C-501/20
Podsumowanie
TSUE orzekł, że status pracowników kontraktowych UE w państwie trzecim nie decyduje o miejscu zwykłego pobytu dla celów jurysdykcji w sprawach rodzinnych, a obywatelstwo matki i miejsce jej urodzenia nie są wystarczające do ustalenia jurysdykcji w sprawach dzieci.
Sprawa dotyczyła ustalenia jurysdykcji sądów UE w sprawach rozwodowych, odpowiedzialności rodzicielskiej i alimentacyjnych, gdy strony są pracownikami kontraktowymi UE przebywającymi w państwie trzecim (Togo). Sąd odsyłający pytał, czy status pracowników UE w państwie trzecim wpływa na ustalenie miejsca zwykłego pobytu, a także o znaczenie obywatelstwa i miejsca urodzenia dzieci. TSUE wyjaśnił, że status pracownika kontraktowego UE nie przesądza o miejscu zwykłego pobytu, a obywatelstwo matki i miejsce urodzenia dzieci nie są wystarczające do ustalenia jurysdykcji. Podkreślono, że jurysdykcja w sprawach rodzinnych i alimentacyjnych wymaga faktycznego i stabilnego pobytu w państwie członkowskim.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów rozporządzeń UE (nr 2201/2003 i nr 4/2009) w sprawie jurysdykcji w sprawach małżeńskich, odpowiedzialności rodzicielskiej i alimentacyjnych. Sprawa dotyczyła pary pracowników kontraktowych Unii Europejskiej, przydzielonych do delegatury UE w Togo, którzy wnieśli o rozwód i ustalenie zasad dotyczących dzieci oraz alimentów. Sąd okręgowy w Barcelonie miał wątpliwości co do swojej jurysdykcji, zwłaszcza w kontekście statusu pracowników UE w państwie trzecim i pojęcia „zwykłego pobytu”. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) orzekł, że status pracowników kontraktowych Unii Europejskiej, nawet jeśli w państwie trzecim korzystają oni ze statusu zbliżonego do dyplomatycznego, nie może stanowić decydującego elementu przy ustalaniu miejsca zwykłego pobytu dla celów jurysdykcji w sprawach małżeńskich i alimentacyjnych. TSUE podkreślił, że pojęcie „zwykłego pobytu” wymaga zarówno zamiaru ustanowienia ośrodka interesów życiowych, jak i wystarczająco stabilnej obecności w danym państwie członkowskim. W analizowanej sprawie, ze względu na długotrwały pobyt stron w Togo i brak dowodów na zamiar powrotu do Hiszpanii, TSUE uznał, że nie można stwierdzić zwykłego pobytu w państwie członkowskim. W odniesieniu do jurysdykcji w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej, TSUE wyjaśnił, że obywatelstwo matki i jej miejsce zamieszkania sprzed zawarcia małżeństwa nie mają znaczenia. Obywatelstwo dzieci i miejsce ich urodzenia w Hiszpanii są niewystarczające do ustalenia jurysdykcji, jeśli nie ma dowodów na ich fizyczną obecność i integrację w Hiszpanii. TSUE rozróżnił również zasady jurysdykcji w sprawach rozwodowych (gdzie obywatelstwo pozwanego może wykluczać jurysdykcję sądu innego państwa członkowskiego na podstawie prawa krajowego) i w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej (gdzie prawo krajowe może pozwolić na stwierdzenie jurysdykcji na podstawie obywatelstwa dziecka). Odnosząc się do forum necessitatis w sprawach alimentacyjnych, TSUE wskazał, że jurysdykcja może zostać stwierdzona w wyjątkowych przypadkach, gdy postępowanie w państwie trzecim jest niemożliwe lub nieracjonalne, a sprawa ma wystarczający związek z państwem członkowskim, co może wynikać np. z obywatelstwa jednej ze stron. TSUE podkreślił, że strona nie musi udowadniać bezskutecznych prób wszczęcia postępowania w państwie trzecim, ale sąd musi ocenić, czy dostęp do wymiaru sprawiedliwości jest tam utrudniony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (6)
Odpowiedź sądu
Status pracowników kontraktowych UE w państwie trzecim, nawet z przypisanym statusem dyplomatycznym, nie może stanowić decydującego elementu przy ustalaniu miejsca zwykłego pobytu dla celów jurysdykcji. Wymaga to stabilnej obecności i zamiaru ustanowienia ośrodka interesów życiowych w państwie członkowskim.
Uzasadnienie
TSUE podkreślił autonomiczne znaczenie pojęcia „zwykłego pobytu” i konieczność oceny zarówno fizycznej obecności, jak i zamiaru ustanowienia centrum życiowego. Status pracownika UE w państwie trzecim nie przesądza o braku zwykłego pobytu w państwie członkowskim, ale sam w sobie nie tworzy jurysdykcji w tym państwie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytania prejudycjalne
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| MPA | osoba_fizyczna | skarżący |
| LCDNMT | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rząd Hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd Czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rada Unii Europejskiej | instytucja_ue | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (18)
Główne
Rozporządzenie nr 2201/2003 art. 3 § 1 lit. a
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Pojęcie 'zwykłego pobytu' wymaga stabilnej obecności i zamiaru ustanowienia ośrodka interesów życiowych w państwie członkowskim. Status pracownika kontraktowego UE w państwie trzecim nie jest decydujący.
Rozporządzenie nr 2201/2003 art. 6
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Ogranicza jurysdykcję w sprawach rozwodowych do art. 3-5, wykluczając prawo krajowe, jeśli pozwany jest obywatelem innego państwa członkowskiego.
Rozporządzenie nr 2201/2003 art. 7 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Pozwala na określenie jurysdykcji według prawa krajowego, jeśli żaden sąd UE nie ma jurysdykcji, ale jest ograniczony przez art. 6 w sprawach rozwodowych.
Rozporządzenie nr 2201/2003 art. 8 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Jurysdykcja w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej opiera się na miejscu zwykłego pobytu dziecka, które wymaga fizycznej obecności i integracji.
Rozporządzenie nr 2201/2003 art. 14
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Pozwala na określenie jurysdykcji według prawa krajowego, jeśli żaden sąd UE nie ma jurysdykcji w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej.
Rozporządzenie nr 4/2009 art. 3 § lit. a i b
Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009
Pojęcie 'zwykłego pobytu' wierzyciela lub pozwanego wymaga stabilnej obecności i zamiaru ustanowienia ośrodka interesów życiowych.
Rozporządzenie nr 4/2009 art. 7
Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009
Forum necessitatis pozwala na stwierdzenie jurysdykcji w wyjątkowych przypadkach, gdy postępowanie w państwie trzecim jest niemożliwe lub nieracjonalne, a sprawa ma wystarczający związek z państwem członkowskim.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 2201/2003 art. 12 § 3
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Pozwala na jurysdykcję sądów rozwodowych w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej, jeśli jest to zgodne z dobrem dziecka.
karta praw podstawowych art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
konwencja wiedeńska art. 31 § 1
Konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych
protokół w sprawie przywilejów i immunitetów art. 11 lit. a
Protokół nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej
protokół w sprawie przywilejów i immunitetów art. 23
Protokół nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej
regulamin pracowniczy
Regulamin pracowniczy urzędników Unii Europejskiej
WZIP art. 3a
Warunki zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej
WZIP art. 85 § 1
Warunki zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej
Kodeks cywilny art. 40
Kodeks cywilny
Ley Orgánica 6/1985 art. 22 quater lit. c i d
Ustawa organiczna 6/1985 o ustroju sądów
Ley Orgánica 6/1985 art. 22 octies
Ustawa organiczna 6/1985 o ustroju sądów
Argumenty
Skuteczne argumenty
Status pracownika kontraktowego UE w państwie trzecim nie przesądza o miejscu zwykłego pobytu dla celów jurysdykcji. Obywatelstwo matki i miejsce jej urodzenia nie są wystarczające do ustalenia jurysdykcji w sprawach dzieci. Forum necessitatis może być zastosowane, gdy postępowanie w państwie trzecim jest niemożliwe lub nieracjonalne, a istnieje związek z państwem członkowskim. Obywatelstwo pozwanego w innym państwie członkowskim wyklucza jurysdykcję na podstawie prawa krajowego w sprawach rozwodowych, ale nie w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej.
Odrzucone argumenty
Argument rządu hiszpańskiego, że status dyplomatyczny pracowników UE w państwie trzecim prowadzi do jurysdykcji sądu państwa członkowskiego, w którym nie korzystają z takiego statusu. Strona musi udowodnić bezskuteczne próby wszczęcia postępowania w państwie trzecim dla zastosowania forum necessitatis.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie „zwykłego pobytu” charakteryzuje się [...] dwoma elementami, a mianowicie z jednej strony zamiarem zainteresowanego ustanowienia zwykłego ośrodka swoich interesów życiowych w określonym miejscu, a z drugiej strony obecnością przejawiającą się wystarczającym stopniem stabilności na terytorium danego państwa członkowskiego dobro dziecka [...] powinno być uwzględniane we wszelkich działaniach dotyczących dzieci nie można w rozsądny sposób oczekiwać od wierzyciela wszczęcia lub prowadzenia postępowania w tym państwie [trzecim]
Skład orzekający
A. Prechal
prezes_izby
J. Passer
sędzia
F. Biltgen
sędzia
L. S. Rossi
sprawozdawca
N. Wahl
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie jurysdykcji sądów UE w sprawach rodzinnych i alimentacyjnych, gdy strony przebywają w państwach trzecich, zwłaszcza w kontekście statusu pracowników UE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracowników UE w państwach trzecich i wykładni konkretnych rozporządzeń UE. Wymaga indywidualnej oceny okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii jurysdykcji w sprawach rodzinnych, gdy strony są pracownikami UE przebywającymi poza Unią, co jest sytuacją coraz częstszą i budzącą praktyczne problemy.
“Pracownicy UE w Afryce: Czy hiszpański sąd rozpozna ich sprawy rodzinne?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI