C-512/21
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (VAT) oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Sprawa wywodziła się ze sporu między węgierską spółką Aquila Part Prod Com SA a krajowym organem podatkowym, który odmówił spółce prawa do odliczenia VAT za okres od sierpnia do listopada 2012 r., twierdząc, że uczestniczyła ona w oszustwie typu karuzeli. Organ podatkowy oparł swoje twierdzenia m.in. na naruszeniu przepisów dotyczących bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego. Spółka twierdziła, że dochowała należytej staranności i że postępowanie podatkowe było wadliwe. Sąd odsyłający zadał sześć pytań prejudycjalnych dotyczących m.in. ciężaru dowodu w przypadku oszustwa karuzelowego, wymogów należytej staranności podatnika, możliwości wykorzystania naruszeń przepisów o bezpieczeństwie żywności jako dowodu oraz zgodności z prawem do rzetelnego procesu. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że organ podatkowy nie może odmówić prawa do odliczenia VAT wyłącznie na podstawie stwierdzenia, że transakcja stanowi część zamkniętego łańcucha fakturowania. Musi on wykazać znamiona oszustwa, udowodnić oszukańcze działania oraz wykazać, że podatnik brał czynny udział w oszustwie lub wiedział lub powinien był wiedzieć o jego istnieniu. Podkreślono, że sam fakt znajomości się członków łańcucha dostaw nie jest wystarczającym dowodem. Wymaganie od podatnika zwiększonej staranności w przypadku podejrzenia oszustwa jest dopuszczalne, ale nie można od niego wymagać kompleksowych weryfikacji, które należą do kompetencji organu podatkowego. Naruszenie przepisów o bezpieczeństwie żywności może być jednym z elementów dowodowych, ale nie może być jedyną podstawą odmowy odliczenia VAT. Prawo do rzetelnego procesu nie jest naruszone, jeśli dowody te mogą być kwestionowane i omawiane w sposób kontradyktoryjny. Odmowa prawa do odliczenia VAT z powodu udziału w oszustwie nie może być oparta na wiedzy przedstawiciela prawnego zleceniobiorcy, jeśli podatnik nie wiedział o tych okolicznościach, niezależnie od przepisów krajowych regulujących umowę zlecenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie obowiązków organów podatkowych w zakresie dowodzenia oszustw VAT, wymogów należytej staranności podatników, a także dopuszczalności wykorzystania naruszeń przepisów szczególnych (np. o bezpieczeństwie żywności) jako dowodu w postępowaniu VAT.
Orzeczenie dotyczy wykładni prawa UE, a jego bezpośrednie zastosowanie wymaga uwzględnienia specyfiki krajowych przepisów proceduralnych i dowodowych.
Zagadnienia prawne (6)
Czy organ podatkowy może odmówić prawa do odliczenia VAT, opierając się jedynie na stwierdzeniu, że transakcja stanowi część zamkniętego łańcucha fakturowania, bez wskazania wszystkich uczestników oszustwa i ich działań?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy musi dokładnie określić znamiona oszustwa, udowodnić oszukańcze działania oraz wykazać czynny udział podatnika lub jego wiedzę o oszustwie, co niekoniecznie wymaga wskazania wszystkich uczestników i ich działań.
Uzasadnienie
Odmowa prawa do odliczenia jest wyjątkiem od zasady i wymaga udowodnienia oszustwa i winy podatnika na podstawie obiektywnych dowodów, a nie domysłów czy samego faktu istnienia zamkniętego łańcucha fakturowania.
Czy organ podatkowy może odmówić prawa do odliczenia VAT, jeśli podatnik nie wykazał należytej staranności, a jedynie mógł wiedzieć o udziale w oszustwie, zamiast udowodnić czynny udział w oszustwie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie sprzeciwia się temu, aby organ podatkowy opierał odmowę na dowodach wskazujących, że podatnik mógł wiedzieć o udziale w oszustwie przy zachowaniu należytej staranności, nawet jeśli stwierdza aktywny udział.
Uzasadnienie
Wiedza podatnika o udziale w oszustwie, nawet jeśli nie jest to czynny udział, jest wystarczająca do odmowy prawa do odliczenia, ponieważ stanowi to pomoc sprawcom oszustwa.
Czy organ podatkowy może wymagać od podatnika przeprowadzenia kompleksowych i dogłębnych weryfikacji, podobnych do tych, które może przeprowadzić sam organ?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie może wymagać od podatnika dokonania kompleksowych i dogłębnych weryfikacji, które należą do jego kompetencji.
Uzasadnienie
Należyta staranność podatnika zależy od okoliczności sprawy, a w przypadku podejrzenia oszustwa można oczekiwać zwiększonej staranności, ale nie przenosić na niego obowiązków kontrolnych organu.
Czy organ podatkowy może odmówić prawa do odliczenia VAT z powodu naruszenia przepisów o bezpieczeństwie łańcucha żywnościowego, nawet jeśli nie zostało to stwierdzone przez właściwy organ administracyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie można odmówić prawa do odliczenia VAT wyłącznie z powodu naruszenia przepisów o bezpieczeństwie żywnościowym, ale naruszenie to może być jednym z elementów dowodowych wskazujących na oszustwo VAT.
Uzasadnienie
Naruszenie przepisów o bezpieczeństwie żywnościowym nie jest samo w sobie podstawą do odmowy odliczenia VAT, ale może stanowić poszlakę w ocenie całokształtu okoliczności faktycznych.
Czy wykorzystanie naruszenia przepisów o bezpieczeństwie żywnościowym jako dowodu w postępowaniu podatkowym narusza prawo do rzetelnego procesu sądowego, jeśli nie zostało ono uprzednio stwierdzone przez właściwy organ administracyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie narusza prawa do rzetelnego procesu, jeśli sąd rozpoznający skargę może badać te dowody w sposób kontradyktoryjny.
Uzasadnienie
Prawo do rzetelnego procesu wymaga możliwości kwestionowania i omawiania dowodów, co jest możliwe, jeśli sąd ma kompetencje do oceny tych naruszeń.
Czy wiedza przedstawiciela prawnego zleceniobiorcy o oszustwie VAT może być przypisana podatnikowi (zleceniodawcy) w celu odmowy prawa do odliczenia VAT, niezależnie od przepisów krajowych regulujących umowę zlecenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie sprzeciwia się temu, aby uwzględniano wiedzę przedstawiciela prawnego zleceniobiorcy, nawet jeśli podatnik nie wiedział o tych okolicznościach.
Uzasadnienie
Dopuszczenie takiej sytuacji ułatwiłoby oszustwo i byłoby sprzeczne z celem zwalczania oszustw VAT.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Aquila Part Prod Com SA | spolka | skarżący |
| Nemzeti Adó- és Vámhivatal Fellebbviteli Igazgatósága | organ_krajowy | pozwany |
| Rząd węgierski | inne | interwenient |
| Rząd czeski | inne | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (15)
Główne
Dyrektywa VAT art. 9 § 1
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Definicja podatnika i działalności gospodarczej.
Dyrektywa VAT art. 10
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Wykluczenie pracowników i osób związanych z pracodawcą z definicji podatnika.
Dyrektywa VAT art. 167
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Powstanie prawa do odliczenia VAT.
Dyrektywa VAT art. 168 § lit. a
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Prawo do odliczenia VAT od towarów i usług wykorzystywanych na potrzeby opodatkowanych transakcji.
Dyrektywa VAT art. 178 § lit. a
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Warunki skorzystania z prawa do odliczenia (posiadanie faktury).
Karta art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do rzetelnego procesu.
Pomocnicze
ordynacja podatkowa art. 1 § 7
Ustawa nr XCII z 2003 r. ordynacja podatkowa
Kwalifikacja umów i transakcji według ich rzeczywistej treści.
ordynacja podatkowa art. 2 § 1
Ustawa nr XCII z 2003 r. ordynacja podatkowa
Zakaz obejścia przepisów prawa podatkowego.
ordynacja podatkowa art. 97 § 4 i 6
Ustawa nr XCII z 2003 r. ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego ustalenia stanu faktycznego i poszukiwania okoliczności przemawiających na korzyść podatnika.
ustawa o VAT art. 26 § 1
Ustawa nr CXXVII z 2007 r. o podatku od wartości dodanej
Miejsce dostawy towarów przy wysyłce.
ustawa o VAT art. 27 § 1
Ustawa nr CXXVII z 2007 r. o podatku od wartości dodanej
Dostawa towarów w kilku kolejnych transakcjach.
ustawa o VAT art. 119 § 1
Ustawa nr CXXVII z 2007 r. o podatku od wartości dodanej
Powstanie prawa do odliczenia podatku.
ustawa o VAT art. 120 § lit. a
Ustawa nr CXXVII z 2007 r. o podatku od wartości dodanej
Prawo do odliczenia podatku naliczonego.
ustawa o VAT art. 127 § 1
Ustawa nr CXXVII z 2007 r. o podatku od wartości dodanej
Materialna przesłanka skorzystania z prawa do odliczenia (posiadanie faktury).
Rozporządzenie nr 178/2002 art. 18 § 2
Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady
Obowiązki identyfikacji dostawców dla celów monitorowania przemieszczania produktów żywnościowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ podatkowy musi udowodnić oszustwo i wiedzę podatnika, a nie tylko istnienie zamkniętego łańcucha fakturowania. • Należyta staranność podatnika jest oceniana w kontekście okoliczności sprawy, a organ nie może przenosić na podatnika swoich obowiązków kontrolnych. • Naruszenie przepisów o bezpieczeństwie żywnościowym nie jest samoistną podstawą do odmowy odliczenia VAT, ale może być elementem dowodowym. • Wiedza przedstawiciela prawnego zleceniobiorcy o oszustwie nie może być automatycznie przypisana podatnikowi (zleceniodawcy) w celu odmowy odliczenia VAT.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy może odmówić prawa do odliczenia VAT, opierając się jedynie na stwierdzeniu zamkniętego łańcucha fakturowania. • Podatnik ponosi odpowiedzialność za oszustwo, nawet jeśli nie miał czynnego udziału, a jedynie mógł wiedzieć o jego istnieniu. • Organ podatkowy może wymagać od podatnika przeprowadzenia kompleksowych weryfikacji dostawców. • Naruszenie przepisów o bezpieczeństwie żywnościowym jest wystarczającą podstawą do odmowy odliczenia VAT. • Wiedza przedstawiciela prawnego zleceniobiorcy o oszustwie jest automatycznie przypisywana podatnikowi (zleceniodawcy).
Godne uwagi sformułowania
organ podatkowy musi wykazać w sposób wymagany prawem, zgodnie z zasadami dowodowymi przewidzianymi w prawie krajowym i bez uszczerbku dla skuteczności prawa Unii, zarówno obiektywne okoliczności wskazujące na istnienie oszustwa w zakresie VAT, jak i te, które wykazują, że podatnik dopuścił się tego oszustwa lub że wiedział lub powinien był wiedzieć, iż transakcja powoływana na poparcie tego prawa wiązała się z rzeczonym oszustwem. • nie można przyjąć, że organ podatkowy może ograniczyć się w celu udowodnienia istnienia oszustwa typu karuzeli do wykazania, że rozpatrywana transakcja stanowi część zamkniętego łańcucha fakturowania. • nie można od niego wymagać, by dokonywał on kompleksowych i dogłębnych weryfikacji, takich jak te, do których dokonywania środkami dysponuje organ podatkowy. • niewykonanie tych obowiązków może jednak stanowić jeden z elementów, które łącznie w spójny sposób wskazują na to, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że uczestniczy w transakcji związanej z oszustwem w zakresie VAT. • nie sprzeciwiają się one praktyce podatkowej polegającej na tym, że do celów odmówienia podatnikowi prawa do odliczenia na tej tylko podstawie, że uczestniczył on w oszustwie w zakresie VAT, uwzględniana jest okoliczność, iż przedstawiciel prawny zleceniobiorcy podatnika wiedział o okolicznościach stanowiących to oszustwo, niezależnie od mających zastosowanie przepisów krajowych regulujących zlecenie i postanowień zawartej w niniejszej sprawie umowy zlecenia.
Skład orzekający
D. Gratsias
prezes_izby
M. Ilešič
sędzia
I. Jarukaitis
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie obowiązków organów podatkowych w zakresie dowodzenia oszustw VAT, wymogów należytej staranności podatników, a także dopuszczalności wykorzystania naruszeń przepisów szczególnych (np. o bezpieczeństwie żywności) jako dowodu w postępowaniu VAT."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wykładni prawa UE, a jego bezpośrednie zastosowanie wymaga uwzględnienia specyfiki krajowych przepisów proceduralnych i dowodowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii związanych z VAT, oszustwami podatkowymi i prawami podatników, co jest zawsze interesujące dla prawników i przedsiębiorców. Wyjaśnia granice odpowiedzialności podatnika i obowiązki organów podatkowych.
“Oszustwo VAT: Czy wystarczy domysł organu podatkowego, by odmówić odliczenia? TSUE wyjaśnia granice dowodzenia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny