C-54/08

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2011-05-24
cjeuswobody_rynkuswoboda_przedsiebiorczosciWysokatrybunal
swoboda przedsiębiorczościnotariuszprzynależność państwowawładza publicznauznawanie kwalifikacjiprawo UE

Podsumowanie

Trybunał orzekł, że Niemcy naruszyły prawo UE, wymagając od notariuszy bycia obywatelami niemieckimi, ponieważ czynności notarialne nie są związane z wykonywaniem władzy publicznej.

Komisja Europejska wniosła skargę przeciwko Republice Federalnej Niemiec, zarzucając naruszenie art. 43 i 45 Traktatu WE poprzez utrzymywanie wymogu przynależności państwowej dla dostępu do zawodu notariusza. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że czynności notarialne, mimo ich znaczenia prawnego i społecznego, nie są bezpośrednio i szczególnie związane z wykonywaniem władzy publicznej w rozumieniu art. 45 akapit pierwszy WE. W związku z tym, wymóg bycia obywatelem niemieckim stanowi niedopuszczalną dyskryminację ze względu na przynależność państwową, naruszającą swobodę przedsiębiorczości (art. 43 WE). Skarga dotycząca braku transpozycji dyrektyw o uznawaniu kwalifikacji zawodowych została oddalona ze względu na niepewność prawną w momencie upływu terminu.

Skarga Komisji Europejskiej przeciwko Republice Federalnej Niemiec dotyczyła naruszenia art. 43 i 45 Traktatu WE poprzez utrzymywanie wymogu przynależności państwowej dla dostępu do zawodu notariusza. Komisja argumentowała, że czynności notarialne nie są związane z wykonywaniem władzy publicznej, a zatem wymóg obywatelstwa niemieckiego stanowi dyskryminację naruszającą swobodę przedsiębiorczości. Niemcy bronili swojego stanowiska, twierdząc, że notariusze wykonują władzę publiczną w ramach tzw. 'sądownictwa prewencyjnego' i że ich akty mają moc dowodową oraz wykonalność. Trybunał Sprawiedliwości UE, analizując charakter czynności notarialnych, stwierdził, że choć mają one istotne skutki prawne i służą celom leżącym w interesie ogólnym (jak zapewnienie zgodności z prawem i pewności prawnej), nie są one bezpośrednio i szczególnie związane z wykonywaniem władzy publicznej. Podkreślono, że akty notarialne opierają się na woli stron, a notariusz nie posiada uprawnień decyzyjnych ani środków przymusu. Moc dowodowa i wykonalność aktów notarialnych nie wystarczają do uznania ich za wykonywanie władzy publicznej, zwłaszcza że sądy nadal stosują swobodną ocenę dowodów, a wykonalność aktu zależy od zgody dłużnika. W konsekwencji, Trybunał uznał, że wymóg przynależności państwowej dla dostępu do zawodu notariusza w Niemczech jest niezgodny z art. 43 WE. Natomiast drugi zarzut Komisji, dotyczący braku transpozycji dyrektyw 89/48 i 2005/36, został oddalony. Trybunał stwierdził, że ze względu na niepewność prawną i specyfikę procesu legislacyjnego, nie można było jednoznacznie stwierdzić obowiązku transpozycji tych dyrektyw w odniesieniu do notariuszy w momencie upływu terminu. Ostatecznie, Trybunał orzekł częściowe uwzględnienie skargi, stwierdzając naruszenie prawa UE przez Niemcy w zakresie wymogu przynależności państwowej dla notariuszy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wymóg przynależności państwowej dla dostępu do zawodu notariusza w Niemczech stanowi niedopuszczalną dyskryminację ze względu na przynależność państwową, naruszającą swobodę przedsiębiorczości (art. 43 WE), ponieważ czynności notarialne nie są związane z wykonywaniem władzy publicznej w rozumieniu art. 45 akapit pierwszy WE.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że czynności notarialne, choć ważne i służące interesowi ogólnemu, nie wiążą się z bezpośrednim i szczególnym udziałem w wykonywaniu władzy publicznej. Opierają się na woli stron, a notariusz nie posiada uprawnień decyzyjnych ani środków przymusu. Wymóg obywatelstwa niemieckiego stanowi zatem dyskryminację zakazaną przez art. 43 WE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_uchybienie

Strona wygrywająca

Komisja Europejska (częściowo)

Strony

NazwaTypRola
Komisja Europejskainstytucja_ueskarżący
Republika Federalna Niemiecpanstwo_czlonkowskiepozwany
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnejpanstwo_czlonkowskieinterwenient
Republika Bułgariipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Republika Czeskapanstwo_czlonkowskieinterwenient
Republika Estońskapanstwo_czlonkowskieinterwenient
Republika Francuskapanstwo_czlonkowskieinterwenient
Republika Łotewskapanstwo_czlonkowskieinterwenient
Republika Litewskapanstwo_czlonkowskieinterwenient
Republika Węgierskapanstwo_czlonkowskieinterwenient
Republika Austriipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Rzeczpospolita Polskapanstwo_czlonkowskieinterwenient
Republika Słoweniipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Republika Słowackapanstwo_czlonkowskieinterwenient

Przepisy (14)

Główne

TWE art. 43

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakazuje dyskryminacji ze względu na przynależność państwową w zakresie podejmowania i wykonywania działalności na własny rachunek.

TWE art. 45 § akapit pierwszy

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Stanowi odstępstwo od swobody przedsiębiorczości w odniesieniu do działalności związanej z wykonywaniem władzy publicznej, ale należy go interpretować ściśle i ograniczać do działalności stanowiącej bezpośredni i szczególny udział w wykonywaniu władzy publicznej.

TWE art. 226

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Podstawa prawna skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

Pomocnicze

Dyrektywa 89/48

Dyrektywa Rady 89/48/EWG

Ogólny system uznawania dyplomów ukończenia studiów wyższych.

Dyrektywa 2001/19

Dyrektywa 2001/19/WE

Zmieniająca dyrektywę 89/48/EWG.

Dyrektywa 2005/36

Dyrektywa 2005/36/WE

W sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych.

BNotO

Bundesnotarordnung

BeurkG

Beurkundungsgesetz

ZPO

Zivilprozessordnung

BGB

Bürgerliches Gesetzbuch

AGLPartG

Gesetz zur Ausführung des Lebenspartnerschaftsgesetzes

AktG

Aktiengesetz

GmbHG

Gesetz betreffend die Gesellschaften mit beschränkter Haftung

UmwG

Umwandlungsgesetz

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynności notarialne nie są bezpośrednio i szczególnie związane z wykonywaniem władzy publicznej w rozumieniu art. 45 akapit pierwszy WE. Wymóg przynależności państwowej dla dostępu do zawodu notariusza stanowi niedopuszczalną dyskryminację ze względu na przynależność państwową, naruszającą swobodę przedsiębiorczości (art. 43 WE).

Odrzucone argumenty

Czynności notarialne są związane z wykonywaniem władzy publicznej w ramach 'sądownictwa prewencyjnego'. Akty notarialne posiadają moc dowodową i wykonalność, co świadczy o wykonywaniu władzy publicznej. Dyrektywy 89/48 i 2005/36 nie mają zastosowania do notariuszy ze względu na ich związek z władzą publiczną.

Godne uwagi sformułowania

odstępstwo to należy interpretować w sposób ograniczający jego zakres do tego, co jest absolutnie niezbędne dla ochrony interesów, które przepis ten pozwala państwom członkowskim chronić odstępstwo to winno być ograniczone tylko do działalności, która rozpatrywana samodzielnie stanowi bezpośrednie i szczególne uczestnictwo w wykonywaniu władzy publicznej nie można stwierdzić, że istniał wraz z upływem terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii wystarczająco jasny obowiązek transpozycji przez państwa członkowskie dyrektywy

Skład orzekający

V. Skouris

prezes

A. Tizzano

sędzia

J.N. Cunha Rodrigues

sędzia

K. Lenaerts

sędzia

J.C. Bonichot

sędzia

A. Arabadjiev

sprawozdawca

J.J. Kasel

prezes_izby

R. Silva de Lapuerta

sędzia

E. Juhász

sędzia

G. Arestis

sędzia

M. Ilešič

sędzia

C. Toader

sędzia

M. Safjan

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 43 i 45 TFUE w kontekście zawodów regulowanych, zwłaszcza tych związanych z dokumentacją prawną i urzędową."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki zawodu notariusza w kontekście niemieckiego systemu prawnego, ale zasady interpretacji art. 43 i 45 TFUE mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych swobód UE i ich ograniczeń w kontekście zawodów regulowanych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie UE i prawie zawodowym.

Czy notariusz to urzędnik państwowy? TSUE rozstrzyga o swobodzie przedsiębiorczości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI