C-456/02

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2004-09-07
cjeuprawo_ue_ogolneobywatelstwo UE, prawo pobytu, świadczenia socjalneWysokatrybunal
obywatelstwo UEprawo pobytuświadczenia socjalnepomoc społecznadyskryminacjazasada proporcjonalnościswobodny przepływ osóbintegracja społeczna

Podsumowanie

Obywatel UE wykonujący prace w schronisku w ramach programu integracji, nawet jeśli otrzymuje za nie świadczenia w naturze i niewielkie kieszonkowe, może mieć prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jeśli posiada zezwolenie na pobyt, powołując się na zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową.

Sprawa dotyczyła obywatela francuskiego, który pracował w brukselskim schronisku w ramach programu integracji, otrzymując w zamian zakwaterowanie i niewielkie kieszonkowe. Odmówiono mu prawa do zasiłku zapewniającego minimum egzystencji (minimex). Trybunał orzekł, że choć taka praca nie kwalifikuje się jako działalność pracownicza ani przedsiębiorczość w rozumieniu Traktatu, obywatel UE z prawem pobytu może powołać się na zakaz dyskryminacji (art. 12 WE), aby uzyskać świadczenia socjalne, jeśli spełnia warunki, które obowiązują obywateli kraju przyjmującego.

Sprawa C-456/02 dotyczyła obywatela francuskiego, Michela Trojaniego, który przebywał w Belgii i pracował w schronisku Armii Zbawienia w ramach programu integracji społeczno-zawodowej. Za pracę (ok. 30 godzin tygodniowo) otrzymywał zakwaterowanie, wyżywienie i niewielkie kieszonkowe. Wystąpił o zasiłek zapewniający minimum egzystencji (minimex), ale odmówiono mu go, ponieważ nie był obywatelem belgijskim i jego praca nie była uznawana za działalność pracowniczą ani przedsiębiorczość w rozumieniu prawa UE. Sąd pracy w Brukseli zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi prawa pobytu i dostępu do świadczeń socjalnych. Trybunał orzekł, że praca wykonywana przez M. Trojaniego w schronisku, choć stanowiła świadczenie wzajemne za zakwaterowanie i kieszonkowe, nie kwalifikowała się jako działalność pracownicza w rozumieniu art. 39 TFUE ani jako działalność na własny rachunek czy świadczenie usług w rozumieniu art. 43 i 49 TFUE. Jednakże, Trybunał podkreślił, że obywatel UE, który legalnie przebywa w innym państwie członkowskim i posiada zezwolenie na pobyt, może powołać się na art. 18 ust. 1 TFUE (prawo pobytu z racji obywatelstwa UE) oraz art. 12 TFUE (zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową). Oznacza to, że nawet jeśli osoba nie jest aktywna ekonomicznie w rozumieniu przepisów o swobodnym przepływie pracowników czy przedsiębiorców, ale posiada zezwolenie na pobyt, może domagać się świadczeń z pomocy społecznej na równi z obywatelami kraju przyjmującego, pod warunkiem, że nie stanie się nadmiernym obciążeniem dla systemu pomocy społecznej i że stosowanie ograniczeń jest proporcjonalne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taka działalność nie kwalifikuje się jako praca zarobkowa w rozumieniu art. 39 TFUE ani jako działalność na własny rachunek czy świadczenie usług w rozumieniu art. 43 i 49 TFUE, jeśli ma charakter marginalny, dodatkowy lub stanowi środek reintegracji.

Uzasadnienie

Trybunał wyjaśnił, że pojęcie pracownika ma znaczenie wspólnotowe i wymaga wykonywania konkretnego i rzeczywistego zajęcia. Działalność marginalna lub będąca środkiem reintegracji nie spełnia tych kryteriów. Podobnie, działalność na własny rachunek i świadczenie usług wymagają innego charakteru niż praca w schronisku w ramach programu integracji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

skarżący (w zakresie prawa do powołania się na art. 12 WE)

Strony

NazwaTypRola
Michel Trojaniosoba_fizycznaskarżący
Centre public d'aide sociale de Bruxelles (CPAS)organ_krajowypozwany

Przepisy (7)

Główne

TFUE art. 18 § 1

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Przyznaje prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw Członkowskich każdemu obywatelowi Unii, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków ustanowionych w Traktacie i środkach przyjętych w celu jego wykonania.

TFUE art. 12

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakazuje wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową.

Pomocnicze

TFUE art. 39

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Dotyczy swobody przepływu pracowników i prawa pobytu w celu podjęcia pracy.

TFUE art. 43

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Dotyczy swobody przedsiębiorczości.

TFUE art. 49

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Dotyczy swobodnego świadczenia usług.

Rozporządzenie nr 1612/68 art. 7 § 1

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1612/68

Dotyczy prawa pracowników do przebywania w innym państwie członkowskim.

Dyrektywa 90/364/EWG

Dyrektywa Rady 90/364/EWG

Określa warunki prawa pobytu dla obywateli państw członkowskich, którzy nie korzystają z tego prawa na mocy innych przepisów prawa wspólnotowego, w tym wymóg posiadania wystarczających środków i ubezpieczenia chorobowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obywatel UE legalnie przebywający w państwie członkowskim z zezwoleniem na pobyt może powołać się na zakaz dyskryminacji (art. 12 TFUE) w celu uzyskania świadczeń socjalnych. Odmowa przyznania świadczeń socjalnych obywatelowi UE z zezwoleniem na pobyt, podczas gdy są one przyznawane obywatelom kraju przyjmującego, może stanowić dyskryminację.

Odrzucone argumenty

Praca w schronisku w ramach programu integracji, nawet za świadczenia w naturze i kieszonkowe, nie stanowi działalności pracowniczej ani przedsiębiorczości w rozumieniu TFUE. Brak wystarczających środków do samodzielnego utrzymania może stanowić podstawę do odmowy prawa pobytu na podstawie Dyrektywy 90/364/EWG, jeśli nie jest stosowana zasada proporcjonalności.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie „pracownik” w rozumieniu art. 39 WE ma znaczenie wspólnotowe i nie wolno go interpretować zawężająco. Za „pracownika” należy uznać każdego, kto wykonuje konkretne i rzeczywiste zajęcie, z wyłączeniem działalności, której zakres jest na tyle ograniczony, że jest ona całkowicie marginalna i dodatkowa. Obywatel Unii Europejskiej, któremu nie przysługuje w przyjmującym Państwie Członkowskim prawo pobytu na podstawie art. 39 WE, 43 WE lub 49 WE może, jedynie z racji bycia obywatelem Unii, korzystać z prawa pobytu w tym państwie bezpośrednio na podstawie art. 18 ust. 1 WE. gdy zostanie wykazane, że osoba znajdująca się w takiej sytuacji, jak skarżący w sprawie przed sądem krajowym, posiada zezwolenie na pobyt, osoba ta może powołać się na art. 12 WE w celu przyznania jej świadczenia z pomocy społecznej, takiego jak minimex.

Skład orzekający

V. Skouris

prezes

P. Jann

prezes_izby

C. W. A. Timmermans

prezes_izby

C. Gulmann

prezes_izby

J.-P. Puissochet

prezes_izby

J. N. Cunha Rodrigues

sprawozdawca

R. Schintgen

sędzia

F. Macken

sędzia

N. Colneric

sędzia

S. von Bahr

sędzia

K. Lenaerts

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie prawa obywateli UE do równego traktowania w dostępie do świadczeń socjalnych, nawet jeśli nie są aktywni ekonomicznie w tradycyjnym rozumieniu, pod warunkiem legalnego pobytu i posiadania zezwolenia na pobyt."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy sytuacji, w której osoba posiada zezwolenie na pobyt. Nie dotyczy sytuacji osób przebywających nielegalnie. Zasada proporcjonalności nadal pozwala państwom członkowskim na odmowę świadczeń, jeśli stanowiłyby one nadmierne obciążenie dla systemu pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa porusza ważny temat praw obywateli UE do świadczeń socjalnych i zakazu dyskryminacji, pokazując, jak prawo UE chroni osoby w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli ich status zawodowy jest niejasny.

Czy praca za dach nad głową i jedzenie daje prawo do zasiłku? TSUE odpowiada obywatelom UE.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI