C-531/22
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że polskie przepisy proceduralne nie mogą stać na przeszkodzie badaniu z urzędu nieuczciwych warunków umownych w postępowaniu egzekucyjnym, nawet jeśli nakaz zapłaty jest prawomocny, a wpis do rejestru klauzul niedozwolonych ma skutki wobec innych przedsiębiorców.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 93/13 w kontekście polskiego postępowania egzekucyjnego. Sąd odsyłający pytał, czy polskie przepisy pozwalające na nadzór nad egzekucją, ale uniemożliwiające zbadanie z urzędu nieuczciwych warunków umownych w prawomocnym nakazie zapłaty, są zgodne z prawem UE. Trybunał uznał, że prawo UE wymaga możliwości takiego badania, jeśli konsument nie miał realnej możliwości obrony. Ponadto, Trybunał potwierdził, że wpis do krajowego rejestru klauzul niedozwolonych może mieć skutki wobec innych przedsiębiorców i dla warunków o podobnym znaczeniu, nawet jeśli nie są identyczne językowo.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie dotyczył wykładni dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa wyłoniła się z postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie prawomocnych nakazów zapłaty wydanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym przeciwko konsumentowi, który zawarł z Getin Noble Bank S.A. dwie umowy kredytu indeksowanego kursem franka szwajcarskiego. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy polskie przepisy proceduralne, które uniemożliwiają sądowi badanie z urzędu nieuczciwego charakteru warunków umownych w ramach nadzoru nad postępowaniem egzekucyjnym, są zgodne z prawem Unii, zwłaszcza gdy konsument nie skorzystał z możliwości sprzeciwu od nakazu zapłaty z powodu krótkiego terminu lub braku informacji. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że prawo UE wymaga, aby sąd krajowy mógł zbadać z urzędu potencjalnie nieuczciwy charakter warunków umownych, nawet w postępowaniu egzekucyjnym opartym na prawomocnym nakazie zapłaty, jeśli polskie przepisy nie zapewniają konsumentowi skutecznej ochrony prawnej na wcześniejszym etapie (np. w postępowaniu o wydanie nakazu zapłaty lub w ramach sprzeciwu). Trybunał podkreślił, że zasada skuteczności wymaga, aby prawo UE nie stało się niemożliwe do zastosowania lub nadmiernie utrudnione. Odnosząc się do drugiego pytania, Trybunał stwierdził, że prawo UE nie stoi na przeszkodzie polskiemu orzecznictwu, zgodnie z którym wpis warunku do krajowego rejestru klauzul niedozwolonych ma skutki wobec innych przedsiębiorców i dla warunków o tym samym znaczeniu, nawet jeśli ich brzmienie nie jest identyczne, pod warunkiem poszanowania prawa do obrony przedsiębiorcy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Takie przepisy krajowe są niezgodne z prawem UE, jeśli nie zapewniają konsumentowi skutecznej ochrony prawnej na wcześniejszym etapie (np. w postępowaniu o wydanie nakazu zapłaty lub w ramach sprzeciwu), szczególnie gdy istnieje ryzyko, że konsument nie wniesie sprzeciwu z powodu krótkiego terminu, kosztów lub braku informacji.
Uzasadnienie
Prawo UE wymaga, aby sądy krajowe badały z urzędu nieuczciwe warunki umowne, aby zapewnić konsumentom skuteczną ochronę. Jeśli polskie procedury (elektroniczne postępowanie upominawcze, postępowanie egzekucyjne) nie pozwalają na takie badanie lub czynią je praktycznie niemożliwym dla konsumenta, naruszają zasadę skuteczności i cel dyrektywy 93/13.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsument (poprzez sąd odsyłający)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Getin Noble Bank S.A. | spolka | wierzyciel |
| TF | inne | wierzyciel |
| C2 | inne | wierzyciel |
| PI | inne | wierzyciel |
| TL | osoba_fizyczna | dłużnik |
| EOS | inne | udział |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | organ_krajowy | udział |
| MG | inne | udział |
| komornik sądowy AC | organ_krajowy | udział |
Przepisy (14)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy nieindywidualnie negocjowane są nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta, a umowa pozostaje w mocy w pozostałej części.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegania dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Trybunał jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym w sprawie wykładni prawa Unii lub ważności aktów przyjętych przez instytucje Unii.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwy charakter warunków określa się z uwzględnieniem rodzaju towarów/usług, okoliczności zawarcia umowy i innych warunków umowy.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Środki obejmują możliwość wszczęcia postępowania przez organizacje mające uzasadniony interes w ochronie konsumentów.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 8
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie mogą przyjąć bardziej rygorystyczne przepisy prawne zgodne z traktatem.
Karta art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznej ochrony sądowej.
k.p.c. art. 189
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 505^32 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
W pozwie powód powinien wskazać dowody na poparcie swoich twierdzeń; dowodów nie dołącza się do pozwu (w kontekście elektronicznego postępowania upominawczego).
k.p.c. art. 758
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników.
k.p.c. art. 804 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
k.p.c. art. 840 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Dłużnik może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia w określonych przypadkach.
TFUE art. 4 § 3
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zasada lojalnej współpracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konieczność zapewnienia skutecznej ochrony konsumentów zgodnie z dyrektywą 93/13 i zasadą skuteczności prawa UE. Możliwość badania z urzędu nieuczciwych warunków umownych przez sąd krajowy, nawet w postępowaniu egzekucyjnym. Skuteczność wpisu do rejestru klauzul niedozwolonych wobec innych przedsiębiorców i warunków o podobnym znaczeniu.
Odrzucone argumenty
Argument Getin Noble Bank o niewłaściwości Trybunału i niedopuszczalności wniosku z uwagi na krajowy charakter postępowania egzekucyjnego. Argument Getin Noble Bank o braku możliwości badania z urzędu przez sąd nadzorujący egzekucję ze względu na prawomocność nakazu zapłaty. Argument Getin Noble Bank o braku możliwości rozciągnięcia skutków rejestru klauzul niedozwolonych na inne podmioty i warunki.
Godne uwagi sformułowania
nierówność między konsumentem a przedsiębiorcą może zostać zrównoważona jedynie poprzez czynną interwencję podmiotu niebędącego stroną danej umowy sąd krajowy zobowiązany jest do dokonania z urzędu oceny potencjalnie nieuczciwego charakteru warunku umownego zasada skuteczności nie może oznaczać całkowitego zastąpienia absolutnej bierności danego konsumenta ochrona zainteresowanego konsumenta nie jest absolutna mechanizm taki jak ów rejestr klauzul [...] odpowiada co do zasady interesowi ochrony konsumentów
Skład orzekający
O. Spineanu-Matei
prezes izby
S. Rodin
sprawozdawca
L. S. Rossi
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia dyrektywy 93/13 w kontekście polskiego prawa procesowego, zwłaszcza w zakresie badania nieuczciwych warunków umownych w postępowaniu egzekucyjnym i skutków rejestru klauzul niedozwolonych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki polskiego systemu prawnego (elektroniczne postępowanie upominawcze, rejestr klauzul niedozwolonych), ale jego zasady mogą być stosowane w innych państwach członkowskich w podobnych sytuacjach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich i pokazuje, jak prawo UE może interweniować w krajowe procedury, aby chronić konsumentów, nawet po uprawomocnieniu się orzeczeń. Jest to istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Czy prawomocny nakaz zapłaty chroni bank przed kontrolą nieuczciwych warunków? TSUE odpowiada: nie zawsze!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI