C-519/19
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że klauzula prorogacyjna w umowie przewozu lotniczego zawartej z konsumentem nie może być skutecznie podniesiona przez przewoźnika przeciwko firmie windykacyjnej, której pasażer przelał wierzytelność, chyba że firma ta wstąpiła w prawa i obowiązki konsumenta, a sama klauzula może być uznana za nieuczciwą.
Sprawa dotyczyła możliwości powołania się przez przewoźnika lotniczego Ryanair na klauzulę prorogacyjną (wyłączną jurysdykcję sądów irlandzkich) wobec firmy windykacyjnej DelayFix, która nabyła wierzytelność pasażera z tytułu odszkodowania za odwołany lot. Sąd odsyłający pytał, czy firma windykacyjna, niebędąca konsumentem, może powoływać się na ochronę konsumencką w zakresie klauzul nieuczciwych i czy klauzula prorogacyjna jest wobec niej skuteczna. Trybunał stwierdził, że klauzula prorogacyjna co do zasady wiąże tylko strony umowy, a przewoźnik nie może jej skutecznie podnieść przeciwko firmie windykacyjnej, chyba że ta wstąpiła w prawa pierwotnego kontrahenta. Ponadto, klauzula taka, jeśli nie była indywidualnie negocjowana i powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków, może być uznana za nieuczciwą w rozumieniu dyrektywy 93/13.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 25 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1215/2012 (Bruksela I bis) oraz dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa rozpatrywana przez Sąd Okręgowy w Warszawie dotyczyła sporu między linią lotniczą Ryanair a firmą windykacyjną DelayFix (dawniej Passenger Rights), która nabyła od pasażera wierzytelność z tytułu odszkodowania za odwołany lot. Ryanair podniósł zarzut braku jurysdykcji polskich sądów, powołując się na klauzulę prorogacyjną w umowie przewozu, która przyznawała jurysdykcję sądom irlandzkim. Sąd pierwszej instancji uznał klauzulę za nieuczciwą i nieskuteczną wobec DelayFix. Sąd odsyłający pytał, czy firma windykacyjna, która sama nie jest konsumentem, może powoływać się na ochronę konsumencką w zakresie klauzul nieuczciwych i czy klauzula prorogacyjna jest wobec niej skuteczna. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że klauzula prorogacyjna co do zasady wiąże tylko strony umowy, które ją uzgodniły. Przewoźnik lotniczy nie może powołać się na taką klauzulę wobec firmy windykacyjnej, której pasażer przelał wierzytelność, chyba że firma ta wstąpiła w pełnię praw i obowiązków pierwotnego kontrahenta zgodnie z prawem krajowym. Ponadto, Trybunał przypomniał, że klauzula prorogacyjna, która nie była indywidualnie negocjowana i przyznaje wyłączną jurysdykcję sądowi miejsca siedziby przewoźnika, może być uznana za nieuczciwy warunek umowy w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13, jeśli wbrew wymogom dobrej wiary powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (pasażera). W takich przypadkach sądy krajowe są zobowiązane do odstąpienia od stosowania nieuczciwego warunku. W kontekście jurysdykcji, Trybunał przypomniał również, że dla lotów, miejsce wylotu lub przylotu może być miejscem wykonania zobowiązania, co daje konsumentowi wybór sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przewoźnik co do zasady nie może powołać się na klauzulę prorogacyjną wobec firmy windykacyjnej, chyba że firma ta wstąpiła w pełnię praw i obowiązków pierwotnego kontrahenta zgodnie z prawem krajowym.
Uzasadnienie
Klauzula prorogacyjna co do zasady wiąże tylko strony umowy. Przewoźnik nie może jej skutecznie podnieść przeciwko osobie trzeciej, która nie wyraziła zgody na związanie się nią. Firma windykacyjna, nawet niebędąca konsumentem, może jednak powoływać się na ochronę konsumencką, jeśli prawo krajowe przewiduje takie rozwiązanie w przypadku wstąpienia w prawa konsumenta.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
firma windykacyjna (DelayFix)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ryanair DAC | spolka | pozwany |
| DelayFix | spolka | skarżący |
| Passenger Rights sp. z o.o. | spolka | skarżący |
| Rząd polski | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (9)
Główne
Rozporządzenie Bruksela I bis art. 25 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
Klauzula prorogacyjna co do zasady wiąże tylko strony umowy, które ją uzgodniły. Nie może być skutecznie podniesiona wobec osoby trzeciej, która nie wyraziła zgody, chyba że wstąpiła ona w pełnię praw i obowiązków pierwotnego kontrahenta.
Dyrektywa o nieuczciwych warunkach art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Klauzula prorogacyjna, która nie była indywidualnie negocjowana i przyznaje wyłączną jurysdykcję sądowi miejsca siedziby przewoźnika, może być uznana za nieuczciwy warunek umowy, jeśli powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa o nieuczciwych warunkach art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Sądy krajowe są zobowiązane do odstąpienia od stosowania nieuczciwego warunku umownego.
Rozporządzenie o prawach pasażerów
Rozporządzenie (WE) nr 261/2004
Podstawa prawna roszczenia odszkodowawczego pasażera.
Pomocnicze
Rozporządzenie Bruksela I bis art. 7 § 1 lit. b
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
Miejsce świadczenia usług (w tym lotów) może być uznane za miejsce wykonania zobowiązania, co wpływa na jurysdykcję.
Dyrektywa o nieuczciwych warunkach art. 1 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Dyrektywa ma zastosowanie do umów między sprzedawcą/dostawcą a konsumentem we wszystkich sektorach.
Dyrektywa o nieuczciwych warunkach art. 4 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Ocena nieuczciwego charakteru warunku uwzględnia rodzaj towarów/usług i okoliczności zawarcia umowy.
Dyrektywa o nieuczciwych warunkach art. Załącznik § 1 lit. q
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Warunki wyłączające lub ograniczające prawo konsumenta do wystąpienia z powództwem mogą być uznane za nieuczciwe.
k.c. art. 509 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Reguluje przelew wierzytelności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula prorogacyjna co do zasady wiąże tylko strony umowy. Przewoźnik nie może powołać się na klauzulę prorogacyjną wobec osoby trzeciej, która nie wyraziła zgody. Klauzula prorogacyjna w umowie konsumenckiej, jeśli nie była indywidualnie negocjowana i powoduje nierównowagę praw, może być uznana za nieuczciwą. Ochrona konsumenta wynikająca z dyrektywy 93/13 ma zastosowanie niezależnie od statusu stron sporu, jeśli umowa pierwotnie zawarta była z konsumentem.
Odrzucone argumenty
Firma windykacyjna, niebędąca konsumentem, nie może powoływać się na ochronę konsumencką. Klauzula prorogacyjna zawarta w umowie przewozu jest wiążąca dla cesjonariusza wierzytelności.
Godne uwagi sformułowania
klauzula prorogacyjna [...] co do zasady nie może powołać się wspomniany przewoźnik wobec firmy windykacyjnej klauzula, która bez uprzednich negocjacji indywidualnych [...] należy uznać za nieuczciwy warunek umowy w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13
Skład orzekający
J.-C. Bonichot
prezes izby
L. Bay Larsen
sędzia
C. Toader
sprawozdawczyni
M. Safjan
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów o jurysdykcji w sprawach konsumenckich, stosowanie dyrektywy o nieuczciwych warunkach do klauzul prorogacyjnych w umowach z konsumentami, ochrona konsumentów w sporach z firmami windykacyjnymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji cesji wierzytelności od konsumenta na rzecz firmy windykacyjnej i zastosowania klauzuli prorogacyjnej. Konieczność oceny prawa krajowego w kontekście wstąpienia firmy windykacyjnej w prawa konsumenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu praw pasażerów lotniczych i roli firm windykacyjnych, a także interpretacji przepisów UE dotyczących ochrony konsumentów i jurysdykcji.
“Czy linia lotnicza może zmusić Cię do sądu w innym kraju, gdy Twoje roszczenie kupi firma windykacyjna?”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI