieuczciwy charakter warunku. Kluczowe jest jednak zastrzeżenie, że przedsiębiorca musi mieć możliwość udowodnienia, iż konsument wiedział lub mógł racjonalnie wiedzieć o nieuczciwym charakterze warunku przed wydaniem tego orzeczenia. Trybunał wykluczył możliwość rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia od dnia wyroków krajowego sądu najwyższego lub wyroków TSUE, argumentując, że nie zapewniają one konsumentowi wystarczającej wiedzy o jego prawach i mogłyby prowadzić do sytuacji, w której przedsiębiorca zachowałby nienależnie uzyskane korzyści.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych w sprawach o nieuczciwe warunki umowne, ochrona praw konsumentów.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nieuczciwy warunek został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem po zapłacie kosztów. Konieczność indywidualnej oceny wiedzy konsumenta.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zasada pewności prawa stoi na przeszkodzie temu, by termin przedawnienia roszczenia restytucyjnego dotyczącego kosztów uiszczonych przez konsumenta na podstawie nieuczciwego warunku umownego rozpoczął bieg w dniu wydania prawomocnego orzeczenia stwierdzającego jego nieuczciwy charakter?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada pewności prawa nie stoi na przeszkodzie takiemu rozpoczęciu biegu terminu przedawnienia, pod warunkiem, że przedsiębiorca może udowodnić, iż konsument wiedział lub mógł racjonalnie wiedzieć o nieuczciwym charakterze warunku przed wydaniem orzeczenia.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia od dnia prawomocnego orzeczenia stwierdzającego nieuczciwość warunku jest zgodne z zasadą pewności prawa, ponieważ konsument ma wtedy wiedzę o nieuczciwości warunku i może dochodzić swoich praw. Kluczowe jest jednak zastrzeżenie dotyczące możliwości udowodnienia przez przedsiębiorcę wiedzy konsumenta o nieuczciwości warunku.
Czy art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 sprzeciwiają się wykładni, zgodnie z którą za dzień rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczenia restytucyjnego uznaje się datę wydania przez krajowy sąd najwyższy wyroków ustalających orzecznictwo dotyczące skutków zwrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 sprzeciwiają się takiej wykładni.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia od dnia wyroków krajowego sądu najwyższego nie jest zgodne z zasadą skuteczności, ponieważ nie gwarantuje konsumentowi wiedzy o nieuczciwym charakterze warunku w jego umowie i może prowadzić do zachowania przez przedsiębiorcę nienależnie uzyskanych korzyści.
Czy art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 sprzeciwiają się wykładni, zgodnie z którą dniem rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczenia restytucyjnego jest data wydania przez Trybunał wyroków stwierdzających, że roszczenie restytucyjne może podlegać przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 sprzeciwiają się takiej wykładni.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że wyroki TSUE potwierdzające możliwość stosowania terminów przedawnienia nie dostarczają konsumentowi wiedzy o nieuczciwym charakterze konkretnego warunku w jego umowie, a zatem nie mogą stanowić podstawy do rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| GP | osoba_fizyczna | skarżący |
| BG | osoba_fizyczna | skarżący |
| Banco Santander SA | spolka | pozwany |
| Rząd hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd włoski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (8)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie są wiążące dla konsumenta; umowa w pozostałej części obowiązuje.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
Pomocnicze
k.c. art. 1303
Kodeks cywilny
W przypadku stwierdzenia nieważności zobowiązania strony zobowiązane są do wzajemnego zwrotu rzeczy i pożytków oraz ceny z odsetkami.
k.c. art. 1896 § pierwszy
Kodeks cywilny
Obowiązek zapłaty odsetek ustawowych lub zwrotu pożytków w przypadku przyjęcia nienależnego świadczenia przez osobę działającą w złej wierze.
k.c. art. 1964
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia: dwadzieścia lat dla roszczeń związanych z hipoteką, piętnaście lat dla roszczeń osobistych bez szczególnego terminu.
k.c. art. 1969
Kodeks cywilny
Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się w dniu, w którym powództwo mogło zostać wytoczone.
Karta PPUE art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznej ochrony sądowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bieg terminu przedawnienia roszczenia restytucyjnego może rozpocząć się od dnia prawomocnego orzeczenia stwierdzającego nieuczciwość warunku, pod warunkiem, że konsument ma wiedzę o nieuczciwości. • Rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia od dnia wyroków krajowego sądu najwyższego lub TSUE nie zapewnia konsumentowi wystarczającej wiedzy o jego prawach.
Odrzucone argumenty
Argument, że termin przedawnienia powinien rozpocząć bieg od dnia wydania wyroków przez krajowy sąd najwyższy lub TSUE, został odrzucony.
Godne uwagi sformułowania
nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich • roszczenie restytucyjne • zasada skuteczności • zasada pewności prawa • konsument ma pewną wiedzę o nieprawidłowości tego warunku
Skład orzekający
A.M. Collins
rzecznik generalny
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych w sprawach o nieuczciwe warunki umowne, ochrona praw konsumentów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nieuczciwy warunek został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem po zapłacie kosztów. Konieczność indywidualnej oceny wiedzy konsumenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony konsumentów w UE – przedawnienia roszczeń związanych z nieuczciwymi warunkami umownymi, co ma szerokie praktyczne znaczenie.
“Kiedy przedawnia się zwrot pieniędzy za nieuczciwy zapis w umowie? TSUE wyjaśnia kluczowe zasady dla konsumentów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny