C-477/21
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 3 i 5 dyrektywy 2003/88/WE w związku z art. 31 ust. 2 Karty praw podstawowych UE. Sprawa rozpatrywana była w kontekście sporu między maszynistą IH a jego pracodawcą MÁV-START Vasúti Személyszállító Zrt. Pracownik domagał się przyznania mu odpoczynku dobowego przed okresami odpoczynku tygodniowego lub urlopu, kwestionując praktykę pracodawcy, który nie przyznawał mu tego odpoczynku w takich sytuacjach. Sąd odsyłający z Węgier powziął wątpliwości co do relacji między odpoczynkiem dobowym a tygodniowym, w szczególności czy odpoczynek dobowy stanowi część odpoczynku tygodniowego, czy też jest od niego niezależny. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując pytania prejudycjalne, podkreślił, że dyrektywa 2003/88/WE ma na celu zapewnienie minimalnych wymogów w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników poprzez gwarantowanie im minimalnych okresów odpoczynku. Orzeczono, że odpoczynek dobowy (11 godzin) i odpoczynek tygodniowy (24 godziny) są dwoma odrębnymi i autonomicznymi prawami, które nie mogą być traktowane jako część siebie nawzajem. Odpoczynek dobowy musi być przyznany przed rozpoczęciem odpoczynku tygodniowego, nawet jeśli prawo krajowe lub układ zbiorowy pracy przewidują okres odpoczynku tygodniowego przekraczający 35 godzin (sumę minimalnych okresów dobowego i tygodniowego). TSUE wyjaśnił, że przepisy krajowe lub układy zbiorowe mogą przewidywać bardziej korzystne warunki (np. dłuższy odpoczynek tygodniowy), ale nie mogą pozbawiać pracownika prawa do minimalnego odpoczynku dobowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dyrektywy 2003/88/WE dotyczących odpoczynku dobowego i tygodniowego, w szczególności ich autonomii i kolejności przyznawania.
Dotyczy głównie interpretacji prawa UE, ale ma bezpośrednie przełożenie na krajowe przepisy dotyczące czasu pracy i układy zbiorowe.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odpoczynek dobowy pracownika stanowi część minimalnego okresu odpoczynku tygodniowego, czy też jest od niego niezależny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpoczynek dobowy nie stanowi części okresu odpoczynku tygodniowego, lecz dodaje się do niego.
Uzasadnienie
Dyrektywa 2003/88/WE ustanawia prawo do odpoczynku dobowego i tygodniowego w odrębnych przepisach, co wskazuje na ich autonomiczny charakter. Wykładnia, zgodnie z którą odpoczynek dobowy byłby częścią odpoczynku tygodniowego, pozbawiałaby znaczenia prawo do odpoczynku dobowego i uniemożliwiała pracownikowi jego rzeczywiste korzystanie. Prawo do odpoczynku tygodniowego jest przyznawane jako dodatek do autonomicznego i odrębnego okresu odpoczynku tygodniowego.
Czy w przypadku, gdy prawo krajowe lub układ zbiorowy przewidują okres odpoczynku tygodniowego przekraczający 35 godzin, pracownikowi należy udzielić, oprócz tego okresu, również odpoczynku dobowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownikowi należy udzielić, oprócz okresu odpoczynku tygodniowego (nawet dłuższego niż 35 godzin), również odpoczynku dobowego.
Uzasadnienie
Przepisy krajowe lub układy zbiorowe mogą przewidywać bardziej korzystne warunki niż minimalne wymogi dyrektywy, ale nie mogą pozbawić pracownika innych praw przyznanych przez dyrektywę, w szczególności prawa do odpoczynku dobowego. Zagwarantowanie skutecznego korzystania z prawa do odpoczynku dobowego wymaga jego udzielenia niezależnie od czasu trwania odpoczynku tygodniowego.
Czy pracownik ma prawo do odpoczynku dobowego poprzedzającego okres odpoczynku tygodniowego, nawet jeśli nie jest zobowiązany do świadczenia pracy w następnym okresie 24 godzin?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik ma prawo do korzystania z okresu odpoczynku dobowego poprzedzającego wspomniany okres odpoczynku tygodniowego.
Uzasadnienie
Aby pracownik mógł rzeczywiście odpocząć, musi mieć możliwość opuszczenia środowiska pracy na określoną liczbę godzin, które mają następować bezpośrednio po okresie pracy. Odpoczynek dobowy powinien być udzielany niezwłocznie po okresie pracy, niezależnie od tego, czy po nim nastąpi kolejny okres pracy. W przypadku sekwencji odpoczynku dobowego i tygodniowego, odpoczynek tygodniowy może rozpocząć się dopiero po skorzystaniu z odpoczynku dobowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| IH | osoba_fizyczna | skarżący |
| MÁV-START Vasúti Személyszállító Zrt. | spolka | pozwany |
| rząd węgierski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (9)
Główne
Dyrektywa 2003/88/WE art. 3
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Każdy pracownik jest uprawniony do minimalnego dobowego odpoczynku w wymiarze 11 nieprzerwanych godzin w okresie 24-godzinnym.
Dyrektywa 2003/88/WE art. 5
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Każdy pracownik jest uprawniony w okresie siedmiodniowym do minimalnego nieprzerwanego okresu odpoczynku w wymiarze 24 godzin oraz również do odpoczynku dobowego w wymiarze 11 godzin. Możliwe jest zastosowanie minimalnego okresu odpoczynku w wymiarze 24 godzin, jeżeli uzasadniają to warunki obiektywne, techniczne lub organizacji pracy.
Karta art. 31 § ust. 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Każdy pracownik ma prawo do warunków pracy, które szanują jego zdrowie, bezpieczeństwo i godność. Każdy pracownik ma prawo do ograniczenia maksymalnego czasu pracy oraz do okresowych płatnych urlopów i dziennych i tygodniowych okresów odpoczynku.
k.p. art. 104 § ust. 1
Kodeks pracy
Między końcem danego dnia pracy a początkiem następnego dnia pracy pracownikowi przysługuje nieprzerwany okres odpoczynku w wymiarze co najmniej jedenastu godzin (odpoczynek dobowy).
k.p. art. 105 § ust. 1
Kodeks pracy
W każdym tygodniu przysługują dwa dni odpoczynku (dni odpoczynku tygodniowego). Dni odpoczynku tygodniowego można również rozłożyć w sposób zmienny.
k.p. art. 106
Kodeks pracy
W miejsce dni odpoczynku tygodniowego pracownikowi można przyznać nieprzerwany okres odpoczynku tygodniowego w wymiarze co najmniej 48 godzin. W przypadku zmiennego rozkładu czasu pracy pracownikowi można przyznać, zamiast przewidzianego w ust. 1 okresu odpoczynku tygodniowego, nieprzerwany okres odpoczynku tygodniowego w wymiarze co najmniej 40 godzin obejmujący jeden dzień kalendarzowy. Pracownikowi należy zapewnić przeciętny okres odpoczynku tygodniowego w wymiarze co najmniej 48 godzin, przyjmując za punkt odniesienia harmonogram czasu pracy lub okres rozliczeniowy.
u.r.k. art. 68/B § ust. 1
Ustawa o ruchu kolejowym
W przypadku pracowników kolejowych wykonujących pracę w trasie uczestniczących w świadczeniu interoperacyjnych usług transgranicznych okres odpoczynku dobowego w miejscu zamieszkania wynosi co najmniej 12 kolejnych godzin na dobę.
Pomocnicze
Dyrektywa 2003/88/WE art. 15
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Nie wpływa na prawo państwa członkowskiego do stosowania lub wprowadzenia bardziej korzystnych przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych w odniesieniu do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników lub na prawo do ułatwiania lub zezwalania na stosowanie układów zbiorowych lub porozumień zawartych między partnerami społecznymi, które są bardziej korzystne dla ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.
u.r.k. art. 68/A § ust. 4
Ustawa o ruchu kolejowym
Przepisy § 68/B ust. 1 mają zastosowanie również wobec maszynistów pojazdów kolejowych, których nie uznaje się za pracowników kolejowych wykonujących pracę w trasie uczestniczących w świadczeniu interoperacyjnych usług transgranicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpoczynek dobowy i tygodniowy są autonomicznymi prawami pracowniczymi, które nie mogą być traktowane jako część siebie nawzajem. • Prawo do odpoczynku dobowego musi być przyznane niezależnie od odpoczynku tygodniowego, nawet jeśli prawo krajowe lub układ zbiorowy przewidują dłuższy okres odpoczynku tygodniowego. • Odpoczynek dobowy powinien być przyznawany niezwłocznie po okresie pracy, poprzedzając odpoczynek tygodniowy.
Odrzucone argumenty
Odpoczynek dobowy stanowi część odpoczynku tygodniowego. • Jeśli prawo krajowe lub układ zbiorowy przewidują okres odpoczynku tygodniowego przekraczający 35 godzin, nie ma obowiązku przyznawania dodatkowego odpoczynku dobowego. • Odpoczynek dobowy nie przysługuje, gdy pracownikowi udzielany jest odpoczynek tygodniowy lub urlop, ponieważ nie jest on zobowiązany do świadczenia pracy w następnym okresie 24 godzin.
Godne uwagi sformułowania
odpoczynek dobowy [...] nie stanowi części okresu odpoczynku tygodniowego, lecz dodaje się do niego • aby rzeczywiście móc odpocząć, pracownik musi mieć możliwość opuszczenia środowiska pracy na określoną liczbę godzin, które mają nie tylko tworzyć nieprzerwany okres, ale też następować bezpośrednio po okresie pracy • zasady określone przez państwa członkowskie [...] nie mogą pozbawiać znaczenia praw ustanowionych w art. 31 ust. 2 karty oraz w art. 3 i 5 tej dyrektywy
Skład orzekający
A. Prechal
prezes izby
M.L. Arastey Sahún
sprawozdawczyni
F. Biltgen
sędzia
N. Wahl
sędzia
J. Passer
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dyrektywy 2003/88/WE dotyczących odpoczynku dobowego i tygodniowego, w szczególności ich autonomii i kolejności przyznawania."
Ograniczenia: Dotyczy głównie interpretacji prawa UE, ale ma bezpośrednie przełożenie na krajowe przepisy dotyczące czasu pracy i układy zbiorowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw pracowniczych związanych z czasem pracy i odpoczynkiem, co jest zawsze istotne dla szerokiego grona odbiorców. Wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące relacji między odpoczynkiem dobowym a tygodniowym.
“Czy Twój odpoczynek dobowy jest częścią tygodniowego? TSUE wyjaśnia kluczowe prawa pracownicze!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny