C-544/23

Trybunał Sprawiedliwości2025-08-01

cjeuprawo_ue_ogolneprawa podstawowe, prawo karneWysokatrybunal

lex mitiorzasada działania wsteczsankcje administracyjneprawo karneprawa podstawowetachografytransport drogowyprawomocność orzeczeniaskarga kasacyjna

Podsumowanie

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że zasada lex mitior (stosowanie łagodniejszej ustawy wstecz) z Karty praw podstawowych UE ma zastosowanie do sankcji administracyjnych o charakterze karnym, nawet jeśli sprawa jest w toku postępowania kasacyjnego i prawo krajowe uznaje orzeczenie za prawomocne.

Sprawa dotyczyła nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na kierowcę za brak ważnego przeglądu tachografu w pojeździe do przewozu betonu. Po nałożeniu kary, przepisy UE zostały zmienione, wyłączając pojazdy do przewozu betonu z obowiązku posiadania tachografu. Słowacki sąd administracyjny zapytał TSUE, czy zasada lex mitior z Karty praw podstawowych UE ma zastosowanie w tej sytuacji, zwłaszcza w postępowaniu kasacyjnym. TSUE potwierdził, że zasada ta ma zastosowanie do sankcji administracyjnych o charakterze karnym, jeśli późniejsza ustawa jest łagodniejsza, a postępowanie nie jest prawomocnie zakończone, nawet jeśli prawo krajowe uznaje orzeczenie za prawomocne.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Najvyšší správny súd Slovenskej republiky (najwyższy sąd administracyjny Republiki Słowackiej) w związku ze sprawą T.T. i BAJI Trans s.r.o. przeciwko Národný inšpektorát práce. Sprawa dotyczyła administracyjnej kary pieniężnej nałożonej na T.T. za naruszenie przepisów dotyczących tachografów w pojeździe do przewozu betonu. Po nałożeniu kary, przepisy UE dotyczące tachografów zostały zmienione (rozporządzenie 2020/1054), wyłączając pojazdy do przewozu betonu z obowiązku posiadania tachografu. Słowacki sąd administracyjny, rozpatrując skargę kasacyjną, zapytał TSUE o wykładnię art. 49 ust. 1 Karty praw podstawowych UE, dotyczącego zasady lex mitior (stosowania łagodniejszej ustawy wstecz). TSUE w wielkiej izbie orzekł, że: 1. Państwo członkowskie stosuje prawo Unii w rozumieniu art. 51 ust. 1 Karty, gdy nakłada sankcję administracyjną za naruszenie obowiązków wynikających z prawa UE, a także gdy korzysta z uprawnień do zwolnienia z tych obowiązków. 2. Artykuł 49 ust. 1 zdanie ostatnie Karty (zasada lex mitior) może mieć zastosowanie do sankcji administracyjnej o charakterze karnym, jeśli późniejsza zmiana przepisów jest dla sprawcy łagodniejsza i odzwierciedla zmianę stanowiska co do kwalifikacji czynów lub grożącej kary. 3. Sąd rozpatrujący skargę kasacyjną od orzeczenia o karze administracyjnej, która ma charakter karny i podlega prawu UE, jest co do zasady zobowiązany do zastosowania łagodniejszych przepisów krajowych, które weszły w życie po wydaniu orzeczenia sądowego, nawet jeśli prawo krajowe uznaje to orzeczenie za prawomocne. Prawomocność orzeczenia w rozumieniu art. 49 ust. 1 Karty nie jest osiągnięta, dopóki dostępne są środki odwoławcze, które są częścią normalnego toku postępowania, takie jak skarga kasacyjna. TSUE podkreślił, że zasada lex mitior ma zastosowanie do postępowań karnych do czasu wydania prawomocnego orzeczenia, a skarga kasacyjna, nawet jeśli jest środkiem nadzwyczajnym w prawie krajowym, stanowi kolejny etap postępowania, który należy uwzględnić. W przypadku braku możliwości zgodnej z prawem UE wykładni prawa krajowego, sąd krajowy powinien odstąpić od stosowania przepisów sprzecznych z prawem UE.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, państwo członkowskie stosuje prawo Unii, gdy nakłada sankcję administracyjną za naruszenie obowiązków wynikających z prawa UE oraz gdy korzysta z uprawnień do zwolnienia z tych obowiązków.

Uzasadnienie

TSUE wskazał, że stosowanie prawa UE obejmuje sytuacje, w których państwo członkowskie wypełnia obowiązek ustanowienia sankcji za naruszenia prawa UE, a także gdy korzysta z uprawnień dyskrecjonalnych przyznanych przez prawo UE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

udzielono odpowiedzi na pytanie

Strony

Nazwa	Typ	Rola
T.T.	osoba_fizyczna	skarżący
BAJI Trans s.r.o.	spolka	skarżący
Národný inšpektorát práce	organ_krajowy	pozwany

Przepisy (22)

Główne

Karta art. 49 § 1

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Zasada działania wstecz względniejszej ustawy karnej (lex posterior mitius). Ma zastosowanie do sankcji o charakterze karnym, jeśli późniejsza ustawa przewiduje łagodniejszą karę i odzwierciedla zmianę stanowiska prawodawcy. Dotyczy postępowań, które nie zakończyły się prawomocnym orzeczeniem o karze.

Karta art. 51 § 1

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Zakres stosowania Karty. Państwa członkowskie stosują Kartę wyłącznie w zakresie, w jakim stosują prawo Unii.

rozporządzenie nr 3821/85 art. 3 § 1

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85

Obowiązek instalowania i użytkowania tachografów w pojazdach.

rozporządzenie nr 3821/85 art. 19 § 1

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85

Obowiązek państw członkowskich do ustanowienia przepisów dotyczących sankcji za naruszenia rozporządzenia.

rozporządzenie nr 165/2014 art. 3 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014

Obowiązek instalowania i użytkowania tachografów w pojazdach.

rozporządzenie nr 165/2014 art. 23 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014

Obowiązek regularnych przeglądów tachografów.

rozporządzenie nr 165/2014 art. 41 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014

Obowiązek państw członkowskich do ustanowienia przepisów dotyczących sankcji za naruszenia rozporządzenia.

Ústava Slovenskej republiky art. 50 § 6

Konstytucja Republiki Słowackiej

Zasada stosowania względniejszej ustawy karnej wstecz.

ustawa nr 461/2007 art. 2 § 1

Ustawa nr 461/2007 Z. z. o používaní záznamového zariadenia v cestnej doprave

Obowiązek przedsiębiorstwa transportowego do instalacji i używania tachografów.

ustawa nr 461/2007 art. 2 § 2

Ustawa nr 461/2007 Z. z. o používaní záznamového zariadenia v cestnej doprave

Wyłączenie stosowania obowiązku tachografów do pojazdów określonych w odrębnych przepisach (odniesienie do art. 3 i 13 rozporządzenia nr 561/2006).

ustawa nr 462/2007 art. 38 § 1 lit. a) pkt 1

Ustawa nr 462/2007 Z. z. o organizácii pracovného času v doprave

Definicja wykroczenia polegającego na prowadzeniu pojazdu bez ważnego przeglądu tachografu lub nieprawidłowym jego używaniu.

Pomocnicze

rozporządzenie nr 3821/85 art. 3 § 2

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85

Możliwość wyłączenia niektórych pojazdów z zakresu stosowania rozporządzenia.

rozporządzenie nr 165/2014 art. 3 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014

Możliwość wyłączenia niektórych pojazdów z zakresu stosowania rozporządzenia.

rozporządzenie 2020/1054

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054

Zmiana art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006, dodająca pojazdy do przewozu betonu towarowego do kategorii wyłączonych z obowiązku posiadania tachografu.

rozporządzenie nr 2988/95 art. 1 § 1

Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95

Definicja nieprawidłowości w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot.

rozporządzenie nr 2988/95 art. 2 § 2

Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95

Zasada stosowania z mocą wsteczną łagodniejszych przepisów dotyczących sankcji administracyjnych.

SSP art. 145 § 1