C-46/93 i C-48/93

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że państwa członkowskie ponoszą odpowiedzialność za szkody wyrządzone jednostkom przez naruszenie prawa wspólnotowego, nawet jeśli naruszenie wynika z działania ustawodawcy krajowego, a odszkodowanie powinno być współmierne do szkody i nie może być niemożliwe do uzyskania.

Sprawa dotyczyła zasady odpowiedzialności państwa członkowskiego za szkody wyrządzone jednostkom przez naruszenie prawa wspólnotowego, w tym w przypadku, gdy naruszenie wynika z działania ustawodawcy krajowego. Trybunał potwierdził, że państwa członkowskie są zobowiązane do naprawienia szkód, niezależnie od tego, czy naruszenie wynika z działania ustawodawcy, sądownictwa czy organów wykonawczych. Określono kluczowe przesłanki odpowiedzialności: naruszona norma musi przyznawać uprawnienia jednostkom, naruszenie musi być oczywiste i poważne, a musi istnieć bezpośredni związek przyczynowy między naruszeniem a szkodą. Odszkodowanie powinno być współmierne do szkody i nie może być praktycznie niemożliwe do uzyskania na gruncie prawa krajowego.

W połączonych sprawach C-46/93 i C-48/93, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrywał kwestię odpowiedzialności państw członkowskich za szkody wyrządzone jednostkom w wyniku naruszenia prawa wspólnotowego. Kluczowe pytanie dotyczyło sytuacji, gdy naruszenie wynika z działania krajowego ustawodawcy. Trybunał, opierając się na wcześniejszym orzecznictwie (sprawa Francovich), potwierdził, że zasada odpowiedzialności państwa członkowskiego za naruszenie prawa wspólnotowego ma zastosowanie również w przypadku, gdy winnym jest ustawodawca krajowy. Podkreślono, że państwo jest postrzegane jako całość, a odpowiedzialność nie zależy od tego, który organ państwowy dopuścił się naruszenia. Ustalono trzy kluczowe przesłanki odpowiedzialności: 1) naruszona norma prawa wspólnotowego musi przyznawać uprawnienia jednostkom, 2) postępowanie państwa musi wyczerpywać znamiona naruszenia prawa (co wymaga oceny m.in. jasności normy, zakresu swobodnego uznania, charakteru naruszenia), a 3) musi istnieć bezpośredni związek przyczynowy między naruszeniem a szkodą. Trybunał zaznaczył, że prawo wspólnotowe nie dopuszcza sytuacji, w której krajowe przepisy dotyczące odszkodowań czynią dochodzenie roszczeń praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym. W szczególności, wykluczono możliwość uzależnienia odszkodowania od udowodnienia winy umyślnej lub niedbalstwa organu państwa, jeśli wykracza to poza stwierdzenie naruszenia prawa. Odszkodowanie powinno być współmierne do poniesionej szkody, a krajowe przepisy określające jego zakres nie mogą być mniej korzystne niż w przypadku podobnych roszczeń wewnętrznych. Wykluczono również możliwość ograniczenia odszkodowania wyłącznie do szkód powstałych po ogłoszeniu wyroku stwierdzającego uchybienie.

Zagadnienia prawne (4)

Rozstrzygnięcie

Strony

Przepisy (9)

Argumenty

Skład orzekający

Informacje dodatkowe

Powiązane tematy