C-511/23

Trybunał orzekł, że włoskie przepisy nakładające 90-dniowy termin na wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia konkurencji, pod rygorem stwierdzenia nieważności decyzji i utraty prawa do ponownego wszczęcia postępowania, są niezgodne z prawem UE, ponieważ naruszają niezależność organów ochrony konkurencji i zasadę skuteczności.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył zgodności włoskich przepisów proceduralnych z prawem UE. Włoski organ ochrony konkurencji (AGCM) nałożył karę na spółkę Caronte & Tourist SpA za nadużycie pozycji dominującej. Spółka zaskarżyła decyzję, powołując się na opóźnienie w wszczęciu postępowania. Włoskie prawo, zgodnie z orzecznictwem, nakłada 90-dniowy termin na przedstawienie zarzutów, a jego przekroczenie skutkuje nieważnością decyzji i brakiem możliwości ponownego wszczęcia postępowania. Trybunał uznał, że takie przepisy naruszają niezależność organów ochrony konkurencji, zasadę skuteczności prawa UE oraz prawo do obrony, ponieważ uniemożliwiają priorytetyzację spraw i mogą prowadzić do bezkarności naruszeń.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez włoski Tribunale amministrativo regionale per il Lazio w związku ze sprawą spółki Caronte & Tourist SpA (C&T) przeciwko Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato (AGCM). AGCM nałożył na C&T karę pieniężną za nadużycie pozycji dominującej na rynku usług przeładunku w Cieśninie Mesyńskiej, polegające na narzucaniu wygórowanych cen. C&T zaskarżyła decyzję, podnosząc zarzut opóźnienia w wszczęciu postępowania. Włoskie prawo, zgodnie z interpretacją Consiglio di Stato, wymaga od AGCM przedstawienia zarzutów w terminie 90 dni od dowiedzenia się o istotnych elementach naruszenia, pod rygorem stwierdzenia nieważności decyzji i utraty możliwości wszczęcia nowego postępowania w tej samej sprawie (zasada ne bis in idem). Sąd odsyłający miał wątpliwości co do zgodności tych przepisów z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z art. 102 TFUE oraz dyrektywą (UE) 2019/1 dotyczącą niezależności i skuteczności krajowych organów ochrony konkurencji. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał wniosek za dopuszczalny, podkreślając, że włoskie prawo konkurencji dostosowuje się do prawa UE, co uzasadnia potrzebę jednolitej wykładni. Analizując sprawę, Trybunał stwierdził, że przepisy krajowe nakładające sztywny 90-dniowy termin na wszczęcie postępowania, z tak surowymi konsekwencjami jak stwierdzenie nieważności decyzji i niemożność ponownego wszczęcia postępowania, naruszają prawo Unii. Po pierwsze, naruszają one zasadę skuteczności, ponieważ mogą prowadzić do systemowego ryzyka bezkarności naruszeń prawa konkurencji i uniemożliwiać skuteczne egzekwowanie art. 101 i 102 TFUE. Po drugie, podważają one niezależność operacyjną krajowych organów ochrony konkurencji, ograniczając ich możliwość priorytetyzacji spraw i efektywnego wykorzystania zasobów, co jest zgodne z dyrektywą 2019/1. Po trzecie, mogą one naruszać prawo do obrony przedsiębiorstw, utrudniając im zbieranie dowodów i prowadząc do sytuacji, w której decyzje są podejmowane bez pełnego zbadania sprawy. Trybunał podkreślił, że państwa członkowskie muszą zapewnić, aby ich przepisy proceduralne były zgodne z prawem UE i nie utrudniały jego stosowania, a sądy krajowe mają obowiązek dokonywać wykładni prawa krajowego w sposób zgodny z prawem UE, nawet jeśli oznacza to odejście od utrwalonego orzecznictwa.

Zagadnienia prawne (3)

Rozstrzygnięcie

Strony

Przepisy (9)

Argumenty

Skład orzekający

Informacje dodatkowe

Powiązane tematy