C-497/20
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że prawo UE nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym ograniczającym możliwość zaskarżenia wyroku najwyższej instancji sądownictwa administracyjnego do sądu powszechnego, jeśli istnieją inne skuteczne środki prawne.
Sprawa dotyczyła możliwości zaskarżenia wyroku włoskiego sądu administracyjnego do sądu kasacyjnego, gdy wyrok ten naruszał prawo UE. Sąd odsyłający pytał, czy włoskie przepisy ograniczające skargę kasacyjną do kwestii właściwości sądu naruszają prawo do skutecznej ochrony sądowej. Trybunał uznał, że jeśli istnieją inne skuteczne środki prawne, takie ograniczenia nie naruszają prawa UE, nawet jeśli dotyczą wyroków naruszających prawo Unii.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów UE w kontekście włoskiego prawa proceduralnego, które ogranicza możliwość zaskarżenia wyroków najwyższej instancji sądownictwa administracyjnego (Consiglio di Stato) do sądu kasacyjnego (Corte suprema di cassazione) jedynie ze względów związanych z właściwością sądu. W postępowaniu głównym spółka Randstad Italia została wykluczona z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, a jej skarga została oddalona przez sądy administracyjne. Randstad wniósł skargę kasacyjną, argumentując naruszenie prawa do skutecznego środka prawnego. Sąd kasacyjny powziął wątpliwości, czy włoskie przepisy, w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego Włoch, są zgodne z prawem UE, które gwarantuje skuteczną ochronę sądową. Trybunał Sprawiedliwości UE, rozpatrując pytanie pierwsze, stwierdził, że prawo UE nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym ograniczającym możliwość zaskarżenia wyroku najwyższej instancji sądownictwa administracyjnego do sądu powszechnego, pod warunkiem że istnieją inne skuteczne środki prawne zapewniające ochronę praw wynikających z prawa UE. W tym kontekście, jeśli włoski porządek prawny zapewnia dostęp do niezawisłego i bezstronnego sądu, a ograniczenia proceduralne nie czynią nadmiernie uciążliwym wykonywania uprawnień przyznanych przez prawo UE, takie przepisy krajowe są dopuszczalne. Pytanie drugie, dotyczące obowiązku skierowania pytania prejudycjalnego, zostało uznane za niedopuszczalne, ponieważ nie było związane ze sporem w postępowaniu głównym. Pytanie trzecie stało się bezprzedmiotowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, prawo UE nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym ograniczającym możliwość zaskarżenia wyroku najwyższej instancji sądownictwa administracyjnego do sądu powszechnego, pod warunkiem że istnieją inne skuteczne środki prawne zapewniające ochronę praw wynikających z prawa UE.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił zasadę pierwszeństwa prawa UE i obowiązek państw członkowskich zapewnienia skutecznej ochrony sądowej. Jednakże, z zastrzeżeniem zasady równoważności i skuteczności, prawo UE dopuszcza autonomię proceduralną państw członkowskich w zakresie środków prawnych. Jeśli włoski porządek prawny zapewnia dostęp do niezawisłego i bezstronnego sądu, a ograniczenia proceduralne nie czynią nadmiernie uciążliwym wykonywania uprawnień przyznanych przez prawo UE, takie przepisy krajowe są dopuszczalne. W sytuacji, gdy najwyższa instancja sądownictwa administracyjnego niesłusznie uzależnia dopuszczalność środka prawnego od spełnienia warunków skutkujących pozbawieniem prawa do skutecznego środka prawnego, prawo UE nie wymaga wprowadzenia odwołania do sądu powszechnego, jeśli taki środek nie jest przewidziany prawem krajowym. Środkiem zaradczym jest zobowiązanie sądów do odejścia od niezgodnego z prawem orzecznictwa lub skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
nie dotyczy (udzielono odpowiedzi na pytanie)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Randstad Italia SpA | spolka | skarżący |
| Umana SpA | spolka | pozwany |
| Azienda USL Valle d’Aosta | organ_krajowy | pozwany |
| IN. VA SpA | spolka | pozwany |
| Synergie Italia agenzia per il Lavoro SpA | spolka | pozwany |
| Rząd włoski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (17)
Główne
TUE art. 4 § 3
Traktat o Unii Europejskiej
Obowiązek państw członkowskich podjęcia wszelkich środków ogólnych lub szczególnych właściwych dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji Unii.
TUE art. 19 § 1
Traktat o Unii Europejskiej
Obowiązek państw członkowskich ustanowienia środków odwoławczych niezbędnych do zapewnienia podmiotom prawa, w dziedzinach objętych prawem Unii, poszanowania ich prawa do skutecznej ochrony sądowej.
TFUE art. 267
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Procedura współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem w celu zapewnienia jednolitej wykładni prawa Unii.
Karta praw podstawowych art. 47 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznej ochrony sądowej i dostępu do bezstronnego sądu.
Karta praw podstawowych art. 47 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do dostępu do bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy.
Dyrektywa 89/665/EWG art. 1 § 1
Dyrektywa Rady 89/665/EWG
Obowiązek zapewnienia skutecznych środków odwoławczych w sprawach zamówień publicznych.
Dyrektywa 89/665/EWG art. 1 § 3
Dyrektywa Rady 89/665/EWG
Obowiązek zapewnienia dostępności procedur odwoławczych dla podmiotów mających interes w uzyskaniu zamówienia i ponoszących szkodę.
Dyrektywa 89/665/EWG art. 2a § 2
Dyrektywa Rady 89/665/EWG
Definicja ostatecznego wykluczenia oferenta, które pozbawia go legitymacji procesowej.
Costituzione art. 111 § 8
Konstytucja Włoch
Ograniczenie skargi kasacyjnej od orzeczeń Consiglio di Stato do względów związanych z właściwością sądu.
codice di procedura civile art. 360 § 1
Kodeks postępowania cywilnego Włoch
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroków instancji apelacyjnej lub jednoinstancyjnej.
codice di procedura civile art. 362 § 1
Kodeks postępowania cywilnego Włoch
Możliwość wniesienia skargi kasacyjnej ze względów związanych z właściwością sądu.
codice del processo amministrativo art. 110
Kodeks postępowania administracyjnego Włoch
Ograniczenie skargi kasacyjnej od wyroków Consiglio di Stato do względów związanych z właściwością sądu.
Pomocnicze
Dyrektywa 2014/24/UE
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE
Dotyczy zamówień publicznych, stanowi podstawę dla stosowania dyrektywy 89/665.
Dyrektywa 2014/23/UE
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/23/UE
Dotyczy udzielania koncesji, stanowi podstawę dla stosowania dyrektywy 89/665.
Dyrektywa 89/665/EWG art. 2 § 1
Dyrektywa Rady 89/665/EWG
Wymogi dotyczące procedur odwoławczych, w tym prawo do środków tymczasowych, uchylenia bezprawnych decyzji i przyznania odszkodowania.
Dyrektywa 89/665/EWG art. 2a § 1
Dyrektywa Rady 89/665/EWG
Zapewnienie czasu wystarczającego na skuteczne odwołania od decyzji o udzieleniu zamówienia.
codice del processo amministrativo art. 6 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego Włoch
Consiglio di Stato jako ostatnia instancja sądownictwa administracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo UE nie wymaga od państw członkowskich ustanowienia dodatkowych środków prawnych, jeśli istniejące zapewniają skuteczną ochronę. Zasada autonomii proceduralnej państw członkowskich pozwala na ograniczenia w dostępie do środków prawnych, o ile nie naruszają zasady równoważności i skuteczności. Wykluczenie oferenta z postępowania o udzielenie zamówienia jest ostateczne tylko wtedy, gdy zostało uznane za zgodne z prawem przez niezależny organ odwoławczy lub nie podlega już odwołaniu.
Odrzucone argumenty
Włoskie przepisy ograniczające skargę kasacyjną do kwestii właściwości sądu naruszają prawo do skutecznej ochrony sądowej gwarantowane przez prawo UE, gdy wyrok sądu administracyjnego narusza prawo UE. Brak możliwości zaskarżenia wyroku sądu administracyjnego naruszającego prawo UE do sądu powszechnego podważa jednolite stosowanie prawa UE i skuteczność sądowej ochrony praw podmiotowych.
Godne uwagi sformułowania
zasada pierwszeństwa prawa Unii zasada autonomii proceduralnej prawo do skutecznej ochrony sądowej nie można dopuścić, by przepisy prawa krajowego, choćby i rangi konstytucyjnej, naruszały jedność i skuteczność prawa Unii wykluczenie ma charakter ostateczny, jeśli zostało ono uznane za zgodne z prawem przez niezależny organ odwoławczy lub nie może już podlegać procedurze odwołania
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
L. Bay Larsen
wiceprezes
A. Arabadjiev
prezes_izby
C. Lycourgos
sprawozdawca
E. Regan
sędzia
I. Jarukaitis
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
I. Ziemele
prezes_izby
J. Passer
prezes_izby
M. Ilešič
sędzia
J.-C. Bonichot
sędzia
T. von Danwitz
sędzia
M. Safjan
sędzia
A. Kumin
sędzia
N. Wahl
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad skutecznej ochrony sądowej i autonomii proceduralnej państw członkowskich w kontekście ograniczeń proceduralnych w prawie krajowym, zwłaszcza w sprawach zamówień publicznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki włoskiego systemu prawnego i ograniczeń skargi kasacyjnej. Kluczowe jest istnienie innych skutecznych środków prawnych w danym porządku krajowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i jego ograniczeń wynikających z przepisów krajowych, co jest istotne dla każdego prawnika. Pokazuje napięcie między prawem UE a prawem krajowym w zakresie procedur.
“Czy prawo do sądu można ograniczyć? TSUE wyjaśnia granice autonomii proceduralnej państw członkowskich.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI