C-516/24

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2026-03-12
cjeuprawo_ue_ogolnewspółpraca sądowa w sprawach cywilnychWysokatrybunal
jurysdykcjaalimentyzawisłość sprawypomoc prawnadokument równorzędnypostępowanie prejudycjalneTSUErozporządzenie 4/2009

Podsumowanie

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że wniosek o pomoc prawną z załączonym projektem pozwu może być uznany za "dokument równorzędny" wszczynający postępowanie, jeśli spełnione są określone warunki proceduralne.

Sprawa dotyczyła wykładni art. 9 lit. a) rozporządzenia nr 4/2009 w kontekście ustalenia, który sąd jest właściwy do rozpoznania sprawy o zmianę zobowiązań alimentacyjnych. Niemiecki sąd rejonowy zapytał, czy złożenie wniosku o pomoc prawną z załączonym projektem pozwu może być uznane za "dokument równorzędny" z dokumentem wszczynającym postępowanie. Trybunał stwierdził, że tak, pod warunkiem, że strona przeciwna zostanie powiadomiona, ma możliwość zajęcia stanowiska, a pozew zostanie wniesiony w rozsądnym terminie po przyznaniu pomocy prawnej i będzie zgodny z projektem.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Amtsgericht Schleswig (Niemcy) dotyczył wykładni art. 9 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 w sprawie jurysdykcji w sprawach dotyczących zobowiązań alimentacyjnych. Sąd niemiecki miał ustalić, czy jest sądem, przed który najpierw wytoczono powództwo w sporze o zmianę zobowiązań alimentacyjnych między BC (wierzycielem) a LG (dłużnikiem). Sytuacja była skomplikowana, ponieważ BC złożył wniosek o pomoc prawną w Niemczech z załączonym projektem pozwu, a następnie LG złożył pozew w Szwecji. Po przyznaniu pomocy prawnej BC złożył pozew w Niemczech. Sąd niemiecki zawiesił postępowanie, pytając, czy wniosek o pomoc prawną z projektem pozwu można uznać za "dokument równorzędny" z dokumentem wszczynającym postępowanie w rozumieniu art. 9 lit. a) rozporządzenia nr 4/2009. Trybunał Sprawiedliwości UE, opierając się na swoim utrwalonym orzecznictwie dotyczącym wykładni przepisów jurysdykcyjnych, wyjaśnił, że pojęcie "dokumentu równorzędnego" należy interpretować autonomicznie. Stwierdził, że wniosek o pomoc prawną, który zawiera istotne elementy pozwu i jest ściśle związany z przyszłym postępowaniem kontradyktoryjnym, może być uznany za taki dokument, jeśli strona przeciwna zostanie o nim powiadomiona i będzie miała możliwość zajęcia stanowiska, a pozew zostanie wniesiony w rozsądnym terminie po przyznaniu pomocy i będzie zgodny z projektem. Trybunał podkreślił znaczenie mechanizmu pomocy prawnej dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach alimentacyjnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, złożony do sądu wniosek o przyznanie pomocy prawnej, do którego dołączony jest w formie projektu wniosek co do istoty sprawy, który wnioskodawca zamierza złożyć w sprawie dotyczącej zobowiązania alimentacyjnego w przypadku przyznania wnioskowanej pomocy prawnej, stanowi "dokument równorzędny" w rozumieniu art. 9 lit. a) rozporządzenia nr 4/2009, pod warunkiem, że strona przeciwna zostanie powiadomiona o możliwości zajęcia stanowiska w kwestii zasadności powództwa, a powództwo zostanie wytoczone w rozsądnym terminie po przyznaniu pomocy i będzie zgodne z projektem.

Uzasadnienie

Trybunał zinterpretował pojęcie "dokumentu równorzędnego" autonomicznie, podkreślając jego funkcję w ustalaniu momentu wszczęcia postępowania dla celów zasady zawisłości sporu. Wskazał, że wniosek o pomoc prawną, który zawiera istotne elementy pozwu i jest ściśle związany z przyszłym postępowaniem kontradyktoryjnym, może spełniać te kryteria, jeśli zapewniona jest możliwość obrony praw strony przeciwnej i zachowana jest ciągłość postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

udzielono odpowiedzi na pytanie

Strony

NazwaTypRola
BCosoba_fizycznaskarżący
LGosoba_fizycznapozwany
Rząd niemieckiinneinterwenient
Rząd czeskiinneinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (14)

Główne

Rozporządzenie nr 4/2009 art. 9 § lit. a)

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009

Określa moment wytoczenia powództwa jako chwilę wniesienia dokumentu wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego, pod warunkiem dalszego działania powoda.

Rozporządzenie nr 4/2009 art. 12 § ust. 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009

Nakazuje sądowi, przed którym wytoczono powództwo później, zawieszenie postępowania do czasu stwierdzenia jurysdykcji sądu, przed który najpierw wytoczono powództwo.

Pomocnicze

Rozporządzenie nr 4/2009 art. 44

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009

Zapewnia stronom skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości, w tym pomoc prawną.

Rozporządzenie nr 4/2009 art. 46

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009

Zapewnia bezpłatną pomoc prawną w sprawach o świadczenia alimentacyjne dla dzieci.

konwencja z Lugano II art. 27 § ust. 1

Konwencja o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych

Równoważny art. 12 Rozporządzenia nr 4/2009.

konwencja z Lugano II art. 30 § pkt 1

Konwencja o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych

Równoważny art. 9 lit. a) Rozporządzenia nr 4/2009.

Rozporządzenie nr 44/2001 art. 27 § ust. 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001

Równoważny art. 12 Rozporządzenia nr 4/2009.

Rozporządzenie nr 44/2001 art. 30 § pkt 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001

Równoważny art. 9 lit. a) Rozporządzenia nr 4/2009.

FamFG art. 113 § ust. 1

Ustawa o postępowaniu w sprawach rodzinnych i sprawach rozpoznawanych w trybie nieprocesowym

Stosuje przepisy ZPO do spornych spraw rodzinnych.

ZPO art. 114 § ust. 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki przyznania pomocy prawnej.

ZPO art. 117 § ust. 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje składanie wniosku o pomoc prawną.

ZPO art. 118 § ust. 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zapewnia stronie przeciwnej możliwość zajęcia stanowiska w sprawie pomocy prawnej.

ZPO art. 167

Kodeks postępowania cywilnego

Określa skutek doręczenia wniosku o pomoc prawną dla biegu terminu przedawnienia.

BGB art. 204 § ust. 1 pkt 14

Kodeks cywilny

Zawiesza bieg terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia procedury powiadomienia o wniosku o pomoc prawną.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o pomoc prawną z projektem pozwu, złożony zgodnie z niemieckim prawem proceduralnym, powinien być traktowany jako dokument równorzędny, ponieważ pozwala na wstępną ocenę zasadności sprawy i umożliwia stronie przeciwnej zajęcie stanowiska, co jest zgodne z celami rozporządzenia nr 4/2009 w zakresie jurysdykcji i dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie "dokumentu równorzędnego" należy interpretować autonomicznie zasada zawisłości sporu przewidziana w art. 12 rozporządzenia nr 4/2009 ma na celu ograniczenie możliwości prowadzenia równoległych postępowań mechanizm rozstrzygania przypadków zawisłości sporu ma charakter obiektywny i automatyczny oraz opiera się na porządku chronologicznym wytaczania powództw wniosek o przyznanie pomocy prawnej można uznać za "dokument równorzędny" w rozumieniu art. 9 lit. a) rozporządzenia nr 4/2009, pod pewnymi warunkami proceduralnymi

Skład orzekający

C. Lycourgos

prezes

O. Spineanu-Matei

sprawozdawca

S. Rodin

sędzia

N. Piçarra

sędzia

N. Fenger

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu wszczęcia postępowania w sprawach o zobowiązania alimentacyjne w kontekście zasady zawisłości sporu, zwłaszcza gdy wnioskodawca korzysta z pomocy prawnej."

Ograniczenia: Interpretacja dotyczy specyficznych przepisów rozporządzenia nr 4/2009 i niemieckiego prawa proceduralnego. Konieczność spełnienia warunków proceduralnych dotyczących powiadomienia strony przeciwnej i rozsądnego terminu na złożenie pozwu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu jurysdykcji w sprawach transgranicznych dotyczących alimentów, co jest istotne dla wielu rodzin. Wyjaśnienie, kiedy wniosek o pomoc prawną może 'uruchomić' postępowanie, ma praktyczne znaczenie dla prawników.

Czy wniosek o pomoc prawną może być 'pierwszym krokiem' do sądu w sprawie alimentów?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI