C-43/24
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że prawo UE stoi na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które uniemożliwiają zmianę danych dotyczących płci w rejestrach stanu cywilnego obywatela UE, który skorzystał z prawa do swobodnego przemieszczania się.
Sprawa dotyczyła obywatelki Bułgarii, K.M.H., która po przeprowadzce do Włoch i terapii hormonalnej chciała zmienić swoje dane dotyczące płci w bułgarskich rejestrach stanu cywilnego. Bułgarskie prawo, w tym orzecznictwo trybunału konstytucyjnego, nie przewidywało takiej możliwości, opierając się na biologicznym rozumieniu płci i normach moralnych. Sąd odsyłający zapytał TSUE, czy takie przepisy są zgodne z prawem UE, w szczególności z prawem do swobodnego przemieszczania się i zakazem dyskryminacji. Trybunał uznał, że prawo UE wymaga umożliwienia takiej zmiany, aby nie utrudniać korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się i nie naruszać prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów UE w sprawie obywatelki Bułgarii, K.M.H., która po przeprowadzce do Włoch i terapii hormonalnej chciała zmienić swoje dane dotyczące płci w bułgarskich rejestrach stanu cywilnego. Bułgarskie prawo, w tym orzecznictwo trybunału konstytucyjnego, nie przewidywało takiej możliwości, opierając się na biologicznym rozumieniu płci i normach moralnych. Sąd odsyłający zapytał TSUE, czy takie przepisy są zgodne z prawem UE, w szczególności z prawem do swobodnego przemieszczania się (art. 21 TFUE), zasadą równości (art. 9 TUE), zakazem dyskryminacji (art. 10 TFUE) oraz prawem do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 7 Karty). Trybunał uznał, że prawo UE stoi na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które uniemożliwiają zmianę danych dotyczących płci w rejestrach stanu cywilnego obywatela UE, który skorzystał z prawa do swobodnego przemieszczania się. Taka odmowa mogłaby utrudnić korzystanie z tego prawa i naruszyć prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. TSUE podkreślił, że państwa członkowskie muszą zapewnić skuteczne procedury prawnego uznania tożsamości płciowej, zgodne z prawem UE i EKPC, a sądy krajowe nie mogą być związane wykładnią prawa krajowego sprzeczną z prawem UE.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, prawo Unii stoi na przeszkodzie takim przepisom.
Uzasadnienie
Odmowa uznania zmiany tożsamości płciowej może utrudniać korzystanie z prawa do swobodnego przemieszczania się i naruszać prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Państwa członkowskie muszą zapewnić skuteczne procedury prawnego uznania tożsamości płciowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
K. M. H. (strona wnioskująca o zmianę danych)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. H. | osoba_fizyczna | wnosząca_odwołanie |
| Obshtina Stara Zagora | organ_krajowy | pozwany |
| Rząd bułgarski | inne | interwenient |
| Rząd estoński | inne | interwenient |
| Rząd węgierski | inne | interwenient |
| Rząd niderlandzki | inne | interwenient |
| Rząd portugalski | inne | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
TFUE art. 21 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, które może być utrudnione przez odmowę uznania przez państwo członkowskie zmiany tożsamości płciowej dokonanej zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim.
Karta art. 7
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Obejmuje prawo do określenia tożsamości płciowej.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 4 § 3
Dyrektywa 2004/38/WE
Obowiązek państw członkowskich wydawania obywatelom dowodów tożsamości lub paszportów potwierdzających ich obywatelstwo.
EKPC art. 8
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Obejmuje prawo do określenia tożsamości płciowej.
Pomocnicze
TUE art. 9
Traktat o Unii Europejskiej
Zasada równości obywateli Unii.
TFUE art. 8
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zasada wspierania równości mężczyzn i kobiet.
TFUE art. 10
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakaz dyskryminacji.
Karta art. 52 § 3
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Znaczenie i zakres praw Karta odpowiadających prawom EKPC.
Zakon za grazhdanskata registratsia art. 9 § 1
Ustawa o rejestracji stanu cywilnego
Skład nazwiska obywatela bułgarskiego.
Zakon za grazhdanskata registratsia art. 45 § 1 pkt 6-8
Ustawa o rejestracji stanu cywilnego
Zawartość aktu urodzenia.
Zakon za bulgarskite lichni dokumenti art. 9 § 1
Ustawa o bułgarskich dokumentach tożsamości
Obowiązek wystąpienia o nowe dokumenty tożsamości w przypadku zmiany nazwiska, płci itp.
Zakon za bulgarskite lichni dokumenti art. 13 § 1
Ustawa o bułgarskich dokumentach tożsamości
Rodzaje dokumentów tożsamości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa zmiany danych dotyczących płci w rejestrach stanu cywilnego utrudnia korzystanie z prawa do swobodnego przemieszczania się. Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 7 Karty, art. 8 EKPC) obejmuje prawo do uznania tożsamości płciowej. Państwa członkowskie mają obowiązek zapewnić skuteczne procedury prawnego uznania tożsamości płciowej. Sądy krajowe nie mogą być związane wykładnią prawa krajowego sprzeczną z prawem Unii.
Odrzucone argumenty
Prawo dotyczące stanu cywilnego należy do wyłącznej kompetencji państw członkowskich. Bułgarska konstytucja i normy moralne/religijne ograniczają rozumienie płci do wymiaru biologicznego.
Godne uwagi sformułowania
Prawo Unii nie narusza kompetencji państw członkowskich w zakresie stanu cywilnego, ale przy jej wykonywaniu państwa muszą przestrzegać prawa Unii. Odmowa zmiany i uznania tożsamości płciowej może spowodować dla obywatela poważne niedogodności na płaszczyźnie administracyjnej, zawodowej i prywatnej. Sądy krajowe powinny w danym przypadku pominąć ocenę sądu krajowego wyższej instancji, jeżeli uzna, że nie jest zgodna z prawem Unii.
Skład orzekający
K. Jürimäe
sprawozdawczyni
K. Lenaerts
prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby
F. Schalin
sędzia
M. Gavalec
sędzia
Z. Csehi
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja prawa UE w zakresie swobodnego przemieszczania się, ochrony praw osób transpłciowych, pierwszeństwa prawa UE nad prawem krajowym, w tym konstytucyjnym."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy obywatela UE korzystającego z prawa do swobodnego przemieszczania się. Interpretacja może być odmienna dla obywateli państw trzecich lub osób niekorzystających z tego prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii praw człowieka, tożsamości płciowej i konfliktu między prawem krajowym a prawem UE, co czyni ją interesującą dla prawników i szerszej publiczności.
“TSUE: Prawo UE chroni prawo do zmiany płci w dokumentach, nawet wbrew konstytucji państwa członkowskiego!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI