C-517/16
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że polska emerytura pomostowa jest świadczeniem z tytułu starości, a krajowe kwalifikacje świadczeń nie są definitywne, co pozwala na sumowanie okresów ubezpieczenia z innych państw UE.
Sprawa dotyczyła kwalifikacji polskiej emerytury pomostowej w kontekście unijnych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Sąd Apelacyjny w Gdańsku pytał, czy polskie oświadczenie kwalifikujące emeryturę pomostową jako świadczenie przedemerytalne jest wiążące, oraz czy emerytura ta nie powinna być traktowana jako świadczenie z tytułu starości, co pozwoliłoby na sumowanie okresów ubezpieczenia z innych państw UE. Trybunał uznał, że krajowe kwalifikacje nie są definitywne i że emerytura pomostowa jest świadczeniem z tytułu starości, co umożliwia sumowanie okresów.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w sprawie Stefana Czerwińskiego przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku. Sprawa dotyczyła odmowy uznania przez ZUS okresów zatrudnienia za granicą (w Niemczech i Norwegii) na potrzeby ustalenia prawa do emerytury pomostowej. Sąd odsyłający powziął wątpliwości co do kwalifikacji emerytury pomostowej – czy jest to świadczenie przedemerytalne (jak wskazano w polskim oświadczeniu na podstawie art. 9 rozporządzenia nr 883/2004), czy świadczenie z tytułu starości. W przypadku kwalifikacji jako świadczenie z tytułu starości, zastosowanie miałaby zasada sumowania okresów ubezpieczenia (art. 6 rozporządzenia), natomiast w przypadku świadczenia przedemerytalnego, zastosowanie miałby art. 66 wyłączający tę zasadę. Trybunał orzekł, że kwalifikacja świadczenia dokonana przez państwo członkowskie w oświadczeniu na podstawie art. 9 rozporządzenia nr 883/2004 nie ma charakteru definitywnego i może być oceniana przez sądy krajowe. Następnie Trybunał stwierdził, że polska emerytura pomostowa, ze względu na swój cel (ochrona pracowników z uwagi na charakter pracy i proces starzenia się), podstawę wyliczenia oraz warunki przyznania (wiek, staż pracy, okresy składkowe), powinna być uznana za świadczenie z tytułu starości w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. d) rozporządzenia nr 883/2004. W związku z tym, zasada sumowania okresów ubezpieczenia z innych państw członkowskich ma zastosowanie do ustalenia prawa do tej emerytury. Pytanie trzecie dotyczące zgodności wyłączenia zasady sumowania dla świadczeń przedemerytalnych z art. 48 lit. a) TFUE stało się bezprzedmiotowe w świetle powyższych ustaleń.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Kwalifikacja taka nie jest definitywna. Sąd krajowy może dokonać kwalifikacji świadczenia społecznego w sposób autonomiczny, według jego elementów konstytutywnych, w razie potrzeby zwracając się do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym.
Uzasadnienie
Zasada lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TUE) wymaga starannego badania systemów krajowych, a cel rozporządzenia nr 883/2004 (koordynacja systemów) byłby zagrożony, gdyby państwa członkowskie mogły jednostronnie określać zakres stosowania rozporządzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
Stefan Czerwiński (pośrednio, poprzez uzyskanie odpowiedzi korzystnej dla możliwości sumowania okresów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stefan Czerwiński | osoba_fizyczna | wnoszący odwołanie |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku | organ_krajowy | pozwany |
| Rząd polski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd duński | organ_krajowy | interwenient |
| Parlament Europejski | instytucja_ue | interwenient |
| Rada Unii Europejskiej | instytucja_ue | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (11)
Główne
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Zakres przedmiotowy rozporządzenia, w tym świadczenia z tytułu starości (lit. d) i świadczenia przedemerytalne (lit. i).
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 6
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Zasada sumowania okresów ubezpieczenia, zatrudnienia itp. z innych państw członkowskich.
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 9 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Obowiązek składania przez państwa członkowskie oświadczeń dotyczących systemów zabezpieczenia społecznego.
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 66
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Wyłączenie zastosowania art. 6 do świadczeń przedemerytalnych.
ustawa o emeryturach pomostowych art. 3 § ust. 1 i 3
Ustawa o emeryturach pomostowych
Definicja prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze.
ustawa o emeryturach pomostowych art. 4
Ustawa o emeryturach pomostowych
Warunki nabycia prawa do emerytury pomostowej.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 1 § lit. x)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Definicja świadczenia przedemerytalnego.
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 4 § ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Zasada lojalnej współpracy.
TFUE art. 48 § lit. a)
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Funkcja ochronna w dziedzinie zabezpieczenia społecznego w kontekście swobodnego przepływu pracowników.
ustawa o emeryturach pomostowych art. 16
Ustawa o emeryturach pomostowych
Utrata prawa do emerytury pomostowej.
ustawa emerytalna art. 6 § ust. 1 i 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Okresy składkowe, w tym zatrudnienie obywateli polskich za granicą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Krajowa kwalifikacja świadczenia nie jest definitywna i podlega kontroli sądowej. Emerytura pomostowa, ze względu na swój cel, podstawę i warunki przyznania, jest świadczeniem z tytułu starości, a nie przedemerytalnym. Zastosowanie zasady sumowania okresów ubezpieczenia z innych państw UE jest kluczowe dla zapewnienia swobodnego przepływu pracowników.
Odrzucone argumenty
Polskie oświadczenie kwalifikujące emeryturę pomostową jako świadczenie przedemerytalne jest wiążące dla sądów krajowych. Emerytura pomostowa jest świadczeniem przedemerytalnym, co wyłącza stosowanie zasady sumowania okresów.
Godne uwagi sformułowania
kwalifikacja świadczenia społecznego [...] nie ma charakteru definitywnego Sąd krajowy może dokonać kwalifikacji świadczenia społecznego w sposób autonomiczny i według elementów konstytutywnych emerytura pomostowa [...] należy uznać za „świadczenie z tytułu starości”
Skład orzekający
A. Borg Barthet
pełniący obowiązki prezesa izby
M. Berger
sędzia
F. Biltgen
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kwalifikacji świadczeń zabezpieczenia społecznego w kontekście unijnej koordynacji, możliwość kwestionowania krajowych oświadczeń dotyczących systemów zabezpieczenia społecznego, prawo do sumowania okresów ubezpieczenia z innych państw UE dla świadczeń z tytułu starości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej polskiej emerytury pomostowej, ale zasady dotyczące kwalifikacji świadczeń i definitywności oświadczeń mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i możliwości sumowania okresów ubezpieczenia, co jest kluczowe dla pracowników migrujących. Wyjaśnia, że sądy krajowe mogą weryfikować kwalifikacje świadczeń dokonane przez państwa członkowskie.
“Czy polskie oświadczenie o emeryturze pomostowej było wiążące? TSUE odpowiada: niekoniecznie!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI