C-467/18
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że dyrektywy dotyczące prawa do informacji i dostępu do obrońcy w postępowaniu karnym mają zastosowanie do procedur przymusowego leczenia psychiatrycznego osób niepoczytalnych, które popełniły czyny zabronione, a krajowe przepisy muszą zapewniać skuteczne środki ochrony prawnej.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektyw UE w kontekście bułgarskiego postępowania dotyczącego przymusowego umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym osoby, która popełniła zabójstwo w stanie niepoczytalności. Sąd odsyłający pytał, czy dyrektywy dotyczące prawa do informacji (2012/13/UE) i dostępu do obrońcy (2013/48/UE) mają zastosowanie do takich postępowań, oraz czy istniejące środki prawne są skuteczne. Trybunał stwierdził, że dyrektywy te mają zastosowanie, ponieważ dotyczą ograniczenia wolności, nawet jeśli nie prowadzą do skazania. Podkreślono również, że prawo do skutecznego środka prawnego wymaga możliwości kontroli przestrzegania gwarancji proceduralnych w poprzedzających postępowaniach.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez bułgarski sąd rejonowy dotyczył wykładni przepisów unijnych w sprawie postępowania karnego wobec EP, który popełnił zabójstwo w stanie niepoczytalności i został umieszczony w szpitalu psychiatrycznym. Sąd odsyłający miał wątpliwości co do zakresu stosowania dyrektyw 2012/13/UE (prawo do informacji) i 2013/48/UE (prawo do obrońcy) do takich postępowań, a także co do skuteczności krajowych środków prawnych. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że obie dyrektywy mają zastosowanie do postępowań umożliwiających przymusowe umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym osób, które w stanie niepoczytalności popełniły czyny stanowiące zagrożenie dla społeczeństwa, ze względu na ograniczenie wolności, jakie te środki pociągają za sobą. Podkreślono, że prawo do informacji powinno być udzielane niezwłocznie, najpóźniej przed pierwszym przesłuchaniem. Ponadto, Trybunał stwierdził, że prawo do skutecznego środka prawnego (art. 47 Karty Praw Podstawowych UE) wymaga, aby sąd mógł badać przestrzeganie gwarancji proceduralnych w poprzedzających postępowaniach, nawet jeśli prawo krajowe tego nie przewiduje wprost. W odniesieniu do dyrektywy 2016/343 (domniemanie niewinności), Trybunał uznał, że nie ma ona zastosowania do procedur terapeutycznych niezwiązanych bezpośrednio z postępowaniem karnym, ale zasada domniemania niewinności nadal wymaga od prokuratury przedstawienia dowodu na popełnienie czynu stanowiącego zagrożenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Dyrektywy te mają zastosowanie, ponieważ dotyczą ograniczenia wolności, nawet jeśli nie prowadzą do skazania.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że procedury przymusowego leczenia psychiatrycznego, mimo braku formalnego skazania, wiążą się z ograniczeniem wolności i dlatego podlegają przepisom dyrektyw dotyczących praw osób w postępowaniu karnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
strona w postępowaniu głównym (EP)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| EP | osoba_fizyczna | strona w postępowaniu głównym |
| Rayonna prokuratura Lom | organ_krajowy | interwenient |
| KM | osoba_fizyczna | interwenient |
| HO | osoba_fizyczna | interwenient |
Przepisy (18)
Główne
Dyrektywa 2012/13/UE art. 2 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE
Zakres stosowania obejmuje postępowania karne, w tym procedury związane z ograniczeniem wolności, takie jak umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym.
Dyrektywa 2012/13/UE art. 3 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE
Państwa członkowskie zapewniają niezwłoczne udzielanie informacji o prawach procesowych.
Dyrektywa 2012/13/UE art. 3 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE
Informacje powinny być udzielane z uwzględnieniem szczególnych potrzeb osób wymagających szczególnego traktowania, w tym ze względu na stan psychiczny.
Dyrektywa 2012/13/UE art. 6 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE
Obowiązek udzielenia informacji o zarzucanym czynie zabronionym.
Dyrektywa 2012/13/UE art. 8 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE
Prawo do zakwestionowania braku lub odmowy udzielenia informacji.
Dyrektywa 2013/48/UE art. 2 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE
Zakres stosowania obejmuje postępowania karne, w tym procedury związane z ograniczeniem wolności.
Dyrektywa 2013/48/UE art. 12 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE
Obowiązek zapewnienia skutecznego środka naprawczego w przypadku naruszenia praw.
Dyrektywa 2013/48/UE art. 13
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE
Obowiązek uwzględniania odrębnych potrzeb osób wymagających szczególnego traktowania.
Dyrektywa 2016/343 art. 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343
Zakres stosowania ograniczony do postępowań karnych.
Dyrektywa 2016/343 art. 3
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343
Zasada domniemania niewinności.
Dyrektywa 2016/343 art. 6
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343
Ciężar dowodu spoczywa na oskarżeniu.
Karta art. 6
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego, interpretowane zgodnie z art. 5 EKPC.
Karta art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego i rzetelnego procesu.
Karta art. 51 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawa podstawowe stosuje się przy wdrażaniu prawa Unii.
Karta art. 52 § 3
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Znaczenie i zakres praw podstawowych interpretowane zgodnie z EKPC.
k.p.k. art. 427
Nakazatelno protsesualen kodeks (kodeks postępowania karnego)
Procedura umożliwiająca zarządzenie przymusowych środków leczniczych.
ustawa o ochronie zdrowia art. 155
Zakon za zdraveto (ustawa o ochronie zdrowia)
Procedura przymusowego umieszczenia w ośrodku leczniczym osoby cierpiącej na chorobę umysłową.
Pomocnicze
EKPC art. 5 § 1
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Nakłada na państwo pozytywny obowiązek ochrony wolności osób podlegających jego jurysdykcji, w tym osób umysłowo chorych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dyrektywy UE dotyczące praw procesowych w postępowaniu karnym mają zastosowanie do procedur przymusowego leczenia psychiatrycznego ze względu na ograniczenie wolności. Prawo do skutecznego środka prawnego wymaga możliwości kontroli sądowej nad poprzedzającymi postępowaniami. Prawo do informacji powinno być udzielane niezwłocznie, najpóźniej przed pierwszym przesłuchaniem.
Odrzucone argumenty
Dyrektywa 2016/343 (domniemanie niewinności) nie ma zastosowania do procedur terapeutycznych niezwiązanych z postępowaniem karnym.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie »postępowania karnego« w rozumieniu tych dyrektyw obejmuje także procedury związane z umieszczeniem w szpitalu psychiatrycznym prawo do skutecznego środka prawnego wymaga, by sąd mógł badać przestrzeganie gwarancji proceduralnych w poprzedzających postępowaniach osoby umysłowo chore należy uznać za osoby wymagające szczególnego traktowania
Skład orzekający
A. Prechal
prezes izby
F. Biltgen
sędzia
J. Malenovský
sędzia
C.G. Fernlund
sprawozdawca
L.S. Rossi
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia zakresu stosowania dyrektyw UE dotyczących praw procesowych w postępowaniu karnym do procedur przymusowego leczenia psychiatrycznego oraz wymóg skutecznego środka prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób niepoczytalnych popełniających czyny zabronione i poddawanych przymusowemu leczeniu psychiatrycznemu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych praw podstawowych w kontekście postępowania karnego i przymusowego leczenia psychiatrycznego, co jest tematem o znaczeniu społecznym i prawnym.
“Czy przymusowe leczenie psychiatryczne narusza prawa podejrzanych? TSUE wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI