C-557/12
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że art. 101 TFUE sprzeciwia się krajowym przepisom wyłączającym odpowiedzialność kartelowiczów za szkody spowodowane przez podmioty trzecie korzystające z "efektu parasola cenowego".
Sprawa dotyczyła możliwości dochodzenia odszkodowania od uczestników kartelu za szkody wynikające z zawyżonych cen stosowanych przez przedsiębiorstwa nieuczestniczące w kartelu, ale korzystające z "efektu parasola cenowego". Sąd odsyłający z Austrii pytał, czy prawo UE wymaga uwzględnienia takich roszczeń. Trybunał uznał, że art. 101 TFUE sprzeciwia się krajowym przepisom, które kategorycznie wyłączają odpowiedzialność kartelowiczów za takie szkody, podkreślając potrzebę zapewnienia pełnej skuteczności prawa konkurencji UE.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 101 TFUE w sprawie, w której spółka ÖBB-Infrastruktur AG dochodziła odszkodowania od uczestników kartelu dotyczącego montażu i serwisu wind i schodów ruchomych. Szkoda miała wynikać z zakupu urządzeń od przedsiębiorstw nieuczestniczących w kartelu, ale stosujących zawyżone ceny z powodu tzw. "efektu parasola cenowego" (umbrella pricing). Sąd odsyłający z Austrii miał wątpliwości, czy prawo austriackie, które wyłącza odpowiedzialność cywilnoprawną w takich przypadkach, jest zgodne z prawem UE, w szczególności z zasadą skuteczności. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przypomniał, że art. 101 TFUE i art. 102 TFUE wywołują bezpośrednie skutki i przyznają jednostkom prawa, które sądy krajowe muszą chronić. Pełna skuteczność zakazu konkurencji zostałaby zakwestionowana, gdyby nikt nie mógł dochodzić naprawienia szkody wyrządzonej przez porozumienie lub praktykę naruszającą konkurencję. W związku z tym każda osoba ma prawo żądać naprawienia szkody, jeśli istnieje związek przyczynowy między szkodą a zakazanym porozumieniem. Trybunał podkreślił, że choć ustalenie zasad dochodzenia odszkodowań należy do państw członkowskich, muszą one przestrzegać zasad równoważności i skuteczności. W tej sprawie, kategoryczne wyłączenie odpowiedzialności kartelowiczów za szkody wynikające z "efektu parasola cenowego" byłoby sprzeczne z zasadą skuteczności, ponieważ uniemożliwiałoby dochodzenie odszkodowania od sprawców naruszenia konkurencji. Trybunał orzekł, że art. 101 TFUE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisom krajowym, które kategorycznie wyłączają odpowiedzialność cywilnoprawną uczestników kartelu za szkody wynikające z zawyżonych cen ustalonych przez podmioty trzecie korzystające z "efektu parasola cenowego".
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 101 TFUE sprzeciwia się takim przepisom krajowym.
Uzasadnienie
Pełna skuteczność art. 101 TFUE wymaga, aby każda osoba mogła dochodzić naprawienia szkody wyrządzonej przez naruszenie konkurencji. Kategoryczne wyłączenie odpowiedzialności za szkody wynikające z "efektu parasola cenowego" podważa tę skuteczność, ponieważ uniemożliwia dochodzenie odszkodowania od sprawców naruszenia, nawet jeśli szkoda została wyrządzona przez podmioty trzecie. Państwa członkowskie muszą zapewnić, aby ich przepisy krajowe dotyczące związku przyczynowego nie czyniły korzystania z praw wynikających z prawa UE niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący w postępowaniu głównym (w zakresie zasady prawnej)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Kone AG | spolka | skarżący w postępowaniu głównym |
| Otis GmbH | spolka | skarżący w postępowaniu głównym |
| Schindler Aufzüge und Fahrtreppen GmbH | spolka | skarżący w postępowaniu głównym |
| Schindler Liegenschaftsverwaltung GmbH | spolka | skarżący w postępowaniu głównym |
| ThyssenKrupp Aufzüge GmbH | spolka | skarżący w postępowaniu głównym |
| ÖBB-Infrastruktur AG | spolka | pozwany w postępowaniu głównym |
| rząd austriacki | organ_krajowy | interwenient |
| rząd włoski | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (4)
Główne
TFUE art. 101
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakazuje porozumień ograniczających konkurencję. Wywołuje bezpośrednie skutki i przyznaje jednostkom prawa, które sądy krajowe są zobowiązane chronić. Pełna skuteczność wymaga możliwości dochodzenia odszkodowania za szkody wyrządzone przez naruszenie.
Pomocnicze
TFUE art. 102
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Wspomniany w kontekście bezpośrednich skutków przepisów konkurencji UE.
ABGB art. 1295
Austriacki kodeks cywilny
Ogólna zasada odpowiedzialności cywilnej za szkodę.
ABGB art. 1311 § zdanie drugie
Austriacki kodeks cywilny
Odpowiedzialność za naruszenie ustawy ochronnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 101 TFUE wymaga zapewnienia pełnej skuteczności prawa konkurencji, co obejmuje możliwość dochodzenia odszkodowania za szkody wyrządzone przez naruszenie. Zasada skuteczności prawa UE wymaga, aby przepisy krajowe nie czyniły korzystania z praw wynikających z prawa UE niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym. Kategoryczne wyłączenie odpowiedzialności za szkody wynikające z "efektu parasola cenowego" narusza zasadę skuteczności. Cena rynkowa, nawet jeśli ustalona przez podmiot trzeci, może być wynikiem kartelu, a szkoda z tego wynikła powinna być naprawiona przez uczestników kartelu. Program łagodzenia sankcji nie ogranicza prawa do dochodzenia odszkodowania.
Odrzucone argumenty
Brak adekwatnego związku przyczynowego między kartelem a szkodą poniesioną przez kupującego od podmiotu trzeciego (argument sądu odsyłającego, który Trybunał obalił). "Efekt parasola cenowego" nie stanowi naruszenia prawa ochronnego (argument sądu odsyłającego, który Trybunał obalił w kontekście prawa UE). Szkoda nie powoduje wzbogacenia się skarżących w postępowaniu głównym (argument odrzucony jako nieistotny dla ustalenia wysokości szkody). Odszkodowania zniechęcają do udzielania pomocy organom ds. konkurencji (argument odrzucony w kontekście programu łagodzenia sankcji).
Godne uwagi sformułowania
„efekt parasola cenowego” („umbrella pricing”) pełna skuteczność art. 101 TFUE zasada równoważności i skuteczności nie można wykluczyć, że przedsiębiorstwo konkurencyjne niebędące członkiem kartelu dokona wyboru co do ustalenia cen na poziomie kwoty wyższej niż kwota, którą wybrałoby ono w normalnych warunkach konkurencji cena rynkowa, zniekształcona przez ten kartel i w konsekwencji niezgodna z regułami konkurencji ofiara efektu parasola cenowego („umbrella pricing”) może uzyskać naprawienie szkody poniesionej od członków kartelu, choćby nawet nie miała związków umownych z nimi
Skład orzekający
T. von Danwitz
prezes izby
E. Juhász
sędzia
A. Rosas
sprawozdawca
D. Šváby
sędzia
C. Vajda
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że prawo UE wymaga uwzględnienia roszczeń odszkodowawczych od uczestników kartelu za szkody wynikające z \"efektu parasola cenowego\", nawet jeśli poszkodowany nie miał bezpośrednich stosunków umownych z kartelem."
Ograniczenia: Konieczność wykazania związku przyczynowego między kartelem a szkodą, uwzględniając specyfikę rynku i możliwość przewidzenia przez członków kartelu konsekwencji "efektu parasola cenowego".
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia "efektu parasola cenowego" w kontekście odszkodowań za naruszenie prawa konkurencji, co jest istotne dla praktyków i stanowi ciekawy przykład wykładni prawa UE przez TSUE.
“Czy możesz pozwać kartel za ceny, które ustalił ktoś inny? TSUE odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI