C-481/19
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że prawo UE nie nakazuje karania osób fizycznych za odmowę udzielenia odpowiedzi organom śledczym, jeśli odpowiedzi te mogłyby prowadzić do ich odpowiedzialności karnej lub administracyjnej o charakterze represyjnym, co jest zgodne z prawem do milczenia.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów UE dotyczących nadużyć na rynku i sankcji administracyjnych w kontekście prawa do milczenia i nieprzyczyniania się do obciążania samego siebie. Sąd włoski pytał, czy przepisy te pozwalają na karanie osób za odmowę współpracy z organami śledczymi, nawet jeśli mogłoby to prowadzić do ich odpowiedzialności karnej. Trybunał stwierdził, że prawo UE nie nakazuje takiego karania, a interpretacja przepisów musi być zgodna z Kartą praw podstawowych UE, w szczególności z prawem do milczenia.
Sprawa dotyczyła wykładni art. 14 ust. 3 dyrektywy 2003/6/WE i art. 30 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 596/2014 w kontekście prawa do milczenia i nieprzyczyniania się do obciążania samego siebie, gwarantowanych przez art. 47 i 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Włoski sąd konstytucyjny zwrócił się z pytaniem, czy przepisy te pozwalają państwom członkowskim na nakładanie sankcji na osoby fizyczne, które odmawiają udzielenia odpowiedzi organom śledczym (takim jak Consob we Włoszech) w postępowaniach dotyczących nadużyć na rynku, jeśli odpowiedzi te mogłyby prowadzić do ich odpowiedzialności karnej lub administracyjnej o charakterze represyjnym. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując sprawę w wielkiej izbie, podkreślił, że prawo do milczenia jest fundamentalną zasadą rzetelnego procesu, chronioną przez Kartę praw podstawowych i zgodną z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Stwierdził, że przepisy dyrektywy i rozporządzenia, choć wymagają ustanowienia sankcji za brak współpracy, nie nakazują karania za odmowę udzielenia odpowiedzi, które mogłyby obciążyć osobę fizyczną. W związku z tym, Trybunał orzekł, że przepisy te należy interpretować w sposób zgodny z prawem do milczenia, co oznacza, że państwa członkowskie mogą, a nawet powinny, powstrzymać się od karania osób fizycznych w takich okolicznościach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pozwalają państwom członkowskim na niekaranie osoby fizycznej w takich okolicznościach.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że prawo do milczenia, chronione przez Kartę praw podstawowych UE i zgodne z EKPC, stoi na przeszkodzie karaniu osób fizycznych za odmowę udzielenia odpowiedzi, które mogłyby prowadzić do ich odpowiedzialności karnej lub administracyjnej o charakterze represyjnym. Przepisy dyrektywy i rozporządzenia nie nakazują takiego karania, a ich wykładnia musi być zgodna z prawami podstawowymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
osoba fizyczna (DB)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| DB | osoba_fizyczna | strona_w_postępowaniu_głównym |
| Commissione Nazionale per le Società e la Borsa (Consob) | organ_krajowy | pozwany |
| Presidente del Consiglio dei ministri | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd włoski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Parlament Europejski | instytucja_ue | interwenient |
| Rada Unii Europejskiej | instytucja_ue | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (7)
Główne
Dyrektywa 2003/6/WE art. 14 § 3
Dyrektywa 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie wykorzystywania poufnych informacji i manipulacji na rynku (nadużyć na rynku)
Państwa członkowskie ustalą sankcje stosowane za odmowę współpracy przy czynnościach śledczych. Przepis ten nie nakazuje karania za odmowę udzielenia odpowiedzi, które mogłyby prowadzić do odpowiedzialności karnej lub administracyjnej o charakterze represyjnym.
Rozporządzenie nr 596/2014 art. 30 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6 i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE
Państwa członkowskie przyznają właściwym organom uprawnienia do stosowania sankcji administracyjnych w związku z brakiem współpracy lub podporządkowania się wymogom czynności wyjaśniających. Przepis ten nie nakazuje karania za odmowę udzielenia odpowiedzi, które mogłyby prowadzić do odpowiedzialności karnej lub administracyjnej o charakterze represyjnym.
Karta praw podstawowych UE art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, w tym prawo do milczenia.
Karta praw podstawowych UE art. 48
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje domniemanie niewinności i prawo do obrony, w tym prawo do milczenia.
Pomocnicze
EKPC art. 6
Europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Prawo do milczenia jest uznawane jako element prawa do rzetelnego procesu.
tekst jednolity art. 187 quindecies
Testo unico delle disposizioni in materia di intermediazione finanziaria
Włoski przepis nakładający sankcje za brak współpracy z Consob, który był przedmiotem oceny zgodności z prawem UE i konstytucją.
tekst jednolity art. 187 bis
Testo unico delle disposizioni in materia di intermediazione finanziaria
Włoski przepis dotyczący wykorzystywania informacji poufnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do milczenia, jako element prawa do rzetelnego procesu i prawa do obrony, powinno być respektowane w postępowaniach administracyjnych, które mogą prowadzić do sankcji karnych. Sankcje administracyjne w sprawach nadużyć na rynku mogą mieć charakter karny, co wymaga stosowania gwarancji procesowych, w tym prawa do milczenia. Przepisy prawa UE dotyczące sankcji za brak współpracy nie nakazują karania za odmowę udzielenia odpowiedzi, które mogłyby obciążyć osobę fizyczną.
Odrzucone argumenty
Obowiązek współpracy z organami śledczymi w sprawach nadużyć na rynku jest bezwzględny i nie podlega ograniczeniom wynikającym z prawa do milczenia. Przepisy prawa UE nakładają obowiązek karania za brak współpracy, niezależnie od potencjalnych konsekwencji dla osoby odmawiającej odpowiedzi.
Godne uwagi sformułowania
prawo do milczenia i nieprzyczyniania się do obciążania samego siebie sankcje administracyjne o charakterze karnym sedno pojęcia rzetelnego procesu sądowego ochrona oskarżonego przed nadużywaniem przymusu przez władze unikanie błędów w wymiarze sprawiedliwości nie można nałożyć obowiązku udzielenia odpowiedzi, w których musiałoby ono przyznać, że naruszenie takie zaistniało
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
R. Silva de Lapuerta
wiceprezes
J.-C. Bonichot
prezes_izby
A. Arabadjiev
prezes_izby
E. Regan
prezes_izby
M. Ilešič
prezes_izby
L. Bay Larsen
prezes_izby
A. Kumin
prezes_izby
N. Wahl
prezes_izby
T. von Danwitz
sędzia
M. Safjan
sprawozdawca
F. Biltgen
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
I. Jarukaitis
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia prawa UE w zakresie prawa do milczenia w postępowaniach administracyjnych, które mogą prowadzić do sankcji karnych. Ograniczenia obowiązku współpracy z organami śledczymi."
Ograniczenia: Dotyczy głównie osób fizycznych w postępowaniach dotyczących nadużyć na rynku. Konieczność oceny charakteru karnego sankcji przez sąd krajowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa jednostki (prawo do milczenia) w kontekście potężnych organów państwowych i unijnych, co czyni ją bardzo interesującą z punktu widzenia ochrony praw obywatelskich.
“Czy możesz milczeć, gdy ściga Cię państwo? TSUE broni prawa do milczenia przed organami śledczymi.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI