C-452/18
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że warunek umowy kredytu hipotecznego ograniczający zmienność stopy oprocentowania (tzw. "dolny próg") może być uznany za nieuczciwy, a umowa odnowienia zobowiązania, w której konsument zrzeka się roszczeń, jest wiążąca tylko jeśli oparta jest na świadomej zgodzie.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Konsumentka XZ zakwestionowała warunek "dolnego progu" w umowie kredytu hipotecznego, a następnie umowę odnowienia zobowiązania, w której zrzekła się dochodzenia roszczeń. Sąd odsyłający pytał, czy zasada braku mocy wiążącej nieuczciwych warunków obejmuje późniejsze umowy, czy warunki te są przejrzyste i czy zrzeczenie się roszczeń jest skuteczne. Trybunał orzekł, że umowa odnowienia zobowiązania może być wiążąca, jeśli konsument świadomie zrzeka się roszczeń, a warunki muszą być przejrzyste.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa rozpatrywana przez Juzgado de Primera Instancia e Instrucción nr 3 de Teruel dotyczyła umowy kredytu hipotecznego zawartej przez XZ z Ibercaja Banco SA, która zawierała warunek "dolnego progu" oprocentowania. Po zmianie warunków w drodze aneksu (umowy odnowienia zobowiązania), w którym konsumentka zrzekła się dochodzenia roszczeń, XZ wniosła o stwierdzenie nieuczciwego charakteru warunku "dolnego progu" i zwrot nienależnie zapłaconych kwot. Sąd odsyłający zadał pytania dotyczące zakresu stosowania zasady braku mocy wiążącej nieuczciwych warunków do późniejszych umów, wymogu przejrzystości warunków, skuteczności zrzeczenia się roszczeń oraz oceny nieuczciwego charakteru warunków. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on temu, by warunek umowy, którego nieuczciwy charakter może zostać stwierdzony, stał się przedmiotem umowy odnowienia zobowiązania, w drodze której konsument odstępuje od dochodzenia roszczeń, pod warunkiem, że odstąpienie to jest oparte na dobrowolnej i świadomej zgodzie konsumenta. Ponadto, warunek umowy mający na celu zmianę potencjalnie nieuczciwego warunku lub uregulowanie jego skutków może być sam w sobie uznany za niewynegocjowany indywidualnie i nieuczciwy. Wymóg przejrzystości oznacza, że konsument musi być w stanie zrozumieć konsekwencje ekonomiczne wynikające z warunku "dolnego progu", w szczególności dzięki informacjom o przeszłym kształtowaniu się wskaźnika referencyjnego. Warunek umowy odnowienia zobowiązania, w którym konsument zrzeka się dochodzenia roszczeń dotyczących przyszłych sporów opartych na prawach wynikających z dyrektywy 93/13, nie jest wiążący.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli odstąpienie jest oparte na dobrowolnej i świadomej zgodzie konsumenta, co musi zbadać sąd krajowy.
Uzasadnienie
Dyrektywa 93/13 nie czyni ochrony przed nieuczciwymi warunkami obowiązkową. Konsument może świadomie zrzec się powoływania się na nieuczciwy charakter warunku, jeśli jest świadomy jego niewiążącego charakteru i konsekwencji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| XZ | osoba_fizyczna | skarżący |
| Ibercaja Banco SA | spolka | pozwany |
| Rząd hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (10)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeśli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 5
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowne przedstawiane konsumentowi muszą być sporządzone prostym i zrozumiałym językiem. Wszelkie wątpliwości należy interpretować na korzyść konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 8
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać bardziej rygorystyczne przepisy prawne zgodne z traktatem w dziedzinie objętej dyrektywą.
Załącznik do Dyrektywy 93/13/EWG art. 1 § q)
Warunki, których celem lub skutkiem jest wyłączenie lub ograniczenie prawa konsumenta do wystąpienia z powództwem lub skorzystania z innego środka zabezpieczającego.
RD Leg 1/2007 art. 10
Real Decreto Legislativo 1/2007 por el que se aprueba el texto refundido de la Ley General para la Defensa de los Consumidores y Usuarios y otras leyes complementarias
Uprzednie zrzeczenie się praw przyznanych konsumentom jest nieważne.
RD Leg 1/2007 art. 83
Real Decreto Legislativo 1/2007 por el que se aprueba el texto refundido de la Ley General para la Defensa de los Consumidores y Usuarios y otras leyes complementarias
Nieuczciwe warunki są nieważne z mocy samego prawa i uznaje się je za nieistniejące.
c.c. art. 1208 § § 1
Hiszpański kodeks cywilny
Odnowienie zobowiązania jest nieważne, jeżeli nieważne jest również zobowiązanie pierwotne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Warunek "dolnego progu" w umowie kredytu hipotecznego może być nieuczciwy, jeśli nie spełnia wymogów przejrzystości. Umowa odnowienia zobowiązania, w której konsument zrzeka się roszczeń, jest wiążąca tylko jeśli oparta jest na świadomej i dobrowolnej zgodzie. Zrzeczenie się przez konsumenta praw wynikających z dyrektywy 93/13 w odniesieniu do przyszłych sporów jest niewiążące.
Odrzucone argumenty
Argumenty sugerujące, że umowa odnowienia zobowiązania automatycznie unieważnia wcześniejsze nieuczciwe warunki lub że zrzeczenie się roszczeń jest zawsze nieważne.
Godne uwagi sformułowania
Warunek umowny ograniczający zmienność stopy oprocentowania (warunek „dolnego progu”) Umowa odnowienia Odstąpienie od sądowego dochodzenia roszczeń Brak wiążącego charakteru Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich Znacząca nierównowaga praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta Wymóg prostego i zrozumiałego języka Dobrowolna i świadoma zgoda konsumenta Kryterium przejrzystości
Skład orzekający
M. Vilaras
prezes izby
S. Rodin
sprawozdawca
D. Šváby
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
N. Piçarra
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja dyrektywy 93/13 w kontekście umów kredytów hipotecznych, umów odnowienia, zrzeczenia się roszczeń przez konsumentów oraz wymogu przejrzystości warunków umownych."
Ograniczenia: Konkretne zastosowanie zależy od oceny sądu krajowego w zakresie świadomości i dobrowolności zgody konsumenta oraz przejrzystości warunków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych warunków w umowach kredytowych, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu konsumentów. Wyjaśnia, kiedy banki mogą stosować "dolne progi" i jakie prawa przysługują konsumentom.
“Czy umowa odnowienia kredytu może odebrać Ci prawo do zwrotu pieniędzy? TSUE wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI