C-411/17
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że przedłużenie eksploatacji elektrowni jądrowych wymaga oceny oddziaływania na środowisko, a bezpieczeństwo dostaw energii nie może być powodem do jej pominięcia bez spełnienia rygorystycznych warunków.
Sprawa dotyczyła wykładni przepisów UE dotyczących oceny oddziaływania na środowisko (dyrektywa OOŚ) oraz ochrony siedlisk przyrodniczych (dyrektywa siedliskowa) w kontekście belgijskiej ustawy przedłużającej o dziesięć lat eksploatację elektrowni jądrowych Doel 1 i Doel 2. Stowarzyszenia ochrony środowiska zarzuciły brak wymaganych ocen. Trybunał stwierdził, że przedłużenie eksploatacji, wraz z pracami modernizacyjnymi, stanowi 'przedsięwzięcie' podlegające ocenie oddziaływania na środowisko, która powinna nastąpić przed podjęciem decyzji. Bezpieczeństwo dostaw energii może być argumentem za odstępstwem od oceny tylko w wyjątkowych sytuacjach i przy spełnieniu ściśle określonych warunków, nie naruszając przy tym praw stron postępowania krajowego.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów Unii Europejskiej, w szczególności dyrektywy OOŚ oraz dyrektywy siedliskowej, w kontekście belgijskiej ustawy z dnia 28 czerwca 2015 r. zmieniającej ustawę z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie stopniowego zamykania elektrowni jądrowych. Ustawa ta przewidywała wznowienie produkcji energii elektrycznej w zamkniętej elektrowni Doel 1 oraz przesunięcie o dziesięć lat daty wyłączenia elektrowni Doel 2, co wiązało się ze znacznymi inwestycjami modernizacyjnymi. Stowarzyszenia ochrony środowiska Inter-Environnement Wallonie ASBL i Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen ASBL wniosły skargę konstytucyjną, argumentując, że ustawa została przyjęta bez przeprowadzenia wymaganych ocen oddziaływania na środowisko, zgodnie z dyrektywami UE oraz międzynarodowymi konwencjami (Espoo, Aarhus). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując pytania prejudycjalne belgijskiego sądu konstytucyjnego, orzekł, że przedłużenie eksploatacji elektrowni jądrowych, wraz z nierozerwalnie z nimi związanymi pracami modernizacyjnymi, stanowi 'przedsięwzięcie' w rozumieniu dyrektywy OOŚ i dyrektywy siedliskowej. Takie przedsięwzięcie powinno podlegać ocenie oddziaływania na środowisko przed jego przyjęciem przez ustawodawcę. Trybunał podkreślił, że okoliczność, iż wdrożenie tych środków wymaga późniejszych aktów administracyjnych, nie zwalnia z obowiązku przeprowadzenia oceny na etapie ustawodawczym. Ponadto, nawet jeśli prawo krajowe przewiduje możliwość wyłączenia przedsięwzięcia z oceny ze względu na bezpieczeństwo dostaw energii, musi ono spełniać rygorystyczne warunki, w tym wykazać racjonalne prawdopodobieństwo zagrożenia i pilny charakter przedsięwzięcia, a także spełnić obowiązki informacyjne wobec Komisji Europejskiej. W przypadku naruszenia tych przepisów, sądy krajowe są zobowiązane do podjęcia środków w celu usunięcia niezgodności z prawem UE, co może obejmować zawieszenie lub uchylenie skutków wadliwego aktu prawnego, chyba że istnieją nadrzędne względy pewności prawa lub bezpieczeństwa dostaw energii, które uzasadniają tymczasowe utrzymanie w mocy skutków wadliwego aktu, pod warunkiem że jest to ściśle niezbędne i nie narusza praw stron.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, takie przedsięwzięcie podlega ocenie oddziaływania na środowisko, która powinna nastąpić przed przyjęciem środków przez ustawodawcę.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że przedłużenie eksploatacji elektrowni jądrowych, wraz z nierozerwalnie związanymi pracami modernizacyjnymi, stanowi 'przedsięwzięcie' w rozumieniu dyrektyw OOŚ i siedliskowej. Ocena oddziaływania na środowisko musi być przeprowadzona przed podjęciem decyzji, nawet jeśli wymaga to późniejszych aktów administracyjnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (w zakresie wykładni prawa UE)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Inter-Environnement Wallonie ASBL | inne | skarżący |
| Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen ASBL | inne | skarżący |
| Conseil des Ministres | organ_krajowy | pozwany |
| Electrabel SA | spolka | interwenient |
| Rząd belgijski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd czeski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd niemiecki | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd austriacki | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd portugalski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd fiński | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd Zjednoczonego Królestwa | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
Dyrektywa OOŚ art. 1 § 2 lit. a)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE
Pojęcie 'przedsięwzięcie' obejmuje prace modernizacyjne związane z przedłużeniem eksploatacji elektrowni jądrowych.
Dyrektywa OOŚ art. 2 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE
Przedsięwzięcia mogące powodować znaczące skutki w środowisku podlegają ocenie oddziaływania na środowisko przed udzieleniem zezwolenia.
Dyrektywa OOŚ art. 4 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE
Elektrownie jądrowe i ich zmiany/rozbudowa podlegają ocenie oddziaływania na środowisko.
Dyrektywa siedliskowa art. 6 § 3
Dyrektywa Rady 92/43/EWG
Plany lub przedsięwzięcia, które mogą istotnie oddziaływać na teren chroniony, podlegają odpowiedniej ocenie skutków.
Pomocnicze
Dyrektywa OOŚ art. 2 § 4
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE
Możliwość wyłączenia przedsięwzięcia z oceny w wyjątkowych przypadkach, pod ściśle określonymi warunkami.
Dyrektywa OOŚ art. 1 § 4
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE
Wyłączenie z zakresu dyrektywy tylko dla 'szczególnych aktów ustawodawstwa krajowego', które spełniają określone warunki.
Dyrektywa siedliskowa art. 6 § 4
Dyrektywa Rady 92/43/EWG
Możliwość realizacji przedsięwzięcia mimo negatywnej oceny, z uwagi na nadrzędny interes publiczny, pod warunkiem zastosowania środków kompensujących i spełnienia szczególnych wymogów dla terenów priorytetowych.
Dyrektywa ptasia art. 3
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE
Środki ochrony siedlisk ptaków.
Konwencja z Espoo
Konwencja o ocenie oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym
Wymogi oceny oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym.
Konwencja z Aarhus
Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska
Wymogi udziału społeczeństwa w procesie decyzyjnym dotyczącym środowiska.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
TFUE art. 194 § 1 lit. b)
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Bezpieczeństwo dostaw energii jako cel polityki energetycznej UE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedłużenie eksploatacji elektrowni jądrowych, wraz z pracami modernizacyjnymi, stanowi 'przedsięwzięcie' podlegające ocenie oddziaływania na środowisko. Bezpieczeństwo dostaw energii nie może być automatycznym uzasadnieniem dla pominięcia oceny oddziaływania na środowisko. Belgijska ustawa nie spełnia kryteriów 'szczególnego aktu ustawodawstwa krajowego' wyłączającego ją z zakresu dyrektywy OOŚ. Sądy krajowe mogą, w wyjątkowych sytuacjach, utrzymać w mocy skutki wadliwego aktu prawnego, ale tylko tymczasowo i pod ścisłymi warunkami.
Odrzucone argumenty
Argumentacja, że bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej stanowi nadrzędny powód interesu publicznego uzasadniający odstąpienie od oceny oddziaływania na środowisko bez spełnienia dodatkowych warunków. Argumentacja, że belgijska ustawa stanowi 'szczególny akt ustawodawstwa krajowego' wyłączający ją z zakresu dyrektywy OOŚ. Argumentacja, że sądy krajowe mogą dowolnie utrzymywać w mocy skutki wadliwych aktów prawnych.
Godne uwagi sformułowania
środki, które wiążą się z pracami modernizacyjnymi w danych elektrowniach mogącymi wpłynąć na stan fizyczny miejsca bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej dla kraju może stanowić jeden z nadrzędnych względów interesu publicznego zagrożenie dla bezpieczeństwa wspomnianych dostaw jest racjonalnie prawdopodobne, a dane przedsięwzięcie ma pilny charakter mogący uzasadniać brak takiej oceny rzeczywistego i poważnego zagrożenia polegającego na przerwaniu dostaw energii elektrycznej
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
R. Silva de Lapuerta
wiceprezes
J.C. Bonichot
sprawozdawca
A. Prechal
sędzia
M. Vilaras
sędzia
E. Regan
sędzia
T. von Danwitz
sędzia
C. Toader
prezes_izby
C. Lycourgos
prezes_izby
A. Rosas
sędzia
M. Ilešič
sędzia
J. Malenovský
sędzia
M. Safjan
sędzia
D. Šváby
sędzia
C.G. Fernlund
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów UE dotyczących oceny oddziaływania na środowisko w kontekście przedłużania eksploatacji instalacji przemysłowych, zwłaszcza w sektorze energetyki jądrowej. Ustalenie granic stosowania zasady bezpieczeństwa dostaw energii jako uzasadnienia dla odstępstw od wymogów ochrony środowiska. Zasady stosowania prawa UE przez sądy krajowe w przypadku wadliwych aktów prawnych."
Ograniczenia: Konkretne zastosowanie do sytuacji przedłużania eksploatacji elektrowni jądrowych; interpretacja przepisów UE, które mogą być odmiennie stosowane w innych państwach członkowskich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego tematu energetyki jądrowej i ochrony środowiska, a także konfliktu między interesem publicznym (bezpieczeństwo dostaw) a wymogami prawnymi UE. Jest to przykład złożonej interpretacji przepisów UE przez TSUE.
“Energetyka jądrowa kontra środowisko: TSUE rozstrzyga, czy bezpieczeństwo dostaw usprawiedliwia pominięcie oceny ryzyka.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI