C-450/22
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że sądy krajowe mogą badać przejrzystość klauzul umownych w ramach pozwów zbiorowych, nawet jeśli dotyczą one wielu instytucji i umów, stosując obiektywne kryterium przeciętnego konsumenta, chyba że nastąpiła udokumentowana zmiana jego postrzegania.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich w kontekście hiszpańskiego pozwu zbiorowego przeciwko bankom w sprawie klauzul dolnego progu w umowach kredytu hipotecznego. Sąd Najwyższy Hiszpanii zapytał TSUE, czy kontrola przejrzystości w ramach pozwu zbiorowego, obejmującego miliony umów i setki instytucji, jest możliwa i jak należy definiować przeciętnego konsumenta w takim przypadku. TSUE stwierdził, że kontrola jest możliwa, pod warunkiem istnienia podobieństwa klauzul, i należy stosować obiektywne kryterium przeciętnego konsumenta, chyba że udokumentowano zmianę jego postrzegania.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Postępowanie główne toczyło się w Hiszpanii, gdzie stowarzyszenie konsumentów (Adicae) wniosło pozew zbiorowy przeciwko 101 instytucjom kredytowym, domagając się zaniechania stosowania i zwrotu kwot zapłaconych z tytułu tzw. klauzul dolnego progu w umowach kredytu hipotecznego. Sąd odsyłający (Tribunal Supremo) miał wątpliwości co do możliwości przeprowadzenia kontroli przejrzystości tych klauzul w ramach pozwu zbiorowego, obejmującego miliony umów i stosowanego przez długi okres, a także co do definicji przeciętnego konsumenta w tak złożonej sytuacji. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że art. 4 ust. 1 i art. 7 ust. 3 dyrektywy 93/13 pozwalają na taką kontrolę, pod warunkiem istnienia podobieństwa między klauzulami stosowanymi przez różne instytucje. TSUE podkreślił, że ocena przejrzystości powinna opierać się na rozumieniu przez właściwie poinformowanego, uważnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta. Jednakże, jeśli w badanym okresie nastąpiła udokumentowana zmiana w postrzeganiu tych klauzul przez przeciętnego konsumenta (np. z powodu spadku stóp procentowych lub istotnego orzecznictwa), sąd krajowy może uwzględnić tę zmianę, analizując sytuację z chwili zawarcia umowy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, kontrola jest dopuszczalna, o ile umowy zawierają ten sam lub podobne warunki.
Uzasadnienie
Dyrektywa 93/13/EWG przewiduje możliwość kontroli warunków umownych w ramach powództw zbiorowych, które mają na celu ochronę interesu publicznego. Wymóg przejrzystości dotyczy zarówno powództw indywidualnych, jak i zbiorowych, a jego zakres nie zależy od liczby pozwanych czy umów, pod warunkiem spełnienia przesłanek z art. 7 ust. 3 dyrektywy (ten sam sektor, podobne warunki).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Caixabank SA | spolka | pozwany |
| Bankia SA | spolka | pozwany |
| Banco Mare Nostrum SA | spolka | pozwany |
| Caixa Ontinyent SA | spolka | pozwany |
| Banco Santander SA | spolka | pozwany |
| Banco Popular Español SA | spolka | pozwany |
| Banco Pastor SA | spolka | pozwany |
| Targobank SA | spolka | pozwany |
| Credifimo SAU | spolka | pozwany |
| Caja Rural de Teruel SCC | spolka | pozwany |
| Caja Rural de Navarra SCC | spolka | pozwany |
| Cajasiete Caja Rural SCC | spolka | pozwany |
| Caja Rural de Jaén, Barcelona y Madrid SCC | spolka | pozwany |
| Caja Laboral Popular SCC (Kutxa) | spolka | pozwany |
| Caja Rural de Asturias SCC | spolka | pozwany |
| Arquia Bank SA | spolka | pozwany |
| Caja de Arquitectos SCC | spolka | pozwany |
| Nueva Caja Rural de Aragón SCC | spolka | pozwany |
| Caja Rural de Granada SCC | spolka | pozwany |
| Caja Rural del Sur SCC | spolka | pozwany |
| Caja Rural de Albacete, Ciudad Real y Cuenca SCC (Globalcaja) | spolka | pozwany |
| Caja Rural Central SCC | spolka | pozwany |
| Caja Rural de Extremadura SCC | spolka | pozwany |
| Caja Rural de Zamora SCC | spolka | pozwany |
| Unicaja Banco SA | spolka | pozwany |
| Liberbank SA | spolka | pozwany |
| Banco Castilla-La Mancha SA | spolka | pozwany |
| Banco Sabadell SA | spolka | pozwany |
| Banca March SA | spolka | pozwany |
| Ibercaja Banco SA | spolka | pozwany |
| Banca Pueyo SA | spolka | pozwany |
| Asociación de Usuarios de Bancos, Cajas de Ahorros y Seguros de España (Adicae) | inne | skarżący |
| M.A.G.G. | osoba_fizyczna | skarżący |
| M.R.E.M. | osoba_fizyczna | skarżący |
| A.B.C. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Óptica Claravisión SL | spolka | skarżący |
| A.T.M. | osoba_fizyczna | skarżący |
| F.A.C. | osoba_fizyczna | skarżący |
| A.P.O. | osoba_fizyczna | skarżący |
| P.S.C. | osoba_fizyczna | skarżący |
| J.V.M.B. | osoba_fizyczna | skarżący |
| C.M.R. | osoba_fizyczna | skarżący |
Przepisy (10)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Określa kryteria oceny nieuczciwego charakteru warunków umownych, z uwzględnieniem okoliczności zawarcia umowy i jej innych warunków, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Nie dotyczy głównego przedmiotu umowy ani relacji ceny do świadczenia, jeśli są jasne.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy głównego przedmiotu umowy ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 5
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowne przedstawiane konsumentowi na piśmie muszą być sporządzone prostym i zrozumiałym językiem. Wątpliwości interpretuje się na korzyść konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegania dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków, w tym możliwość wszczęcia postępowania przez organizacje mające uzasadniony interes w ochronie konsumentów.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 3
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Powództwa o zaniechanie szkodliwych praktyk mogą być skierowane przeciwko kilku przedsiębiorcom z tego samego sektora lub ich stowarzyszeniom, stosującym te same lub podobne warunki.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
Pomocnicze
Ley 7/1998 art. 12 § 1
Ustawa 7/1998 o ogólnych warunkach umownych (Hiszpania)
Możliwość wytoczenia powództwa o zaniechanie szkodliwych praktyk i zwrot zapłaconych kwot w związku ze stosowaniem warunków sprzecznych z prawem.
Ley 7/1998 art. 17 § 1
Ustawa 7/1998 o ogólnych warunkach umownych (Hiszpania)
Powództwo o zaniechanie szkodliwych praktyk można wytoczyć przeciwko przedsiębiorcy stosującemu nieważne warunki ogólne.
Ley 7/1998 art. 17 § 4
Ustawa 7/1998 o ogólnych warunkach umownych (Hiszpania)
Powództwa o zaniechanie szkodliwych praktyk można wytoczyć łącznie przeciwko wielu przedsiębiorcom z tego samego sektora stosującym identyczne lub podobne warunki.
Real Decreto Legislativo 1/2007 art. 53
Królewski dekret ustawodawczy 1/2007 zatwierdzający tekst jednolity ustawy powszechnej o ochronie konsumentów i użytkowników (Hiszpania)
Cel powództwa o zaniechanie szkodliwych praktyk; możliwość połączenia z powództwem o zwrot kwot pobranych w wyniku stosowania nieuczciwych warunków.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość przeprowadzenia kontroli przejrzystości klauzul umownych w ramach pozwu zbiorowego, nawet jeśli dotyczy on wielu instytucji i umów. Stosowanie obiektywnego kryterium przeciętnego konsumenta przy ocenie przejrzystości, z możliwością uwzględnienia udokumentowanych zmian w jego postrzeganiu w czasie.
Godne uwagi sformułowania
poziom uwagi konsumenta może różnić się w zależności od szeregu czynników fikcja prawna przeciętnego konsumenta obiektywne zdarzenie lub fakt notoryjny
Skład orzekający
C. Lycourgos
prezes
O. Spineanu-Matei
sprawozdawca
J.-C. Bonichot
sędzia
S. Rodin
sędzia
L. S. Rossi
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty kontroli nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich w ramach postępowań zbiorowych; definicja i stosowanie kryterium przeciętnego konsumenta w kontekście złożonych spraw."
Ograniczenia: Dotyczy głównie wykładni prawa UE w kontekście specyficznych hiszpańskich procedur prawnych (powództwo zbiorowe).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych klauzul w umowach kredytowych i wyjaśnia, jak sądy mogą sobie radzić z masowymi sporami konsumenckimi, co jest istotne dla wielu prawników i konsumentów.
“Czy pozew zbiorowy może skutecznie chronić konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami bankowymi? TSUE daje odpowiedź.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI