C-500/18
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów rozporządzenia Bruksela I bis (nr 1215/2012) w zakresie jurysdykcji sądów w sporach konsumenckich oraz dyrektywy MiFID (2004/39/WE) w przedmiocie definicji klienta detalicznego. Sprawa wywodziła się ze sporu konsumenta (AU) z firmą inwestycyjną (Reliantco Investments LTD) dotyczącym strat poniesionych na platformie internetowej w wyniku transakcji na kontraktach różnicy cenowej (CFD). Konsument twierdził, że jest chroniony jako konsument i że sądy rumuńskie są właściwe do rozpoznania sprawy, mimo klauzuli prorogacyjnej wskazującej na sądy cypryjskie. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy pojęcie „klienta detalicznego” z dyrektywy MiFID jest tożsame z pojęciem „konsumenta” z dyrektywy o nieuczciwych warunkach umownych (93/13/EWG) i rozporządzenia Bruksela I bis. Trybunał Sprawiedliwości UE wyjaśnił, że pojęcie „konsumenta” w rozumieniu rozporządzenia Bruksela I bis należy interpretować ściśle i odnosi się ono do osoby fizycznej działającej w celu niezwiązanym z działalnością zawodową lub gospodarczą. Czynniki takie jak duża liczba transakcji, znaczne kwoty inwestycji czy status klienta detalicznego są co do zasady nieistotne dla tej kwalifikacji. Trybunał potwierdził również, że powództwo o odpowiedzialność deliktową, oparte na naruszeniu obowiązków przedumownych wobec konsumenta, jest nierozerwalnie związane z umową i wchodzi w zakres jurysdykcji przewidzianej dla umów konsumenckich w rozporządzeniu Bruksela I bis, pod warunkiem, że umowa została rzeczywiście zawarta.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie jurysdykcji w sporach konsumenckich dotyczących transakcji finansowych online, zwłaszcza w kontekście definicji konsumenta i znaczenia klauzuli prorogacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów UE (Rozporządzenie Bruksela I bis, Dyrektywa MiFID) i wymaga oceny przez sąd krajowy w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (5)
Czy osoba fizyczna dokonująca transakcji finansowych na platformie internetowej w celu niezwiązanym z działalnością zawodową może być uznana za „konsumenta” w rozumieniu art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli zawarcie umowy nastąpiło w celu niezwiązanym z jakąkolwiek działalnością zawodową lub gospodarczą tej osoby.
Uzasadnienie
Pojęcie konsumenta należy interpretować ściśle, odnosząc się do celu umowy, a nie sytuacji subiektywnej. Umowy zawarte poza ramami działalności gospodarczej lub zawodowej, wyłącznie w celu zaspokojenia prywatnych potrzeb, podlegają ochronie konsumenckiej.
Czy dla uznania osoby fizycznej za konsumenta w rozumieniu rozporządzenia nr 1215/2012 istotne jest, że dokonała ona licznych transakcji w krótkim czasie lub zainwestowała znaczne kwoty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, te czynniki są co do zasady nieistotne.
Uzasadnienie
Szczególna ochrona konsumenta nie zależy od jego aktywności inwestycyjnej, wartości transakcji czy ryzyka strat, lecz od celu umowy.
Czy okoliczność, że osoba fizyczna jest „klientem detalicznym” w rozumieniu dyrektywy 2004/39, ma znaczenie dla uznania jej za „konsumenta” w rozumieniu rozporządzenia nr 1215/2012?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ta okoliczność jest jako taka co do zasady pozbawiona znaczenia.
Uzasadnienie
Definicja klienta detalicznego z dyrektywy MiFID nie jest tożsama z definicją konsumenta z rozporządzenia Bruksela I bis i nie wpływa na kwalifikację konsumencką.
Czy powództwo z tytułu odpowiedzialności deliktowej wniesione przez konsumenta przeciwko przedsiębiorcy wchodzi w zakres jurysdykcji przewidzianej dla umów konsumenckich w rozporządzeniu nr 1215/2012?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli powództwo jest nierozerwalnie związane z umową rzeczywiście zawartą pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą.
Uzasadnienie
Powództwo oparte na naruszeniu obowiązków przedumownych wobec konsumenta jest nierozerwalnie związane z umową, co uzasadnia zastosowanie przepisów o jurysdykcji konsumenckiej, nawet jeśli podstawa prawna opiera się na odpowiedzialności deliktowej.
Czy sąd odsyłający może lub musi zastosować te same kryteria wykładni dla pojęcia „klienta detalicznego” (dyrektywa 2004/39) co dla pojęcia „konsumenta” (dyrektywa 93/13)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, te pojęcia nie są tożsame i nie należy stosować tych samych kryteriów wykładni.
Uzasadnienie
Pojęcie konsumenta z dyrektywy 93/13 odnosi się do osób fizycznych działających poza działalnością gospodarczą, podczas gdy klient detaliczny z dyrektywy 2004/39 może obejmować również osoby prawne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| AU | osoba_fizyczna | skarżący |
| Reliantco Investments LTD | spolka | pozwany |
| Reliantco Investments LTD Limassol Sucursala Bucureşti | spolka | pozwany |
| Rząd rumuński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd portugalski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (14)
Główne
Dyrektywa 2004/39/WE art. 4 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/39/WE z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych
Definiuje pojęcia 'klienta', 'klienta branżowego' i 'klienta detalicznego'.
Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 7 § 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Określa jurysdykcję w sprawach dotyczących czynu niedozwolonego lub podobnego.
Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 17 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Określa jurysdykcję w sprawach dotyczących umów konsumenckich, w tym w przypadkach, gdy druga strona umowy kieruje działalność do państwa członkowskiego konsumenta.
Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 18 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Pozwala konsumentowi wytoczyć powództwo przed sądem miejsca jego zamieszkania.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 2 § b
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Definiuje pojęcie 'konsumenta' jako osoby fizycznej działającej w celach niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub zawodową.
Rozporządzenie Rzym II art. 12 § 1
Rozporządzenie (WE) nr 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych
Określa, że prawo właściwe dla zobowiązań pozaumownych wynikających z kontaktów przedumownych jest prawem właściwym dla umowy.
Legea nr. 193/2000 art. 2 § 1
Ustawa nr 193/2000 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach zawieranych między przedsiębiorcami a konsumentami
Definiuje 'konsumenta' w prawie rumuńskim, transponując dyrektywę 93/13.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 25 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Reguluje jurysdykcję na podstawie umowy stron (klauzula prorogacyjna).
codul civil art. 1254
Kodeks cywilny
codul civil art. 1269
Kodeks cywilny
Legea nr. 193/2000 art. 4 § 2
Ustawa nr 193/2000 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach zawieranych między przedsiębiorcami a konsumentami
Legea nr. 193/2000 art. 4 § 3
Ustawa nr 193/2000 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach zawieranych między przedsiębiorcami a konsumentami
Legea nr. 297/2004 art. 4 § 1
Ustawa nr 297/2004 o rynkach kapitałowych
Ordonanţa Guvernului nr. 85/2004 art. 4 § 1
Rozporządzenie rządu nr 85/2004 w sprawie ochrony konsumentów przy zawieraniu i wykonywaniu umów zawieranych na odległość dotyczących usług finansowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Status konsumenta zależy od celu umowy, a nie od liczby transakcji czy kwot inwestycji. • Status klienta detalicznego nie jest decydujący dla kwalifikacji konsumenta. • Powództwo o odpowiedzialność deliktową związaną z naruszeniem obowiązków przedumownych wobec konsumenta podlega jurysdykcji konsumenckiej, jeśli jest nierozerwalnie związane z umową.
Odrzucone argumenty
Kryteria wykładni pojęcia 'klienta detalicznego' są takie same jak dla pojęcia 'konsumenta'. • Duża liczba transakcji i znaczne kwoty inwestycji powinny wpływać na kwalifikację konsumenta. • Powództwo oparte na odpowiedzialności deliktowej nie podlega przepisom o jurysdykcji konsumenckiej.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie „konsumenta” w rozporządzeniu nr 1215/2012 należy interpretować w sposób ścisły, odwołując się do pozycji danej osoby w ramach określonej umowy, z uwzględnieniem natury i celu tej umowy, nie zaś do sytuacji subiektywnej tejże osoby • jedynie umowy zawarte poza ramami jakiejkolwiek działalności o charakterze gospodarczym lub zawodowym i niezależnie od niej, wyłącznie w celu zaspokojenia prywatnych potrzeb konsumpcyjnych danej osoby, podlegają szczególnemu systemowi przewidzianemu we wspomnianym rozporządzeniu w dziedzinie ochrony konsumenta jako strony uznawanej za słabszą • czynniki takie jak wartość transakcji przeprowadzonych na podstawie umów takich jak CFD, istotne ryzyko strat finansowych związane z zawarciem takich umów, ewentualna fachowa wiedza danej osoby w dziedzinie instrumentów finansowych czy też jej aktywna postawa w ramach takich transakcji są, jako takie, co do zasady pozbawione znaczenia • powództwo z tytułu odpowiedzialności deliktowej wniesione przez konsumenta wchodzi w zakres uregulowań sekcji 4 rozdziału II tego rozporządzenia, jeśli jest nierozerwalnie związane z umową rzeczywiście zawartą pomiędzy tym konsumentem i przedsiębiorcą
Skład orzekający
M. Vilaras
prezes izby
S. Rodin
sprawozdawca
D. Šváby
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
N. Piçarra
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie jurysdykcji w sporach konsumenckich dotyczących transakcji finansowych online, zwłaszcza w kontekście definicji konsumenta i znaczenia klauzuli prorogacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów UE (Rozporządzenie Bruksela I bis, Dyrektywa MiFID) i wymaga oceny przez sąd krajowy w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu ochrony konsumentów na rynkach finansowych online i wyjaśnia kluczowe kryteria uznania za konsumenta, co jest istotne dla wielu osób i prawników.
“Czy inwestując na platformach online, zawsze jesteś konsumentem? TSUE wyjaśnia kluczowe kryteria jurysdykcji.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny