C-417/15
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że powództwo o stwierdzenie nieważności umowy darowizny nieruchomości ze względu na brak zdolności prawnej darczyńcy podlega jurysdykcji szczególnej sądu miejsca wykonania zobowiązania, a nie jurysdykcji wyłącznej sądu miejsca położenia nieruchomości, podczas gdy powództwo o wykreślenie prawa własności z księgi wieczystej podlega jurysdykcji wyłącznej.
Sprawa dotyczyła jurysdykcji sądów w sporze o stwierdzenie nieważności umowy darowizny nieruchomości i wykreślenie prawa własności z księgi wieczystej. Sąd odsyłający z Austrii zapytał, czy powództwo o nieważność umowy darowizny ze względu na brak zdolności prawnej darczyńcy oraz o wykreślenie prawa własności podlega jurysdykcji wyłącznej sądu miejsca położenia nieruchomości (art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012). Trybunał orzekł, że powództwo o stwierdzenie nieważności umowy darowizny ze względu na brak zdolności prawnej darczyńcy nie podlega jurysdykcji wyłącznej, lecz jurysdykcji szczególnej sądu miejsca wykonania zobowiązania (art. 7 ust. 1 lit. a). Natomiast powództwo o wykreślenie prawa własności z księgi wieczystej podlega jurysdykcji wyłącznej sądu miejsca położenia nieruchomości.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 24 pkt 1 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Sprawa dotyczyła sporu między Wolfgangiem Schmidtem a Christiane Schmidt, dotyczącego stwierdzenia nieważności umowy darowizny nieruchomości położonej w Austrii oraz wykreślenia z księgi wieczystej wpisu prawa własności na rzecz obdarowanej. Sąd odsyłający powziął wątpliwości, czy powództwo o stwierdzenie nieważności umowy darowizny ze względu na brak zdolności do czynności prawnych darczyńcy oraz o wykreślenie prawa własności obdarowanego z księgi wieczystej jest objęte jurysdykcją wyłączną sądu państwa członkowskiego, w którym nieruchomość jest położona, zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że powództwo o stwierdzenie nieważności umowy darowizny nieruchomości ze względu na brak zdolności do czynności prawnych darczyńcy nie jest objęte jurysdykcją wyłączną, lecz jurysdykcją szczególną określoną w art. 7 pkt 1 lit. a rozporządzenia nr 1215/2012 (sądy miejsca wykonania zobowiązania). Natomiast powództwo o wykreślenie z księgi wieczystej wzmianek dotyczących prawa własności obdarowanego jest objęte jurysdykcją wyłączną określoną w art. 24 pkt 1 tego rozporządzenia. Trybunał podkreślił, że wykładnia art. 24 ust. 1 powinna być autonomiczna i nie może być interpretowana szerzej niż wymaga tego jej cel, jakim jest zapewnienie prawidłowego wymiaru sprawiedliwości poprzez bliskość sądu do nieruchomości. Wskazano również, że powództwo o stwierdzenie nieważności umowy darowizny, oparte na braku zdolności do czynności prawnych, stanowi zagadnienie wstępne, a nie główny przedmiot sporu związany z prawem rzeczowym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Powództwo o stwierdzenie nieważności umowy darowizny nieruchomości ze względu na brak zdolności do czynności prawnych darczyńcy nie jest objęte jurysdykcją wyłączną sądu państwa członkowskiego, w którym nieruchomość jest położona, lecz jurysdykcją szczególną określoną w art. 7 pkt 1 lit. a rozporządzenia nr 1215/2012. Powództwo o wykreślenie z księgi wieczystej wzmianek dotyczących prawa własności obdarowanego jest objęte jurysdykcją wyłączną określoną w art. 24 pkt 1 tego rozporządzenia.
Uzasadnienie
Trybunał rozróżnił dwa rodzaje żądań. Stwierdzenie nieważności umowy darowizny ze względu na brak zdolności prawnej darczyńcy nie jest sprawą dotyczącą prawa rzeczowego w rozumieniu art. 24 ust. 1, lecz ma charakter obligacyjny i podlega jurysdykcji szczególnej sądu miejsca wykonania zobowiązania. Natomiast żądanie wykreślenia prawa własności z księgi wieczystej, mające na celu ochronę prerogatyw wynikających z prawa rzeczowego, jest objęte jurysdykcją wyłączną sądu miejsca położenia nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wolfgang Schmidt | osoba_fizyczna | powód |
| Christiane Schmidt | osoba_fizyczna | pozwana |
| Rząd austriacki | inne | interwenient |
| Rząd czeski | inne | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (9)
Główne
Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 24 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
Jurysdykcja wyłączna w sprawach dotyczących praw rzeczowych na nieruchomościach przysługuje sądom państwa członkowskiego, w którym nieruchomość jest położona. Wykładnia tego przepisu powinna być autonomiczna i nie może być interpretowana szerzej niż wymaga tego jej cel.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 7 § 1 lit. a
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
Jurysdykcja szczególna w sprawach dotyczących umowy przysługuje sądom miejsca wykonania danego zobowiązania.
Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 8 § 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012
Sąd właściwy dla praw rzeczowych na nieruchomościach może mieć jurysdykcję w sprawach dotyczących umowy, jeśli powództwo może zostać połączone z powództwem o prawa rzeczowe na nieruchomościach przeciwko temu samemu pozwanemu.
Rozporządzenie nr 44/2001 art. 22 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001
Przepisy tego rozporządzenia dotyczące jurysdykcji wyłącznej w sprawach o prawa rzeczowe na nieruchomościach są równoważne z przepisami rozporządzenia nr 1215/2012.
ABGB art. 380
Austriacki Kodeks Cywilny
ABGB art. 425
Austriacki Kodeks Cywilny
ABGB art. 431
Austriacki Kodeks Cywilny
ABGB art. 444
Austriacki Kodeks Cywilny
GBG art. 61 § 1
Austriacka Ustawa o Księgach Wieczystych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powództwo o stwierdzenie nieważności umowy darowizny ze względu na brak zdolności prawnej darczyńcy ma charakter obligacyjny i nie podlega jurysdykcji wyłącznej sądu miejsca położenia nieruchomości. Powództwo o wykreślenie prawa własności z księgi wieczystej, mające na celu ochronę praw rzeczowych, podlega jurysdykcji wyłącznej sądu miejsca położenia nieruchomości. Jurysdykcja szczególna w sprawach umów (art. 7 ust. 1 lit. a) może być podstawą do rozpatrzenia żądania stwierdzenia nieważności umowy darowizny.
Odrzucone argumenty
Powództwo o stwierdzenie nieważności umowy darowizny nieruchomości ze względu na brak zdolności prawnej darczyńcy podlega jurysdykcji wyłącznej sądu miejsca położenia nieruchomości (argument strony pozwanej).
Godne uwagi sformułowania
jurysdykcja wyłączna w sprawach, których przedmiotem są prawa rzeczowe na nieruchomościach powództwo powinno raczej opierać się na prawie rzeczowym, a nie na prawie obligacyjnym fakt, że materialny przedmiot umowy stanowi nieruchomość, ma w tym kontekście jedynie nieistotne znaczenie powództwo o stwierdzenie nieważności umowy darowizny nieruchomości ze względu na brak zdolności do czynności prawnych darczyńcy nie jest objęte [...] jurysdykcją wyłączną [...] lecz jurysdykcją szczególną
Skład orzekający
M. Ilešič
prezes izby
A. Prechal
sędzia
A. Rosas
sędzia
C. Toader
sprawozdawca
E. Jarašiūnas
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu jurysdykcji wyłącznej sądów miejsca położenia nieruchomości w sprawach dotyczących umów przenoszących własność nieruchomości, zwłaszcza w kontekście wad oświadczenia woli (np. brak zdolności do czynności prawnych). Rozróżnienie między sprawami o charakterze rzeczowym a obligacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie wykładni rozporządzenia nr 1215/2012 (Bruksela I bis) i jego stosowania w kontekście praw rzeczowych na nieruchomościach. Interpretacja może się różnić w zależności od specyfiki prawa krajowego dotyczącego przenoszenia własności i ksiąg wieczystych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii jurysdykcji w sprawach transgranicznych dotyczących nieruchomości, co jest częstym problemem praktycznym. Rozróżnienie między prawem rzeczowym a obligacyjnym w kontekście jurysdykcji jest istotne dla prawników.
“Nieruchomość w Austrii, umowa w Niemczech? Który sąd rozstrzygnie spór o własność?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI