C-401/19
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE oddalił skargę Polski na przepisy dyrektywy o prawie autorskim dotyczące odpowiedzialności platform internetowych za treści zamieszczane przez użytkowników, uznając je za zgodne z prawem UE i prawami podstawowymi.
Rzeczpospolita Polska wniosła skargę o stwierdzenie nieważności części przepisów dyrektywy UE 2019/790 dotyczącej prawa autorskiego na jednolitym rynku cyfrowym, kwestionując obowiązek platform internetowych do automatycznego filtrowania treści zamieszczanych przez użytkowników. Polska argumentowała, że narusza to wolność wypowiedzi i informacji. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał jednak, że system odpowiedzialności platform, choć nakłada obowiązki weryfikacji treści, zawiera wystarczające gwarancje ochrony praw podstawowych i jest proporcjonalny.
Skarga Rzeczypospolitej Polskiej dotyczyła art. 17 ust. 4 lit. b) i c) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790 w sprawie prawa autorskiego na jednolitym rynku cyfrowym. Polska zarzuciła, że przepisy te, nakładając na dostawców usług udostępniania treści online obowiązek zapobiegania dostępności nieobjętych zezwoleniem utworów i zapobiegania ich przyszłemu zamieszczaniu, de facto wymuszają stosowanie automatycznych filtrów, co stanowi naruszenie wolności wypowiedzi i informacji (art. 11 Karty Praw Podstawowych UE). Trybunał Sprawiedliwości UE, rozpatrując skargę, stwierdził najpierw dopuszczalność żądania ewentualnego stwierdzenia nieważności całego art. 17 dyrektywy, uznając, że główne żądanie dotyczące tylko części przepisów jest niedopuszczalne ze względu na nierozerwalność tych przepisów z całością regulacji. Następnie, analizując zarzut naruszenia wolności wypowiedzi, Trybunał uznał, że system odpowiedzialności wprowadzony przez art. 17 dyrektywy 2019/790 rzeczywiście nakłada na dostawców usług udostępniania treści online obowiązki, które mogą prowadzić do ograniczenia wolności wypowiedzi użytkowników, w tym poprzez konieczność stosowania narzędzi automatycznego filtrowania. Jednakże Trybunał podkreślił, że prawodawca Unii przewidział szereg gwarancji mających na celu ochronę praw podstawowych i zachowanie sprawiedliwej równowagi między prawami własności intelektualnej a wolnością wypowiedzi. Wskazał, że przepisy te nie mogą prowadzić do blokowania treści zgodnych z prawem, muszą uwzględniać wyjątki i ograniczenia prawa autorskiego (jak cytowanie, parodia), a także przewidują skuteczne mechanizmy skarg i odwołań dla użytkowników, w tym dostęp do sądów. Trybunał uznał, że ograniczenie to jest przewidziane prawem, szanuje istotę wolności wypowiedzi, jest proporcjonalne i konieczne do ochrony praw własności intelektualnej. W konsekwencji Trybunał oddalił skargę Rzeczypospolitej Polskiej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te, mimo że mogą prowadzić do ograniczenia wolności wypowiedzi, zawierają wystarczające gwarancje ochrony praw podstawowych i są proporcjonalne.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że choć art. 17 dyrektywy 2019/790 nakłada na platformy obowiązki weryfikacji treści, które mogą skutkować ograniczeniem wolności wypowiedzi, to prawodawca Unii przewidział szereg gwarancji (m.in. mechanizmy skarg, wyjątki od prawa autorskiego, zakaz ogólnego nadzoru) zapewniających ochronę praw podstawowych i sprawiedliwą równowagę między prawami własności intelektualnej a wolnością wypowiedzi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skarge
Strona wygrywająca
pozwana (Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzeczpospolita Polska | panstwo_czlonkowskie | skarżący |
| Parlament Europejski | instytucja_ue | pozwana |
| Rada Unii Europejskiej | instytucja_ue | pozwana |
| Królestwo Hiszpanii | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Republika Francuska | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Republika Portugalska | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (18)
Główne
Karta art. 11 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do wolności wypowiedzi, obejmujące wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe.
Karta art. 17 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Ochrona własności intelektualnej.
Dyrektywa 2019/790 art. 17 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790
Dostawca usług udostępniania treści online dokonuje czynności publicznego udostępniania i musi uzyskać zezwolenie od podmiotów uprawnionych.
Dyrektywa 2019/790 art. 17 § 3
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790
Ograniczenia odpowiedzialności z art. 14 ust. 1 dyrektywy 2000/31 nie mają zastosowania do czynności objętych art. 17.
Dyrektywa 2019/790 art. 17 § 4
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790
Warunki zwolnienia dostawcy usług z odpowiedzialności za nieobjęte zezwoleniem czynności publicznego udostępniania utworów.
Pomocnicze
Karta art. 52 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Ograniczenia praw i wolności muszą być przewidziane ustawą, szanować istotę praw i wolności, być konieczne i proporcjonalne do celów interesu ogólnego lub ochrony praw innych osób.
Karta art. 52 § 3
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawa z Karty odpowiadające prawom EKPC mają takie samo znaczenie i zakres.
Karta art. 53
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Karta nie ogranicza praw gwarantowanych przez prawo UE, prawo międzynarodowe, EKPC ani konstytucje państw członkowskich.
Dyrektywa 2000/31/WE art. 14 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/31/WE z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym)
Ograniczenie odpowiedzialności dostawcy usług za przechowywane informacje w określonych warunkach.
Dyrektywa 2001/29/WE art. 3 § 1
Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym
Wyłączne prawo autorów do zezwalania lub zabraniania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie ich utworów.
Dyrektywa 2019/790 art. 1 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie prawa autorskiego i praw pokrewnych na jednolitym rynku cyfrowym oraz zmiany dyrektyw 96/9/WE i 2001/29/WE
Dyrektywa 2019/790 nie ma zasadniczo wpływu na istniejące zasady ustanowione w dyrektywach 2000/31 i 2001/29.
Dyrektywa 2019/790 art. 2 § 6
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790
Definicja 'dostawcy usług udostępniania treści online' oraz wyłączenia z tej definicji.
Dyrektywa 2019/790 art. 17 § 5
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790
Elementy brane pod uwagę przy ocenie spełnienia obowiązków przez dostawcę usług.
Dyrektywa 2019/790 art. 17 § 6
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790
Ograniczenia odpowiedzialności dla nowych dostawców usług.
Dyrektywa 2019/790 art. 17 § 7
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790
Współpraca między dostawcami a podmiotami uprawnionymi nie może uniemożliwiać dostępności utworów nienaruszających prawa autorskiego; obowiązkowe wyjątki i ograniczenia.
Dyrektywa 2019/790 art. 17 § 8
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790
Stosowanie art. 17 nie wywołuje skutku w postaci ogólnego obowiązku nadzoru.
Dyrektywa 2019/790 art. 17 § 9
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790
Mechanizmy składania skarg i dochodzenia roszczeń, pozasądowe mechanizmy dochodzenia roszczeń, dostęp do sądu.
Dyrektywa 2019/790 art. 17 § 10
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790
Dialog zainteresowanych stron, wytyczne Komisji dotyczące stosowania art. 17.
Argumenty
Skuteczne argumenty
System odpowiedzialności platform internetowych z art. 17 dyrektywy 2019/790 zawiera wystarczające gwarancje ochrony praw podstawowych i jest proporcjonalny. Ograniczenie wolności wypowiedzi jest konieczne do ochrony praw własności intelektualnej i jest proporcjonalne. Przepisy dyrektywy 2019/790 nie naruszają istoty wolności wypowiedzi i informacji.
Odrzucone argumenty
Obowiązek stosowania automatycznych filtrów przez platformy internetowe narusza wolność wypowiedzi i informacji użytkowników. Przepisy art. 17 ust. 4 lit. b) i c) in fine dyrektywy 2019/790 nie mogą zostać oddzielone od pozostałych przepisów art. 17. Ograniczenie wolności wypowiedzi nie jest proporcjonalne ani konieczne.
Godne uwagi sformułowania
obowiązki nałożone na dostawców usług udostępniania treści online uprzednie automatyczne weryfikowanie (filtrowanie) treści ograniczenie wykonywania prawa do wolności wypowiedzi i informacji zachowanie sprawiedliwej równowagi między prawami podstawowymi nie mogą prowadzić do uniemożliwiania dostępności treści nienaruszających prawa autorskiego
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
A. Arabadjiev
prezes_izby
K. Jürimäe
prezes_izby
C. Lycourgos
prezes_izby
E. Regan
prezes_izby
S. Rodin
prezes_izby
M. Ilešič
sprawozdawca
J.-C. Bonichot
sędzia
M. Safjan
sędzia
F. Biltgen
sędzia
P. G. Xuereb
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dyrektywy o prawie autorskim na jednolitym rynku cyfrowym, zwłaszcza w kontekście odpowiedzialności platform internetowych, wolności wypowiedzi i ochrony praw własności intelektualnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wykładni prawa Unii Europejskiej, a jego stosowanie w prawie krajowym zależy od sposobu transpozycji dyrektywy przez państwa członkowskie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego konfliktu między ochroną praw autorskich a wolnością słowa w erze cyfrowej, co jest tematem niezwykle aktualnym i budzącym duże zainteresowanie.
“Czy algorytmy zniszczą wolność słowa w internecie? TSUE rozstrzyga spór o filtry na platformach.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI