C-404/15 i C-659/15 PPU
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że w przypadku istnienia wiarygodnych dowodów na złe warunki w więzieniach państwa wydającego nakaz, sąd wykonujący europejski nakaz aresztowania musi zbadać ryzyko nieludzkiego traktowania i może odroczyć przekazanie do czasu uzyskania wyjaśnień.
Sprawa dotyczyła dwóch wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonych przez niemiecki sąd krajowy w związku z wykonaniem europejskich nakazów aresztowania wydanych przeciwko obywatelom Węgier i Rumunii. Sądy niemieckie miały wątpliwości co do warunków panujących w węgierskich i rumuńskich zakładach karnych, które mogły naruszać prawa podstawowe. Trybunał orzekł, że w obliczu wiarygodnych danych o złych warunkach w więzieniach państwa wydającego nakaz, sąd wykonujący nakaz musi zbadać ryzyko nieludzkiego lub poniżającego traktowania i może odroczyć przekazanie do czasu uzyskania dodatkowych informacji. Nie można jednak całkowicie odmówić wykonania nakazu, jeśli ryzyko nie zostanie potwierdzone w rozsądnym terminie.
Sprawa C-404/15 i C-659/15 PPU dotyczyła wykładni decyzji ramowej w sprawie europejskiego nakazu aresztowania (ENA) w kontekście praw podstawowych. Dwa niemieckie sądy krajowe zwróciły się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami dotyczącymi możliwości odmowy wykonania ENA lub uzależnienia go od uzyskania gwarancji dotyczących warunków pozbawienia wolności w państwie wydającym nakaz, w sytuacji gdy istnieją wiarygodne dowody na naruszenie praw podstawowych, w szczególności art. 4 Karty Praw Podstawowych UE (zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania). Trybunał przypomniał, że system ENA opiera się na zasadzie wzajemnego uznawania i zaufania między państwami członkowskimi. Jednakże, zgodnie z art. 1 ust. 3 decyzji ramowej, obowiązek poszanowania praw podstawowych pozostaje nienaruszony. Artykuł 4 Karty Praw Podstawowych UE ma charakter bezwzględny i wiąże państwa członkowskie przy stosowaniu prawa UE. W przypadku gdy sąd wykonujący ENA dysponuje danymi świadczącymi o rzeczywistym niebezpieczeństwie nieludzkiego lub poniżającego traktowania osób pozbawionych wolności w państwie wydającym nakaz, jest on zobowiązany do oceny tego ryzyka. Powinien on oprzeć się na obiektywnych, wiarygodnych i aktualnych danych, takich jak orzeczenia ETPC czy raporty organizacji międzynarodowych. Jeśli dane te wskazują na nieprawidłowości systemowe lub ogólne, sąd wykonujący nakaz musi sprawdzić, czy w konkretnym przypadku osoba objęta ENA będzie narażona na takie traktowanie. W tym celu powinien wystąpić o dodatkowe informacje do państwa wydającego nakaz, które ma obowiązek je przekazać, ewentualnie z pomocą organu centralnego. Wykonanie ENA powinno zostać odroczone do czasu uzyskania tych informacji. Jeśli ryzyko nie zostanie wykluczone w rozsądnym terminie, sąd powinien rozważyć umorzenie procedury przekazywania. Trybunał podkreślił, że nie można całkowicie odmówić wykonania ENA, jeśli ryzyko nie zostanie potwierdzone, a osoba przekazana może skorzystać ze środków prawnych w państwie docelowym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd wykonujący nakaz musi zbadać ryzyko nieludzkiego lub poniżającego traktowania i może odroczyć przekazanie do czasu uzyskania dodatkowych informacji. Nie może jednak całkowicie odmówić wykonania nakazu, jeśli ryzyko nie zostanie potwierdzone w rozsądnym terminie.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że choć system ENA opiera się na wzajemnym zaufaniu, to prawo do ochrony przed nieludzkim lub poniżającym traktowaniem (art. 4 Karty Praw Podstawowych UE) ma charakter bezwzględny. W przypadku wątpliwości co do warunków w więzieniach państwa wydającego nakaz, sąd wykonujący musi zebrać dodatkowe informacje i ocenić ryzyko dla konkretnej osoby. Odroczenie przekazania jest dopuszczalne, ale nie odmowa wykonania, jeśli ryzyko nie zostanie potwierdzone.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Pálowi Aranyosiemu | osoba_fizyczna | strona_w_postępowaniu_głównym |
| Robertowi Căldăraru | osoba_fizyczna | strona_w_postępowaniu_głównym |
| Generalstaatsanwaltschaft Bremen | organ_krajowy | interwenient |
| rząd niemiecki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Irlandia | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd francuski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd litewski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd węgierski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd austriacki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd rumuński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd Zjednoczonego Królestwa | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (13)
Główne
Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW art. 1 § 3
Decyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW
Decyzja ramowa nie modyfikuje obowiązku poszanowania praw podstawowych.
Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW art. 5
Decyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW
Określa warunki, pod jakimi wykonanie ENA może podlegać dodatkowym warunkom, w tym dotyczące rewizji kary lub prawa łaski, a także przekazania obywateli państwa wykonującego nakaz.
Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW art. 6 § 1
Decyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW
Określa, że organem wykonującym nakaz jest organ sądowy państwa członkowskiego właściwy do wykonania ENA na mocy prawa tego państwa.
Karta Praw Podstawowych art. 4
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Ma charakter bezwzględny.
Karta Praw Podstawowych art. 6
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego.
EKPC art. 3
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Ma charakter bezwzględny.
IRG art. 73
Ustawa o międzynarodowej pomocy prawnej w sprawach karnych
Współpraca sądowa jest niedopuszczalna, jeśli narusza istotne zasady niemieckiego porządku prawnego lub zasady z art. 6 TUE.
Pomocnicze
Karta Praw Podstawowych art. 48 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Domniemanie niewinności.
Karta Praw Podstawowych art. 51 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zakres zastosowania Karty - dotyczy państw członkowskich przy stosowaniu prawa Unii.
Karta Praw Podstawowych art. 52 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Ograniczenia praw i wolności muszą być konieczne i proporcjonalne.
EKPC art. 15 § 2
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Nie można uchylić zobowiązań z art. 3 EKPC.
IRG art. 15 § 1
Ustawa o międzynarodowej pomocy prawnej w sprawach karnych
Podstawa do zarządzenia aresztu ekstradycyjnego w Niemczech.
IRG art. 15 § 2
Ustawa o międzynarodowej pomocy prawnej w sprawach karnych
Wyjątek od stosowania aresztu ekstradycyjnego, gdy ekstradycja wydaje się od początku niedopuszczalna.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie wiarygodnych dowodów na złe warunki w więzieniach państw członkowskich (Węgry, Rumunia) naruszające prawa podstawowe. Bezwzględny charakter zakazu nieludzkiego lub poniżającego traktowania (art. 4 Karty Praw Podstawowych UE). Obowiązek sądu wykonującego ENA do oceny ryzyka naruszenia praw podstawowych przed przekazaniem.
Godne uwagi sformułowania
zasada wzajemnego uznawania stanowi „kamień węgielny” współpracy sądowej w sprawach karnych obowiązek poszanowania praw podstawowych zawartych między innymi w karcie zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania [...] ma charakter bezwzględny rzeczywiste niebezpieczeństwo nieludzkiego lub poniżającego traktowania
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
A. Tizzano
wiceprezes
L. Bay Larsen
prezes_izby
T. von Danwitz
prezes_izby
D. Šváby
prezes_izby
A. Rosas
sędzia
E. Juhász
sędzia
A. Borg Barthet
sędzia
J. Malenovský
sędzia
M. Safjan
sprawozdawca
M. Berger
sędzia
A. Prechal
sędzia
E. Jarašiūnas
sędzia
M. Vilaras
sędzia
E. Regan
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia zasad stosowania europejskiego nakazu aresztowania w kontekście ochrony praw podstawowych, w szczególności w przypadku wątpliwości co do warunków panujących w zakładach karnych państwa wydającego nakaz."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy istnieją obiektywne dowody na złe warunki w więzieniach. Nie stanowi ono generalnej podstawy do odmowy wykonania ENA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza fundamentalne kwestie praw człowieka w kontekście współpracy sądowej w UE, pokazując, jak prawo UE chroni jednostkę przed potencjalnie nieludzkimi warunkami w więzieniach innych państw członkowskich.
“Czy europejski nakaz aresztowania może być wstrzymany z powodu złych warunków w więzieniu? TSUE odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI