C-487/19
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że polski sąd krajowy musi uznać za niebyłe postanowienie odrzucające odwołanie sędziego, jeśli zostało ono wydane przez organ, który nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą z powodu wadliwego procesu powoływania sędziego.
Sprawa dotyczyła sędziego W.Ż., który odwołał się od decyzji o przeniesieniu go do innego wydziału sądu. Jego odwołanie zostało odrzucone przez sędziego powołanego do Sądu Najwyższego w sposób budzący wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności, w tym mimo wstrzymania wykonania uchwały KRS o jego powołaniu. Sąd Najwyższy (Izba Cywilna) zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy w takich okolicznościach powinien uznać postanowienie odrzucające odwołanie za niebyłe. Trybunał stwierdził, że polski sąd krajowy musi zapewnić skuteczność prawa UE, co może wymagać uznania takiego postanowienia za niebyłe, jeśli proces powoływania sędziego naruszał fundamentalne normy i podważał zaufanie do wymiaru sprawiedliwości.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Najwyższy (Izba Cywilna) w związku ze sprawą sędziego W.Ż., który odwołał się od decyzji o przeniesieniu go do innego wydziału sądu. Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) umorzyła postępowanie w sprawie tego odwołania. Następnie sędzia powołany do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego wydał postanowienie o odrzuceniu odwołania W.Ż. jako niedopuszczalnego. Sąd Najwyższy (Izba Cywilna) powziął wątpliwości co do statusu tego sędziego, wskazując na naruszenia procedury jego powołania, w tym powołanie mimo wstrzymania wykonania uchwały KRS przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z tym Sąd Najwyższy zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniem, czy w takich okolicznościach powinien uznać postanowienie o odrzuceniu odwołania za niebyłe, a tym samym rozpoznać wniosek o wyłączenie sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Trybunał, rozważając zasady niezawisłości sędziowskiej, prawa do skutecznej ochrony sądowej oraz pierwszeństwa prawa Unii, orzekł, że polski sąd krajowy musi zapewnić pełną skuteczność prawa Unii. Jeśli sąd odsyłający stwierdzi, że powołanie sędziego nastąpiło z rażącym naruszeniem podstawowych norm ustrojowych i podważyło zaufanie do wymiaru sprawiedliwości, powinien uznać postanowienie o odrzuceniu odwołania za niebyłe, niezależnie od przepisów prawa krajowego. W ten sposób sąd krajowy może zapewnić, że jego rozstrzygnięcie będzie zgodne z wymogami niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli sąd krajowy stwierdzi, że naruszenia procedury powołania sędziego były rażące, stanowiły naruszenie podstawowych norm ustrojowych, podważyły zaufanie do wymiaru sprawiedliwości i zagroziły prawidłowości skutku procesu nominacyjnego, to taki sędzia nie może być uznany za niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że wymóg niezawisłości i bezstronności sędziów, wynikający z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty praw podstawowych, jest fundamentalny dla państwa prawnego. Wady procesu powoływania sędziów, w tym naruszenie przepisów krajowych, wstrzymanie wykonania uchwały KRS, czy brak zakończenia postępowania odwoławczego, mogą prowadzić do wniosku, że sędzia nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności. W takim przypadku sąd krajowy, stosując zasadę pierwszeństwa prawa Unii, powinien uznać postanowienie wydane przez takiego sędziego za niebyłe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
sąd odsyłający (uzyskał odpowiedź TSUE)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W.Ż. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Prokurator Generalny zastępowany przez Prokuraturę Krajową | organ_krajowy | inne |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_krajowy | inne |
| Rząd polski | organ_krajowy | inne |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | inne |
Przepisy (11)
Główne
TUE art. 19 § 1
Traktat o Unii Europejskiej
Państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia środków niezbędnych do zapewnienia jednostkom poszanowania ich prawa do skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii. Wymóg niezawisłości sędziowskiej jest kluczowy dla skutecznej ochrony sądowej.
TFUE art. 267
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Procedura współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem w celu zapewnienia jednolitej wykładni prawa Unii.
Karta praw podstawowych art. 47 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 10
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o KRS art. 44
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
u.p.u.s.p. art. 22a
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
k.p.c. art. 50 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie procedury powoływania sędziego Sądu Najwyższego, w tym powołanie mimo wstrzymania wykonania uchwały KRS i niezakończenia postępowania odwoławczego, podważa niezawisłość i bezstronność sędziego. Zasada pierwszeństwa prawa Unii wymaga od sądu krajowego uznania za niebyłe postanowienia wydanego przez organ niebędący niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą. Skuteczna ochrona sądowa i wymóg niezawisłości sędziowskiej są fundamentalne dla państwa prawnego i muszą być zapewnione nawet w przypadku wadliwego procesu nominacyjnego.
Odrzucone argumenty
Procedury powoływania sędziów należą do wyłącznej kompetencji państw członkowskich i są poza zakresem stosowania prawa Unii. Pytanie prejudycjalne nie dotyczy wykładni prawa Unii, lecz oceny stanu faktycznego i stosowania prawa krajowego. Odpowiedź TSUE nie jest niezbędna do rozstrzygnięcia sprawy, gdyż odwołanie zostało odrzucone, a wniosek o wyłączenie stał się bezprzedmiotowy. Uzasadnienie postanowienia odsyłającego nie spełnia wymogów formalnych regulaminu postępowania przed TSUE.
Godne uwagi sformułowania
nie jest sądem niezawisłym, bezstronnym i ustanowionym uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu prawa Unii rażące naruszenie reguł prawa państwa członkowskiego dotyczących powoływania sędziów zasada pierwszeństwa prawa Unii skuteczna ochrona prawna nieusuwalność i niezawisłość sędziów uzasadnione wątpliwości co do niepodatności tego organu na czynniki zewnętrzne oraz jego neutralności względem ścierających się przed nim interesów
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
R. Silva de Lapuerta
wiceprezes
A. Prechal
sprawozdawca
M. Vilaras
sędzia
E. Regan
sędzia
M. Ilešič
sędzia
L. Bay Larsen
sędzia
A. Kumin
prezes_izby
N. Wahl
prezes_izby
D. Šváby
sędzia
S. Rodin
sędzia
F. Biltgen
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
C. Lycourgos
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie standardów dotyczących niezależności sądów i procesu powoływania sędziów w kontekście prawa Unii Europejskiej, szczególnie w przypadkach budzących wątpliwości co do praworządności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce, ale jego zasady mogą być stosowane w innych państwach członkowskich w podobnych okolicznościach dotyczących niezależności sądownictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i podziału władz w państwie członkowskim UE, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“TSUE: Wadliwe powołanie sędziego może unieważnić jego orzeczenie. Kluczowa decyzja dla praworządności w Polsce.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI