C-406/22

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że państwo trzecie nie przestaje być uznawane za bezpieczny kraj pochodzenia tylko dlatego, że powołuje się na prawo do uchylenia zobowiązań z EKPC, ale wymaga to ponownej oceny, a także że uznanie państwa trzeciego za bezpieczny kraj pochodzenia musi obejmować całe jego terytorium.

Wniosek o interpretację przepisów dyrektywy 2013/32 dotyczących uznawania państw trzecich za bezpieczne kraje pochodzenia wpłynął od czeskiego sądu okręgowego w sprawie obywatela Mołdawii. Sąd pytał, czy powołanie się państwa na art. 15 EKPC (uchylenie zobowiązań) dyskwalifikuje je jako bezpieczny kraj pochodzenia, czy można uznać za bezpieczną tylko część terytorium państwa, oraz jaki jest zakres kontroli sądowej w takich przypadkach. Trybunał wyjaśnił, że samo powołanie się na art. 15 EKPC nie dyskwalifikuje państwa, ale wymaga ponownej oceny jego statusu. Podkreślił, że uznanie za bezpieczny kraj pochodzenia musi obejmować całe terytorium państwa, a nie tylko jego część. Ponadto, sąd odsyłający ma obowiązek z urzędu badać zgodność uznania państwa za bezpieczny kraj pochodzenia z prawem UE, nawet jeśli wnioskodawca tego nie podniósł.

Sprawa dotyczyła wniosku o interpretację przepisów dyrektywy 2013/32 dotyczących uznawania państw trzecich za bezpieczne kraje pochodzenia (Safe Country of Origin - SCO). Wniosek złożył czeski sąd okręgowy w Brnie w związku ze sprawą obywatela Mołdawii, któremu odmówiono ochrony międzynarodowej na podstawie uznania Mołdawii za bezpieczny kraj pochodzenia. Sąd pytał o trzy kluczowe kwestie: 1) Czy państwo trzecie, które powołuje się na prawo do uchylenia zobowiązań z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPC) na podstawie art. 15, przestaje być uznawane za bezpieczny kraj pochodzenia? 2) Czy prawo UE dopuszcza uznanie za bezpieczny kraj pochodzenia tylko części terytorium państwa trzeciego? 3) Jaki jest zakres kontroli sądowej nad takim uznaniem, zwłaszcza w kontekście prawa do skutecznego środka zaskarżenia (art. 46 dyrektywy 2013/32 i art. 47 Karty Praw Podstawowych UE)? Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w składzie wielkiej izby orzekł, że samo powołanie się państwa trzeciego na prawo do uchylenia zobowiązań z EKPC na podstawie art. 15 nie powoduje automatycznie utraty statusu bezpiecznego kraju pochodzenia. Wymaga to jednak od państwa członkowskiego ponownej oceny, czy warunki skorzystania z tego prawa nie podważają wcześniejszego uznania. TSUE jednoznacznie stwierdził, że uznanie państwa trzeciego za bezpieczny kraj pochodzenia musi obejmować całe jego terytorium i nie jest dopuszczalne uznanie za bezpieczną jedynie części terytorium państwa, jeśli inne jego części nie spełniają wymogów. Wyjaśniono, że taka możliwość istniała w poprzedniej dyrektywie (2005/85), ale została świadomie wyeliminowana w dyrektywie 2013/32. Wreszcie, TSUE potwierdził, że sąd odsyłający, rozpatrując środek zaskarżenia od decyzji o odmowie ochrony międzynarodowej, ma obowiązek z urzędu (ex officio) zbadać zgodność uznania państwa trzeciego za bezpieczny kraj pochodzenia z prawem UE, nawet jeśli wnioskodawca nie podniósł tej kwestii. Dotyczy to zarówno oceny wpływu powołania się na art. 15 EKPC, jak i zasady, że uznanie musi obejmować całe terytorium państwa.

Zagadnienia prawne (3)

Rozstrzygnięcie

Strony

Przepisy (10)

Argumenty

Skład orzekający

Informacje dodatkowe

Powiązane tematy