C-472/10
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że postanowienia umowne pozwalające przedsiębiorcy na jednostronną zmianę opłat bez jasnego określenia sposobu i powodów są nieuczciwe, a stwierdzenie ich nieważności w postępowaniu grupowym wiąże wszystkich konsumentów.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Węgierski urząd ochrony konsumentów pozwał operatora telekomunikacyjnego za stosowanie nieuczciwego postanowienia umownego, które pozwalało na jednostronną zmianę opłat za płatność przekazem pocztowym bez jasnego określenia sposobu naliczania. Trybunał orzekł, że takie postanowienia są nieuczciwe, a stwierdzenie ich nieważności w postępowaniu grupowym ma skutki wobec wszystkich konsumentów, nawet tych niebędących stroną postępowania.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa wywodziła się z powództwa wytoczonego przez węgierski urząd ochrony konsumentów (NFH) przeciwko operatorowi telekomunikacyjnemu Invitel Távközlési Zrt. NFH zarzucił spółce stosowanie nieuczciwego postanowienia umownego w swoim wzorcu umowy, które pozwalało na jednostronną zmianę opłat za płatność przekazem pocztowym bez jasnego określenia sposobu ich naliczania i bez podania uzasadnionych powodów. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując pytania prejudycjalne, wyjaśnił, że takie postanowienia mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli nie określają w sposób jasny i zrozumiały sposobu zmiany opłat ani nie podają uzasadnionych powodów takiej zmiany, a konsumentowi nie przysługuje prawo do wypowiedzenia umowy. Ponadto Trybunał orzekł, że stwierdzenie nieważności nieuczciwego postanowienia umownego w postępowaniu o zaniechanie naruszeń, wytoczonym w interesie publicznym przez organizację konsumencką, wywiera skutki wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli umowę na podstawie tego samego wzorca, nawet jeśli nie byli stroną postępowania. Sądy krajowe są zobowiązane do wyciągania z urzędu wszelkich konsekwencji prawnych wynikających z prawa krajowego, aby zapewnić, że takie nieuczciwe postanowienia nie wiążą konsumentów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienie może być uznane za nieuczciwe, jeśli nie określa w sposób jasny i zrozumiały powodów lub sposobu zmiany opłat, a konsumentowi nie przysługuje prawo do wypowiedzenia umowy.
Uzasadnienie
Trybunał wskazał, że ocena nieuczciwego charakteru postanowienia umownego wymaga uwzględnienia kryteriów z załącznika do dyrektywy, w tym jasności i zrozumiałości postanowień oraz możliwości przewidzenia przez konsumenta zmian. Kluczowe jest, czy konsument ma możliwość zapoznania się ze skutkami zmian i czy przysługuje mu prawo do wypowiedzenia umowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (w interesie konsumentów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság | organ_krajowy | skarżący |
| Invitel Távközlési Zrt | spolka | pozwany |
| Rząd węgierski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (19)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy nieuzgodnione indywidualnie są nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 3
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Załącznik zawiera przykładowy i niewyczerpujący wykaz warunków, które mogą być uznane za nieuczciwe.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki umowy nie są wiążące dla konsumenta, a umowa pozostaje w mocy w pozostałej części.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegania stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Środki te obejmują możliwość wszczęcia postępowania przez organizacje mające uzasadniony interes w ochronie konsumentów w celu ustalenia nieuczciwego charakteru warunków i uzyskania zakazu ich stosowania.
Załącznik do Dyrektywy 93/13/EWG art. 1 § j
Postanowienia umożliwiające przedsiębiorcy jednostronną zmianę warunków bez uzasadnionego powodu mogą być uznane za nieuczciwe.
Załącznik do Dyrektywy 93/13/EWG art. 1 § l
Postanowienia dotyczące ustalania ceny w momencie dostawy lub podwyższania cen bez prawa konsumenta do unieważnienia umowy mogą być uznane za nieuczciwe.
Załącznik do Dyrektywy 93/13/EWG art. 2 § d
Stosowanie lit. l) nie narusza warunków indeksacji cen, o ile jest to zgodne z prawem i jasno przedstawiona jest metoda zmian cen.
Ptk. art. 209 § 1
Polgári Törvénykönyv (kodeks cywilny)
Postanowienie umowy konsumenckiej ze wzorca jest nieuczciwe, jeśli wbrew dobrej wierze i słuszności jednostronnie i nieuzasadnienie określa prawa i obowiązki stron ze szkodą dla konsumenta.
Ptk. art. 209/A § 2
Polgári Törvénykönyv (kodeks cywilny)
Nieważne jest nieuczciwe postanowienie umowy konsumenckiej ze wzorca lub jednostronnie sporządzone przez przedsiębiorcę i nieuzgodnione indywidualnie. Na nieważność można powoływać się jedynie na korzyść konsumenta.
Ptk. art. 209/B § 1
Polgári Törvénykönyv (kodeks cywilny)
Stwierdzenia nieważności nieuczciwego postanowienia umowy konsumenckiej ze wzorca może żądać także podmiot wskazany w przepisach szczególnych. Stwierdzenie nieważności ma skutki względem każdego, kto zawarł umowę z przedsiębiorcą stosującym takie postanowienie.
Fogyasztóvédelemről szóló 1997. évi CLV. törvény art. 39 § 1
Ustawa nr CLV z 1997 r. o ochronie konsumentów
Organ ochrony konsumentów, organizacja społeczna lub prokurator mogą wytoczyć powództwo w interesie publicznym przeciwko osobom, których bezprawna działalność dotyczy dużej liczby konsumentów lub wyrządza znaczną szkodę.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna dla odesłań prejudycjalnych.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy głównego przedmiotu umowy ani relacji ceny do towarów/usług, o ile zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Wyłączenie to nie obejmuje jednak postanowienia dotyczącego zasad zmiany opłat.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 5
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy wyrażone na piśmie muszą być sporządzone prostym i zrozumiałym językiem.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 1 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy odzwierciedlające bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze nie podlegają dyrektywie.
Elektronikus hírközlésről szóló 2003. évi C. törvény art. 132 § 1
Ustawa nr C z 2003 r. o komunikacji elektronicznej
Przepisy o zawarciu umowy abonenckiej stosuje się do zmiany każdej umowy abonenckiej.
Elektronikus hírközlésről szóló 2003. évi C. törvény art. 132 § 2
Ustawa nr C z 2003 r. o komunikacji elektronicznej
Usługodawca może dokonać jednostronnej zmiany postanowień umowy abonenckiej tylko w określonych przypadkach (np. zmiana nieistotna, uzasadniona zmianą prawa lub istotną zmianą okoliczności).
Elektronikus hírközlésről szóló 2003. évi C. törvény art. 132 § 4
Ustawa nr C z 2003 r. o komunikacji elektronicznej
Usługodawca zobowiązany jest powiadomić abonentów o zmianach co najmniej 30 dni przed ich wejściem w życie i o prawie do wypowiedzenia umowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie umowne pozwalające na jednostronną zmianę opłat bez jasnego określenia sposobu i powodów jest nieuczciwe. Stwierdzenie nieważności nieuczciwego postanowienia w postępowaniu grupowym ma skutki wobec wszystkich konsumentów. Sądy krajowe są zobowiązane do wyciągania z urzędu konsekwencji prawnych stwierdzenia nieuczciwego charakteru postanowienia.
Godne uwagi sformułowania
konsument znajduje się w gorszym położeniu niż przedsiębiorca nieuczciwe postanowienia umowne nie będą wiążące dla konsumenta rzeczywista równowaga, która przywraca równość stron prewencyjny charakter i odstraszający cel powództw o zaniechanie naruszeń sądy krajowe są zobowiązane, także na przyszłość, wyciągać z urzędu wszelkie konsekwencje
Skład orzekający
A. Tizzano
prezes_izby
M. Safjan
sprawozdawca
A. Borg Barthet
sędzia
J.J. Kasel
sędzia
M. Berger
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 3, 6 i 7 Dyrektywy 93/13/EWG w kontekście jednostronnej zmiany opłat przez przedsiębiorców oraz skutków postępowań grupowych w ochronie konsumentów."
Ograniczenia: Dotyczy głównie umów konsumenckich zawieranych na podstawie wzorców umownych i postępowań o zaniechanie naruszeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych klauzul umownych, z którym spotyka się wielu konsumentów. Wyjaśnia, jak działają mechanizmy ochrony prawnej na poziomie UE i jakie są skutki działań organizacji konsumenckich.
“Czy Twój dostawca usług może dowolnie zmieniać ceny? TSUE wyjaśnia, kiedy klauzule umowne są nielegalne!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI