C-49/24

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2024-11-28
cjeuochrona_konsumentownieuczciwe warunki w umowach konsumenckichWysokatrybunal
ochrona konsumentównieuczciwe warunkiumowy kredytuprawo zatrzymaniaTSUEpostanowienieniedopuszczalnośćprocedura prejudycjalna

Podsumowanie

Trybunał Sprawiedliwości uznał za oczywiście niedopuszczalny wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Najwyższy, ponieważ nie istniał spór sądowy, a jedynie abstrakcyjne pytanie prawne.

Sąd Najwyższy zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem dotyczącym wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich w kontekście prawa zatrzymania banku w przypadku nieważności umowy kredytu. Trybunał uznał jednak wniosek za oczywiście niedopuszczalny, ponieważ został złożony w ramach postępowania mającego na celu rozstrzygnięcie rozbieżności interpretacyjnych, a nie w celu rozstrzygnięcia konkretnego sporu sądowego.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Najwyższy (Polska) w związku z rozbieżnościami interpretacyjnymi w orzecznictwie krajowych sądów dotyczących prawa zatrzymania banku w przypadku nieważności umowy kredytu z powodu nieuczciwych warunków. Sąd Najwyższy pytał o wykładnię dyrektywy 93/13/EWG w kontekście polskiego prawa cywilnego, w szczególności art. 496 i 497 k.c. dotyczących prawa zatrzymania. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, powołując się na art. 53 § 2 swojego regulaminu postępowania, uznał wniosek za oczywiście niedopuszczalny. Trybunał przypomniał, że procedura prejudycjalna ma służyć rozstrzyganiu sporów zawisłych przed sądami krajowymi i wymaga istnienia rzeczywistego sporu. W tym przypadku Sąd Najwyższy działał w celu rozstrzygnięcia kwestii abstrakcyjnej, a nie konkretnego sporu, co czyniło wniosek niedopuszczalnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek jest oczywiście niedopuszczalny.

Uzasadnienie

Procedura prejudycjalna wymaga istnienia rzeczywistego sporu sądowego, w którym sąd krajowy ma wydać orzeczenie. Wniosek złożony w celu rozstrzygnięcia rozbieżności interpretacyjnych bez istnienia konkretnej sprawy nie spełnia tego wymogu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Strona wygrywająca

brak rozstrzygnięcia merytorycznego

Strony

NazwaTypRola
Rzecznik Finansowyorgan_krajowywnioskodawca
Prokurator Generalnyorgan_krajowyinterwenient

Przepisy (12)

Główne

Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Państwa członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Zarówno w interesie konsumentów, jak i konkurentów państwa członkowskie zapewniają stosowne i skuteczne środki mające na celu zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców i dostawców z konsumentami.

TFUE art. 267

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Procedura ustanowiona w art. 267 TFUE jest instrumentem współpracy między Trybunałem a sądami krajowymi, dzięki któremu Trybunał dostarcza sądom krajowym elementów wykładni prawa Unii, które są im niezbędne do rozstrzygnięcia zawisłych przed nimi sporów. Odesłanie prejudycjalne nie ma służyć wydawaniu opinii w przedmiocie kwestii ogólnych i hipotetycznych, lecz ma być podyktowane potrzebą skutecznego rozstrzygnięcia sporu.

Pomocnicze

k.c. art. 385 § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).

k.c. art. 487 § 2

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej.

k.c. art. 488 § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z umów wzajemnych (świadczenie wzajemne) powinny być spełnione jednocześnie, chyba że z umowy, z ustawy albo z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu wynika, iż jedna ze stron obowiązana jest do wcześniejszego świadczenia.

k.c. art. 496

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Jeżeli w następstwie nieważności umowy wzajemnej strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania do czasu, dopóki druga strona nie zaoferuje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot.

k.c. art. 497

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Jeżeli w następstwie nieważności umowy wzajemnej strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania do czasu, dopóki druga strona nie zaoferuje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot.

k.c. art. 498

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

k.c. art. 499

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.

Prawo bankowe art. 69 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Regulamin postępowania art. 53 § 2

Regulamin postępowania przed Trybunałem

Jeżeli wniosek lub skarga są oczywiście niedopuszczalne, Trybunał, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, może w każdej chwili wydać postanowienie z uzasadnieniem, bez dalszych czynności procesowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest oczywiście niedopuszczalny, ponieważ nie istnieje rzeczywisty spór sądowy, a jedynie potrzeba rozstrzygnięcia abstrakcyjnej kwestii prawnej.

Godne uwagi sformułowania

Odesłanie prejudycjalne nie ma służyć wydawaniu opinii w przedmiocie kwestii ogólnych i hipotetycznych, lecz ma być podyktowane potrzebą skutecznego rozstrzygnięcia sporu. Warunkiem zastosowania procedury prejudycjalnej jest w szczególności rzeczywiste istnienie przed sądem krajowym sporu, w którym sąd ten ma wydać orzeczenie pozwalające na uwzględnienie orzeczenia prejudycjalnego.

Skład orzekający

S. Rodin

prezes izby

O. Spineanu-Matei

sędzia

N. Fenger

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym i wymóg istnienia sporu sądowego."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy sąd krajowy zwraca się z pytaniem w ramach abstrakcyjnego postępowania, a nie w konkretnej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje kluczowe ograniczenia procedury prejudycjalnej TSUE i podkreśla znaczenie istnienia faktycznego sporu dla jej zastosowania, co jest istotne dla praktyków prawa.

Czy polski Sąd Najwyższy może pytać TSUE o wykładnię prawa bez konkretnej sprawy? Trybunał odpowiada: NIE!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI