C-435/22 PPU

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2022-10-28
cjeuprawo_ue_ogolnezasada ne bis in idem, współpraca sądowa w sprawach karnych, ekstradycjaWysokatrybunal
ne bis in idemekstradycjaSchengenKarta Praw Podstawowychwspółpraca sądowapaństwo trzecieobywatelstwo

Podsumowanie

Trybunał orzekł, że zasada ne bis in idem chroni obywatela państwa trzeciego przed ekstradycją, jeśli został już prawomocnie skazany i odbył karę za te same czyny w innym państwie członkowskim UE, nawet jeśli umowa ekstradycyjna ogranicza tę zasadę do wyroków krajowych.

Sprawa dotyczyła obywatela Serbii, HF, który był przedmiotem wniosku o ekstradycję z USA do Niemiec. HF został wcześniej prawomocnie skazany i odbył karę w Słowenii za czyny, które były również objęte wnioskiem ekstradycyjnym. Sąd odsyłający pytał, czy zasada ne bis in idem (art. 54 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen i art. 50 Karty Praw Podstawowych UE) stoi na przeszkodzie ekstradycji. Trybunał stwierdził, że zasada ta chroni również obywateli państw trzecich i stoi na przeszkodzie ekstradycji w opisanych okolicznościach, nawet jeśli umowa dwustronna ogranicza jej stosowanie.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Oberlandesgericht München w związku z postępowaniem ekstradycyjnym przeciwko HF, obywatelowi Serbii, którego USA domagały się wydania z Niemiec. HF został wcześniej prawomocnie skazany w Słowenii za przestępstwa popełnione w latach 2009-2010, a orzeczona kara została wykonana. Wniosek USA dotyczył czynów popełnionych w latach 2008-2013. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy zasada ne bis in idem, zapisana w art. 54 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen (KWUS) i art. 50 Karty Praw Podstawowych UE, stoi na przeszkodzie ekstradycji, zwłaszcza że niemiecko-amerykańska umowa o ekstradycji ograniczała stosowanie tej zasady do wyroków wydanych w Niemczech. Trybunał Sprawiedliwości UE, rozpatrując sprawę w trybie pilnym, orzekł, że art. 54 KWUS, interpretowany w świetle art. 50 Karty Praw Podstawowych, stoi na przeszkodzie ekstradycji obywatela państwa trzeciego do innego państwa trzeciego, jeśli został on już prawomocnie skazany i odbył karę w innym państwie członkowskim za te same czyny, a umowa ekstradycyjna ogranicza stosowanie zasady ne bis in idem do wyroków krajowych. Trybunał podkreślił, że zasada ne bis in idem chroni każdego, niezależnie od obywatelstwa, i ma na celu zapewnienie pewności prawa oraz poszanowania prawomocnych orzeczeń sądowych państw członkowskich. Stwierdzono również, że art. 351 TFUE nie pozwala na odstępstwo od stosowania prawa Unii w tym przypadku, ponieważ umowa niemiecko-amerykańska została zawarta po wejściu w życie pierwotnego prawa UE.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, art. 54 KWUS w związku z art. 50 Karty Praw Podstawowych UE stoi na przeszkodzie takiej ekstradycji.

Uzasadnienie

Zasada ne bis in idem chroni każdego, niezależnie od obywatelstwa, przed ponownym ściganiem za te same czyny po prawomocnym skazaniu i wykonaniu kary w państwie członkowskim. Ograniczenia wynikające z umów dwustronnych nie mogą naruszać prawa UE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

HF (zasada ne bis in idem została potwierdzona)

Strony

NazwaTypRola
HFosoba_fizycznaoskarżony w postępowaniu głównym
Generalstaatsanwaltschaft Münchenorgan_krajowyuczestnik postępowania
rząd niemieckiorgan_krajowyinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (6)

Główne

KWUS art. 54

Konwencja wykonawcza do Układu z Schengen

Artykuł 54 KWUS, interpretowany w świetle art. 50 Karty Praw Podstawowych UE, stoi na przeszkodzie ekstradycji obywatela państwa trzeciego do innego państwa trzeciego, jeżeli został on już prawomocnie skazany i odbył karę w innym państwie członkowskim za te same czyny, a umowa ekstradycyjna ogranicza stosowanie zasady ne bis in idem do wyroków krajowych.

Karta Praw Podstawowych art. 50

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Artykuł 50 KPP stanowi, że nikt nie może być ponownie sądzony lub karany za ten sam czyn zabroniony, za który został już prawomocnie skazany lub uniewinniony na terytorium Unii.

Pomocnicze

TFUE art. 351 § akapit pierwszy

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Artykuł 351 akapit pierwszy TFUE nie ma zastosowania do umów zawartych po 1 stycznia 1958 r. lub po dacie przystąpienia państwa członkowskiego do UE.

TFUE art. 20

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Obywatel Serbii, jako osoba zwolniona z obowiązku wizowego, korzysta z prawa do swobodnego przemieszczania się w rozumieniu art. 20 KWUS.

TFUE art. 21

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Obywatel Serbii nie korzysta z prawa do swobodnego przemieszczania się w rozumieniu art. 21 ust. 1 TFUE.

porozumienie UE-USA art. 17 § ust. 2

Umowa między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki o ekstradycji

Artykuł 17 ust. 2 porozumienia UE-USA pozwala na zastrzeżenie przez państwo członkowskie, na podstawie przepisów prawa konstytucyjnego lub wiążących orzeczeń sądowych, szczególnego traktowania osób prawomocnie osądzonych za to samo przestępstwo, jeśli dwustronny traktat nie reguluje tej kwestii.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zasada ne bis in idem chroni obywateli państw trzecich. Wniosek o ekstradycję jest formą 'ścigania' w rozumieniu art. 54 KWUS. Art. 351 TFUE nie pozwala na odstępstwo od prawa UE w przypadku umów zawartych po wejściu w życie prawa UE. Państwa członkowskie mają obowiązek stosować prawo UE, nawet jeśli jest ono sprzeczne z umowami dwustronnymi.

Odrzucone argumenty

Umowa o ekstradycji Niemcy-USA ogranicza zasadę ne bis in idem do wyroków krajowych. HF nie jest obywatelem UE i nie korzysta z prawa do swobodnego przemieszczania się w rozumieniu art. 21 TFUE. Zasada ne bis in idem powinna być interpretowana zawężająco w kontekście ekstradycji do państw trzecich.

Godne uwagi sformułowania

zasada ne bis in idem stanowi podstawową zasadę prawa Unii stosowanie tego przepisu nie może być ograniczone wyłącznie do obywateli jednego państwa członkowskiego nie można interpretować tego artykułu w ten sposób, że dotyczy on również wyroków skazujących wydanych w innych państwach członkowskich obowiązek przestrzegania obowiązku ekstradycji przewidziany w umowie o ekstradycji Niemcy–USA państwa członkowskie zachowują kompetencję do ustanawiania takich przepisów, to zobowiązane są one do wykonywania tej kompetencji w poszanowaniu prawa Unii

Skład orzekający

K. Lenaerts

prezes

L. Bay Larsen

wiceprezes

A. Arabadjiev

prezes izby

A. Prechal

prezes izby

E. Regan

prezes izby

P.G. Xuereb

prezes izby

L.S. Rossi

prezes izby

D. Gratsias

prezes izby

M.L. Arastey Sahún

sprawozdawczyni

S. Rodin

sędzia

F. Biltgen

sędzia

N. Piçarra

sędzia

N. Wahl

sędzia

I. Ziemele

sędzia

J. Passer

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie szerokiego zakresu stosowania zasady ne bis in idem w prawie UE, w tym wobec obywateli państw trzecich, oraz prymatu prawa UE nad umowami dwustronnymi w zakresie kolizji z prawami podstawowymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ekstradycji do państwa trzeciego, gdy osoba była już sądzona w państwie członkowskim UE, a umowa dwustronna ogranicza stosowanie zasady ne bis in idem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady prawnej (ne bis in idem) w kontekście międzynarodowej współpracy sądowej i ekstradycji, z elementem konfliktu prawa UE z umową dwustronną. Jest to złożony problem prawny z praktycznymi konsekwencjami.

Czy zasada 'nie dwa razy za to samo' chroni przed ekstradycją obywatela kraju spoza UE?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI