C-55/23
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że dodatkowa jurysdykcja w sprawach spadkowych na podstawie art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 650/2012 dotyczy tylko sytuacji, gdy zmarły nie miał miejsca zwykłego pobytu w państwie członkowskim UE, a także że polskie prawo nie może wiązać sądu krajowego wykładnią sprzeczną z prawem UE.
Sprawa dotyczyła wykładni art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 650/2012 w przedmiocie jurysdykcji dodatkowej w sprawach spadkowych oraz art. 267 TFUE w kontekście polskiego prawa procesowego. Sąd odsyłający z Polski pytał, czy przepis ten ma zastosowanie, gdy zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w innym państwie członkowskim UE, ale był jego obywatelem i pozostawił majątek w Polsce. Trybunał orzekł, że przepis ten ma zastosowanie tylko gdy zmarły nie miał miejsca zwykłego pobytu w żadnym państwie członkowskim UE. Ponadto, Trybunał stwierdził, że prawo UE stoi na przeszkodzie polskiemu przepisowi, który wiąże sąd krajowy wykładnią sądu wyższej instancji, jeśli jest ona sprzeczna z prawem UE.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 650/2012 w sprawie jurysdykcji w sprawach spadkowych oraz art. 267 TFUE. Sprawa wywodziła się z polskiego postępowania, w którym Sąd Rejonowy w Szczecinie odrzucił wniosek o ustalenie spadkobierców zmarłego obywatela polskiego, który zmarł w Niemczech, z powodu braku jurysdykcji. Sąd Okręgowy w Szczecinie uchylił tę decyzję, uznając, że polskie sądy mają jurysdykcję na podstawie art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 650/2012. Sąd Rejonowy jednak nie podzielił tej wykładni, wskazując na sprzeczność z literalnym brzmieniem przepisu i celami rozporządzenia, a także na związanie wykładnią sądu wyższej instancji zgodnie z polskim Kodeksem postępowania cywilnego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 99 swojego regulaminu, orzekł w formie postanowienia. W odniesieniu do pierwszego pytania, Trybunał stwierdził, że art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 650/2012 należy interpretować w ten sposób, że przewidziana w nim zasada jurysdykcji dodatkowej znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy miejsce zwykłego pobytu zmarłego w chwili jego śmierci znajdowało się w państwie członkowskim niezwiązanym tym rozporządzeniem lub w państwie trzecim. Wykładnia ta wynika z jednoznacznego brzmienia przepisu, który stanowi, że jurysdykcja dodatkowa jest przewidziana na wypadek, gdy miejsce zwykłego pobytu zmarłego nie znajduje się w państwie członkowskim. W odniesieniu do drugiego pytania, Trybunał przypomniał, że wyrok wydany w trybie prejudycjalnym wiąże sąd krajowy, a zasada pierwszeństwa prawa Unii nakazuje sądom krajowym zapewnienie jego pełnej skuteczności, w razie potrzeby odstępując od stosowania sprzecznych przepisów prawa krajowego. Trybunał orzekł, że prawo Unii, w szczególności art. 267 TFUE, stoi na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy był związany oceną prawną sądu wyższej instancji, jeśli jest ona sprzeczna z prawem Unii w wykładni nadanej mu przez Trybunał. Sąd odsyłający ma zatem obowiązek zapewnić pełną skuteczność art. 267 TFUE, nawet jeśli oznacza to odstąpienie od stosowania art. 386 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zasada jurysdykcji dodatkowej na podstawie art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 650/2012 znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy miejsce zwykłego pobytu zmarłego w chwili jego śmierci znajdowało się w państwie członkowskim niezwiązanym tym rozporządzeniem lub w państwie trzecim.
Uzasadnienie
Brzmienie art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 650/2012, w szczególności użycie wyrażenia "pomimo tego", sugeruje, że przepis ten dotyczy normy jurysdykcyjnej równoważnej i uzupełniającej zasadę jurysdykcji ogólnej z art. 4, i ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy miejsce zwykłego pobytu zmarłego nie znajduje się w państwie członkowskim.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| PA | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| MO | inne | uczestnik postępowania |
| Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie | organ_krajowy | sąd odsyłający |
| Sąd Okręgowy w Szczecinie | organ_krajowy | sąd wyższej instancji |
Przepisy (5)
Główne
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 10 § 1 lit. a)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Jurysdykcja dodatkowa na podstawie tego przepisu ma zastosowanie tylko wtedy, gdy miejsce zwykłego pobytu zmarłego w chwili jego śmierci znajdowało się w państwie członkowskim niezwiązanym tym rozporządzeniem lub w państwie trzecim.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Ustanawia procedurę pytań prejudycjalnych i wiążący charakter orzeczeń Trybunału dla sądów krajowych.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Ustanawia zasadę jurysdykcji ogólnej sądów państwa członkowskiego, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 22 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Dotyczy wyboru prawa właściwego dla dziedziczenia.
k.p.c. art. 386 § § 6
Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego
Przepis krajowy, który zgodnie z orzeczeniem TSUE nie może wiązać sądu krajowego wykładnią sprzeczną z prawem UE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Literalne brzmienie art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 650/2012 wskazuje, że jurysdykcja dodatkowa ma zastosowanie tylko gdy zmarły nie miał miejsca zwykłego pobytu w państwie członkowskim. Zasada pierwszeństwa prawa Unii wymaga, aby sądy krajowe stosowały wykładnię prawa UE dokonaną przez TSUE, nawet jeśli jest ona sprzeczna z wykładnią krajowego sądu wyższej instancji. Art. 267 TFUE przyznaje sądom krajowym prawo do zwrócenia się do TSUE i nakłada obowiązek stosowania wykładni TSUE.
Godne uwagi sformułowania
odpowiedź, która może zostać w sposób jednoznaczny wyprowadzona z orzecznictwa jurysdykcja dodatkowa miejsce zwykłego pobytu zmarłego w chwili śmierci sąd jest związany oceną prawną sądu wyższej instancji zapewnienie pełnej skuteczności prawa Unii
Skład orzekający
M. Campos Sánchez-Bordona
rzecznik generalny
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 650/2012 oraz zasada prymatu prawa UE nad krajowym porządkiem prawnym w zakresie wykładni prawa UE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spadkowej i relacji między orzecznictwem TSUE a krajowym porządkiem prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii jurysdykcji w sprawach spadkowych transgranicznych oraz konfliktu między prawem krajowym a prawem UE, co jest istotne dla praktyków prawa i obywateli.
“Polski sąd związany wykładnią TSUE, a nie sądu wyższej instancji – kluczowe orzeczenie w sprawach spadkowych!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI