C-441/22 i C-443/22
Podsumowanie
W połączonych sprawach C-441/22 i C-443/22 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrywał pytania prejudycjalne dotyczące wykładni art. 72 dyrektywy 2014/24 w sprawie zamówień publicznych. Sprawy dotyczyły dwóch bułgarskich gmin, które otrzymały korekty finansowe z funduszy ESI z powodu przekroczenia terminów realizacji zamówień publicznych. Sądy krajowe miały wątpliwości, czy istotna zmiana umowy, w tym terminu wykonania, wymaga pisemnego porozumienia stron, czy też może być wywnioskowana z ich wspólnych działań i komunikacji. Ponadto pytano o interpretację pojęcia "niemożliwych do przewidzenia okoliczności" oraz "należytej staranności" instytucji zamawiającej w kontekście zwykłych warunków pogodowych i zakazów budowlanych. Trybunał orzekł, że do uznania modyfikacji umowy za "istotną" nie jest wymagane pisemne porozumienie stron, a wspólna wola może wynikać z innych pisemnych dowodów. Jednocześnie podkreślił, że instytucja zamawiająca, działając z należytą starannością, powinna przewidzieć ryzyka związane ze zwykłymi warunkami meteorologicznymi i zakazami budowlanymi. Takie okoliczności, jeśli nie zostały uwzględnione w dokumentacji przetargowej, nie mogą stanowić uzasadnienia dla przekroczenia terminu wykonania zamówienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dyrektywy 2014/24 dotyczących modyfikacji umów o zamówienia publiczne, w szczególności wymogów formalnych dla zmian oraz kwalifikacji "niemożliwych do przewidzenia okoliczności".
Orzeczenie dotyczy wykładni prawa UE, które jest bezpośrednio stosowane lub transponowane do prawa krajowego. Konkretne zastosowanie zależy od przepisów krajowych i stanu faktycznego sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy istotna modyfikacja umowy o zamówienie publiczne, w tym zmiana terminu wykonania, wymaga pisemnego porozumienia stron, czy też może być wywnioskowana z ich wspólnych działań i komunikacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, do zakwalifikowania modyfikacji umowy jako "istotnej" nie jest wymagane pisemne porozumienie stron. Wspólną wolę dokonania modyfikacji można wywieść również z innych pisemnych dowodów pochodzących od stron.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że celem art. 72 dyrektywy 2014/24 jest zapewnienie przejrzystości i równego traktowania. Interpretacja uzależniająca stwierdzenie istotnej zmiany od pisemnego aneksu ułatwiałaby obejście przepisów. Zamiar renegocjacji warunków może być ujawniony w formie innej niż pisemne porozumienie, np. w dokumentach ustalonych w trakcie komunikacji między stronami.
Czy zwykłe warunki meteorologiczne i opublikowane wcześniej zakazy budowlane mogą być uznane za "niemożliwe do przewidzenia okoliczności" lub uzasadniać przekroczenie terminu wykonania zamówienia publicznego, jeśli nie zostały przewidziane w dokumentacji przetargowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zwykłe warunki meteorologiczne i zakazy regulacyjne, które można przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności, nie stanowią "niemożliwych do przewidzenia okoliczności" w rozumieniu dyrektywy 2014/24 i nie mogą uzasadniać przekroczenia terminu wykonania, jeśli nie zostały przewidziane w dokumentach zamówienia.
Uzasadnienie
Pojęcie "niemożliwych do przewidzenia okoliczności" odnosi się do zdarzeń, których nie można było przewidzieć pomimo odpowiednio starannego przygotowania. Zwykłe warunki pogodowe i znane zakazy budowlane podlegają ocenie ryzyka przez instytucję zamawiającą. Jeśli nie zostały uwzględnione w dokumentacji, nie mogą stanowić podstawy do zmiany terminu bez nowego postępowania.
Czy instytucja zamawiająca, działając z należytą starannością, powinna uwzględnić ryzyko przekroczenia terminu wykonania zamówienia wynikające ze zwykłych warunków meteorologicznych i zakazów budowlanych przy przygotowywaniu postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, staranność instytucji zamawiającej wymaga uwzględnienia ryzyka przekroczenia terminu wynikającego z dających się przewidzieć przyczyn zawieszenia, takich jak zwykłe warunki meteorologiczne i zakazy budowlane.
Uzasadnienie
Dyrektywa 2014/24, w szczególności motyw 109, wymaga od instytucji zamawiającej starannego przygotowania postępowania, co obejmuje ocenę przewidywalnych ryzyk. Zwykłe warunki pogodowe i znane zakazy budowlane podlegają tej ocenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zamestnik-ministar na regionalnoto razvitie i blagoustroystvoto i rakovoditel na Upravlyavashtia organ na Operativna programa „Regioni v rastezh” 2014–2020 | organ_krajowy | skarżący |
| Obshtina Razgrad | organ_krajowy | pozwany |
| Varhovna administrativna prokuratura | organ_krajowy | inne |
| Zamestnik-ministar na regionalnoto razvitie i blаgoustroystvoto i rakovoditel na Natsionalnia organ po Programa INTERREG V-A Rumania–Bulgaria 2014–2020 | organ_krajowy | skarżący |
| Obshtina Balchik | organ_krajowy | pozwany |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
| Rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd estoński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
Dyrektywa 2014/24/UE art. 72 § 1 lit. e)
Dyrektywa 2014/24/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE
Modyfikacje umowy w sprawie zamówienia publicznego można dokonać bez przeprowadzania nowego postępowania o udzielenie zamówienia, jeżeli modyfikacje są nieistotne w rozumieniu ust. 4.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 72 § 4 lit. a)
Dyrektywa 2014/24/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE
Modyfikacja umowy jest istotna, jeżeli wprowadza warunki, które, gdyby były częścią pierwotnego postępowania, umożliwiłyby dopuszczenie innych kandydatów lub przyjęcie innej oferty.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 72 § 4 lit. b)
Dyrektywa 2014/24/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE
Modyfikacja umowy jest istotna, jeżeli zmienia równowagę ekonomiczną umowy na korzyść wykonawcy w sposób nieprzewidziany w pierwotnej umowie.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 72 § 1 lit. c) ppkt (i)
Dyrektywa 2014/24/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE
Modyfikacja umowy jest dopuszczalna bez nowego postępowania, gdy konieczność modyfikacji spowodowana jest okolicznościami, których instytucja zamawiająca, działająca z należytą starannością, nie mogła przewidzieć.
Zakon za obshtestvenite porachki art. 116 § 1 pkt 3
Ustawa o zamówieniach publicznych (Bułgaria)
Możliwość zmiany umowy w przypadku konieczności zmiany, która nie pociąga za sobą zmiany przedmiotu umowy, z powodu okoliczności, których instytucja zamawiająca nie mogła przewidzieć.
Zakon za obshtestvenite porachki art. 116 § 5 pkt 1
Ustawa o zamówieniach publicznych (Bułgaria)
Definicja istotnej zmiany umowy w prawie bułgarskim, zgodna z dyrektywą.
Pomocnicze
Dyrektywa 2014/24/UE art. 2 § 1 pkt 5
Dyrektywa 2014/24/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE
Definicja zamówienia publicznego jako umowy o charakterze odpłatnym zawartej na piśmie.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 2 § 1 pkt 18
Dyrektywa 2014/24/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE
Definicja "pisemne" lub "na piśmie".
Dyrektywa 2014/24/UE art. 4 lit. a)
Dyrektywa 2014/24/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE
Próg stosowania dyrektywy dla zamówień na roboty budowlane (5 548 000 EUR).
Dopalnitelni razporedbi na Zakona za obshtestvenite porachki art. 2 § 27
Przepisy uzupełniające do ustawy o zamówieniach publicznych (Bułgaria)
Definicja "nieprzewidywalnych okoliczności".
Zakon za zadalzheniyata i dogovorite art. 20a
Ustawa o zobowiązaniach i umowach (Bułgaria)
Umowy między stronami mają charakter prawa i mogą być zmieniane za obopólną zgodą lub z powodów przewidzianych w ustawie.
Zakon za upravlenie na sredstvata ot Evropeyskite strukturni i investitsionni fondove art. 15 § 1
Ustawa o zagospodarowaniu wybrzeża Morza Czarnego (Bułgaria)
Zakaz prowadzenia prac budowlanych w okresie od 15 maja do 1 października na wybrzeżu Morza Czarnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Modyfikacja umowy o zamówienie publiczne nie wymaga pisemnego aneksu, a wspólna wola stron może być wykazana innymi dowodami pisemnymi. • Zwykłe warunki pogodowe i zakazy budowlane, jeśli nie zostały przewidziane w dokumentacji przetargowej, nie stanowią "niemożliwych do przewidzenia okoliczności" usprawiedliwiających przekroczenie terminu wykonania.
Odrzucone argumenty
Istotna zmiana umowy wymaga pisemnego porozumienia stron. • Zwykłe warunki pogodowe i zakazy budowlane stanowią "niemożliwe do przewidzenia okoliczności" usprawiedliwiające opóźnienie.
Godne uwagi sformułowania
niezbędne jest doprecyzowanie warunków, w jakich modyfikacje umowy w trakcie jej realizacji wymagają przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia • zmiany te wskazują na zamiar stron dotyczący renegocjacji istotnych warunków tej umowy • pojęcie niemożliwych do przewidzenia okoliczności odnosi się do okoliczności, których nie można było przewidzieć pomimo odpowiednio starannego przygotowania • do celów zakwalifikowania modyfikacji umowy [...] jako „istotnej” [...] strony umowy nie muszą podpisywać pisemnego porozumienia • zwykłych warunków meteorologicznych oraz opublikowanych wcześniej regulacyjnych zakazów wykonywania robót budowlanych [...] nie można uznać za okoliczności, których [...] instytucja zamawiająca nie mogła przewidzieć
Skład orzekający
Z. Csehi
prezes izby
E. Regan
sprawozdawca
D. Gratsias
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dyrektywy 2014/24 dotyczących modyfikacji umów o zamówienia publiczne, w szczególności wymogów formalnych dla zmian oraz kwalifikacji \"niemożliwych do przewidzenia okoliczności\"."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wykładni prawa UE, które jest bezpośrednio stosowane lub transponowane do prawa krajowego. Konkretne zastosowanie zależy od przepisów krajowych i stanu faktycznego sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące elastyczności w realizacji umów o zamówienia publiczne finansowanych z funduszy UE, co jest istotne dla wielu wykonawców i zamawiających. Rozstrzyga praktyczne wątpliwości dotyczące formy zmian umów i wpływu nieprzewidzianych zdarzeń.
“Czy zmiana terminu w umowie o zamówienie publiczne wymaga pisemnego aneksu? TSUE odpowiada: niekoniecznie!”
Sektor
zamówienia publiczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny