C-430/21

Trybunał orzekł, że sądy krajowe muszą mieć prawo do stosowania prawa UE, nawet jeśli stoi to w sprzeczności z orzeczeniami sądów konstytucyjnych, a sędziowie nie mogą być dyscyplinarnie karani za stosowanie prawa UE.

Sprawa dotyczyła pytania rumuńskiego sądu apelacyjnego o możliwość badania przez sądy krajowe zgodności prawa krajowego z prawem UE, w sytuacji gdy rumuński sąd konstytucyjny uznał te przepisy za zgodne z konstytucją. Sąd odsyłający obawiał się również, że sędziowie stosujący prawo UE wbrew orzeczeniom sądu konstytucyjnego mogą być pociągnięci do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Trybunał stwierdził, że zasada pierwszeństwa prawa UE oraz niezawisłość sędziowska wymagają, aby sądy krajowe miały prawo do pominięcia przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE, nawet jeśli zostały one uznane za konstytucyjne przez sąd konstytucyjny, a sędziowie nie mogą być karani za stosowanie prawa UE.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez rumuński sąd apelacyjny w związku ze skargą na przewlekłość postępowania karnego. Sąd odsyłający stanął przed dylematem, czy może badać zgodność rumuńskich przepisów tworzących specjalną sekcję prokuratury (SIIJ) z prawem Unii, mimo że rumuński sąd konstytucyjny uznał te przepisy za zgodne z konstytucją. Sąd odsyłający powołał się na wcześniejsze orzecznictwo Trybunału, które wskazywało na sprzeczność tych przepisów z prawem UE, w szczególności z zasadą niezawisłości sądownictwa (art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE). Dodatkowo, sąd odsyłający wyraził obawy dotyczące możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec sędziów, którzy zastosowaliby prawo UE wbrew orzeczeniom rumuńskiego sądu konstytucyjnego, co stanowiłoby naruszenie ich niezawisłości. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując sprawę w wielkiej izbie, podkreślił fundamentalną zasadę pierwszeństwa prawa Unii oraz wymóg zapewnienia skutecznej ochrony sądowej i niezawisłości sędziowskiej. Trybunał orzekł, że sądy krajowe mają obowiązek odstąpić od stosowania wszelkich przepisów prawa krajowego, nawet rangi konstytucyjnej, które są sprzeczne z bezpośrednio skutecznym prawem Unii, bez konieczności oczekiwania na ich uchylenie przez władze krajowe. Stwierdzono, że odmowa badania zgodności prawa krajowego z prawem UE przez sądy powszechne, nawet po orzeczeniu sądu konstytucyjnego, podważałaby jedność i skuteczność prawa Unii. Ponadto, Trybunał uznał, że pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności dyscyplinarnej za zastosowanie prawa UE zgodnie z wykładnią Trybunału, w tym za pominięcie orzecznictwa sądu konstytucyjnego sprzecznego z prawem UE, narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej. Wyrok ten podkreśla prymat prawa unijnego nad prawem krajowym i gwarantuje sądom krajowym swobodę w jego stosowaniu, chroniąc jednocześnie sędziów przed naciskami.

Zagadnienia prawne (3)

Rozstrzygnięcie

Strony

Przepisy (10)

Argumenty

Skład orzekający

Informacje dodatkowe

Powiązane tematy