C-441/14
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że zasada niedyskryminacji ze względu na wiek sprzeciwia się duńskiemu przepisowi pozbawiającemu pracownika odprawy emerytalnej, nawet w sporze między jednostkami, a sąd krajowy musi zastosować prawo UE, nawet jeśli jest to sprzeczne z dotychczasowym orzecznictwem krajowym.
Sprawa dotyczyła duńskiego przepisu, który pozbawiał pracownika odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy, jeśli miał on prawo do emerytury finansowanej przez pracodawcę, do której przystąpił przed 50. rokiem życia, nawet jeśli zamierzał pozostać na rynku pracy. Højesteret zapytał TSUE, czy zasada niedyskryminacji ze względu na wiek sprzeciwia się takiemu uregulowaniu i czy sąd krajowy może wyważyć tę zasadę z zasadą pewności prawa. TSUE stwierdził, że zasada niedyskryminacji ze względu na wiek sprzeciwia się przepisowi, a sąd krajowy ma obowiązek zapewnić pełną skuteczność prawa UE, nawet jeśli oznacza to odstąpienie od stosowania sprzecznego prawa krajowego lub zmianę dotychczasowego orzecznictwa.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Højesteret (sąd najwyższy Danii) w związku ze sporem między Dansk Industri (DI), działającym w imieniu Ajos A/S, a spadkobiercami Karstena Eigila Rasmussena. Spór dotyczył odmowy wypłacenia przez Ajos odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy K. Rasmussenowi, który w chwili rozwiązania stosunku pracy miał 60 lat i prawo do emerytury finansowanej przez pracodawcę, do której przystąpił przed ukończeniem 50. roku życia. Zgodnie z duńską ustawą o pracownikach (§ 2a ust. 3), w takiej sytuacji pracownik nie był uprawniony do odprawy, mimo że nadal pozostawał na rynku pracy. Højesteret powziął wątpliwości co do zgodności tego przepisu z prawem Unii, w szczególności z dyrektywą 2000/78/WE ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy, oraz z ogólną zasadą niedyskryminacji ze względu na wiek. Sąd odsyłający pytał, czy zasada ta sprzeciwia się duńskiemu uregulowaniu, a także czy sąd krajowy, rozpatrując spór między jednostkami, może wyważyć tę zasadę z zasadą pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, a nawet uznać, że zasada pewności prawa ma pierwszeństwo. TSUE, rozpatrując sprawę w składzie wielkiej izby, orzekł, że ogólna zasada niedyskryminacji ze względu na wiek, która jest ogólną zasadą prawa Unii, sprzeciwia się takiemu uregulowaniu krajowemu, nawet w sporze między jednostkami. Trybunał podkreślił, że sądy krajowe mają obowiązek zapewnić pełną skuteczność prawa Unii, co oznacza konieczność interpretowania prawa krajowego w świetle prawa UE, a w przypadku braku takiej możliwości – odstąpienia od stosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE. Obowiązek ten nie jest ograniczony przez zasady pewności prawa czy ochrony uzasadnionych oczekiwań, ani przez możliwość dochodzenia odszkodowania od państwa. TSUE stwierdził, że sąd krajowy musi odstąpić od stosowania przepisu duńskiego, który narusza zasadę niedyskryminacji ze względu na wiek.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ogólna zasada niedyskryminacji ze względu na wiek sprzeciwia się takiemu przepisowi prawa krajowego, nawet w sporze pomiędzy jednostkami.
Uzasadnienie
Zasada niedyskryminacji ze względu na wiek, będąca ogólną zasadą prawa UE, znajduje swoje odzwierciedlenie w dyrektywie 2000/78/WE. Duński przepis, wyłączający całą kategorię pracowników z prawa do odprawy wyłącznie z powodu wieku i prawa do emerytury pracodawcy, narusza warunki rozwiązywania stosunku pracy w rozumieniu dyrektywy. Zakres ochrony wynikający z zasady niedyskryminacji nie jest szerszy niż zakres dyrektywy, ale zasada ta ma zastosowanie do sytuacji objętych zakresem dyrektywy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
pracownik (K. Rasmussen)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Dansk Industri (DI), działający w imieniu Ajos A/S | spolka | skarżący |
| spadkobiercy Karstena Eigila Rasmussena | osoba_fizyczna | pozwany |
| rząd duński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd niemiecki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
Dyrektywa 2000/78/WE art. 2 ust. 1
Dyrektywa Rady 2000/78/WE
Definicja zasady równego traktowania jako braku dyskryminacji bezpośredniej lub pośredniej.
Dyrektywa 2000/78/WE art. 2 ust. 2 lit. a
Dyrektywa Rady 2000/78/WE
Definicja dyskryminacji bezpośredniej.
Karta Praw Podstawowych art. 21
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje zasadę niedyskryminacji.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
funktionærloven art. § 2a ust. 1
Ustawa o stosunkach prawnych między pracodawcami a pracownikami (Dania)
Prawo do odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy.
funktionærloven art. § 2a ust. 3
Ustawa o stosunkach prawnych między pracodawcami a pracownikami (Dania)
Wyłączenie prawa do odprawy w przypadku prawa do emerytury pracodawcy.
Pomocnicze
Dyrektywa 2000/78/WE art. 1
Dyrektywa Rady 2000/78/WE
Dyrektywa 2000/78/WE art. 3 ust. 1 lit. c
Dyrektywa Rady 2000/78/WE
Dotyczy warunków rozwiązywania stosunku pracy.
Dyrektywa 2000/78/WE art. 6 ust. 1
Dyrektywa Rady 2000/78/WE
Możliwość odstępstw od zasady równego traktowania ze względu na wiek.
TFUE art. 288 akapit trzeci
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Obowiązek państw członkowskich do osiągnięcia celu dyrektywy.
ustawa antydyskryminacyjna art. 1 ust. 1
Ustawa antydyskryminacyjna (Dania)
Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek.
ustawa antydyskryminacyjna art. 2 ust. 1
Ustawa antydyskryminacyjna (Dania)
Zakaz dyskryminacji w zakresie nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada niedyskryminacji ze względu na wiek jako ogólna zasada prawa UE. Dyrektywa 2000/78/WE ustanawia zakaz dyskryminacji ze względu na wiek w zatrudnieniu. Duński przepis § 2a ust. 3 ustawy o pracownikach jest sprzeczny z prawem UE. Sądy krajowe mają obowiązek zapewnić pełną skuteczność prawa UE, w tym poprzez odstąpienie od stosowania sprzecznych przepisów krajowych. Zasada pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań nie może stać na przeszkodzie stosowaniu prawa UE.
Odrzucone argumenty
Duński przepis § 2a ust. 3 ustawy o pracownikach jest jasny i jednoznaczny. Stosowanie prawa UE w sporze między jednostkami byłoby contra legem. Zasada pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań powinna mieć pierwszeństwo przed zasadą niedyskryminacji ze względu na wiek. Możliwość dochodzenia odszkodowania od państwa zwalnia sąd z obowiązku stosowania prawa UE w sporze między jednostkami.
Godne uwagi sformułowania
„zakres ochrony przyznanej tą dyrektywą siłą rzeczy nie może być szerszy niż zakres ochrony wynikający z tej zasady” „sąd krajowy musi przy dokonywaniu jego interpretacji uwzględnić całość norm prawa krajowego i w oparciu o uznane w porządku krajowym metody wykładni uczynić wszystko, by możliwie w jak najszerszym zakresie interpretować je w świetle treści i celów danej dyrektywy” „wymóg dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem Unii jest ograniczony przez ogólne zasady prawa i nie może służyć jako podstawa dla dokonywania wykładni prawa krajowego contra legem” „zasada niedyskryminacji ze względu na wiek przyznaje jednostkom prawo podmiotowe, które może być powoływane jako takie, a które – nawet w sporach pomiędzy jednostkami – nakazuje sądom krajowym odstąpić od stosowania przepisów prawa krajowego, które naruszają tę zasadę” „Obowiązku tego nie podważają ani zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, ani możliwość dochodzenia przez jednostkę [...] odszkodowania od państwa [...]”
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
A. Tizzano
wiceprezes
R. Silva de Lapuerta
prezes izby
T. von Danwitz
prezes izby
J.L. da Cruz Vilaça
prezes izby
A. Arabadjiev
prezes izby
F. Biltgen
sprawozdawca
J. Malenovský
sędzia
E. Levits
sędzia
J.C. Bonichot
sędzia
M. Berger
sędzia
E. Jarašiūnas
sędzia
C. Vajda
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu prawa UE nad prawem krajowym w sporach między jednostkami, obowiązek sądów krajowych do zapewnienia skuteczności prawa UE, interpretacja zasady niedyskryminacji ze względu na wiek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego uregulowania duńskiego, ale zasady są uniwersalne dla państw członkowskich UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak prawo UE może chronić jednostki przed dyskryminacją, nawet gdy prawo krajowe i dotychczasowe orzecznictwo krajowe wydają się temu stać na przeszkodzie. Podkreśla siłę zasady niedyskryminacji i obowiązki sądów krajowych.
“Prawo UE chroni przed dyskryminacją wiekową: nawet w sporze z pracodawcą, sąd musi zastosować unijne zasady!”
Sektor
prawo_pracy
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI