C-396/24
Podsumowanie
TSUE orzekł, że polskie prawo dotyczące zwrotu kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy z powodu nieuczciwych warunków musi chronić konsumenta przed nadmiernym ryzykiem finansowym.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich w kontekście polskich przepisów dotyczących zwrotu kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej po stwierdzeniu nieważności umowy. Sąd Okręgowy w Krakowie pytał, czy polskie orzecznictwo, zgodnie z którym konsument musi zwrócić całą kwotę kredytu niezależnie od spłat, jest zgodne z prawem UE. TSUE uznał, że prawo krajowe nie może stawiać konsumenta w sytuacji nadmiernego ryzyka finansowego, zwłaszcza w kontekście natychmiastowej wykonalności wyroku.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-396/24 rozstrzygnął kwestię wykładni art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG w kontekście polskich przepisów dotyczących umów kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej. Sąd Okręgowy w Krakowie zwrócił się z pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi skutków stwierdzenia nieważności takiej umowy z powodu nieuczciwych warunków. W szczególności, polskie sądy stosowały teorię „dwóch kondykcji”, zgodnie z którą konsument i bank mogą żądać zwrotu całości świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy, co w praktyce oznaczało obowiązek konsumenta do zwrotu całej kwoty kredytu, niezależnie od dokonanych spłat. TSUE uznał, że takie podejście jest sprzeczne z celem dyrektywy, jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów. Prawo krajowe musi umożliwiać przywrócenie równowagi między stronami i zniechęcać przedsiębiorców do stosowania nieuczciwych warunków. Trybunał podkreślił, że sądy krajowe mają obowiązek interpretować prawo krajowe w sposób zgodny z prawem UE, nawet jeśli oznacza to odejście od utrwalonego orzecznictwa. Ponadto, TSUE odniósł się do kwestii nadawania wyrokom rygoru natychmiastowej wykonalności w przypadku uznania przez konsumenta roszczenia banku. Uznał, że jeśli polskie przepisy proceduralne nakazują z urzędu nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi zasądzającemu zwrot środków, a jednocześnie nie pozwalają na skuteczną ochronę konsumenta przed szczególnie szkodliwymi konsekwencjami (np. poprzez rozłożenie na raty lub zabezpieczenie), to są one sprzeczne z dyrektywą. Obowiązkiem sądu krajowego jest podjęcie wszelkich niezbędnych środków, aby zapobiec szczególnie szkodliwym skutkom dla konsumenta, zapewniając tym samym wysoki poziom ochrony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.
Uzasadnienie
Konsekwencje stwierdzenia nieuczciwego warunku muszą umożliwiać przywrócenie równowagi między stronami i zniechęcać przedsiębiorców do stosowania takich warunków. Prawo krajowe musi być interpretowane w sposób zgodny z celami dyrektywy, nawet jeśli oznacza to zmianę utrwalonego orzecznictwa. Obowiązek zwrotu całej kwoty kredytu przez konsumenta, niezależnie od spłat, może prowadzić do nadmiernego ryzyka finansowego i zniechęcać do dochodzenia praw.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsument (w zakresie ochrony prawnej)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| mBank S.A. | spolka | pozwany |
| BL | osoba_fizyczna | pozwany |
| CY | osoba_fizyczna | pozwany |
| PU | osoba_fizyczna | powód |
| QS | osoba_fizyczna | powód |
| Rzeczpospolita Polska | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (17)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki mające na celu zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez przedsiębiorców z konsumentami. Konsekwencje stwierdzenia nieuczciwego warunku muszą umożliwiać przywrócenie równowagi między stronami i zniechęcać przedsiębiorców do stosowania takich warunków. Prawo krajowe musi być interpretowane w sposób zgodny z celami dyrektywy, nawet jeśli oznacza to zmianę utrwalonego orzecznictwa. Obowiązek zwrotu całej kwoty kredytu przez konsumenta, niezależnie od spłat, może prowadzić do nadmiernego ryzyka finansowego i zniechęcać do dochodzenia praw. Obowiązek nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności w przypadku uznania roszczenia przez konsumenta, bez możliwości zastosowania środków ochronnych, może prowadzić do nadmiernego ryzyka finansowego dla konsumenta i zniechęcać go do dochodzenia swoich praw.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu korzyści majątkowej uzyskanej bez podstawy prawnej.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o świadczeniu nienależnym.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego.
k.c. art. 498 § 1
Kodeks cywilny
Warunki potrącenia wierzytelności.
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Sposób dokonania potrącenia.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość nieobciążania strony kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 203 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Termin na podniesienie zarzutu potrącenia.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 333 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności w przypadku uznania roszczenia przez pozwanego.
k.p.c. art. 334 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 335 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wyjątek od natychmiastowej wykonalności w przypadku niepowetowanej szkody.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polskie orzecznictwo dotyczące zwrotu kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy z powodu nieuczciwych warunków prowadzi do nadmiernego ryzyka finansowego dla konsumenta i jest sprzeczne z celem dyrektywy 93/13. Obowiązek nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności w przypadku uznania roszczenia przez konsumenta, bez możliwości zastosowania środków ochronnych, narusza wysoki poziom ochrony konsumentów.
Odrzucone argumenty
Polskie orzecznictwo jest zgodne z prawem krajowym i zapewnia możliwość dochodzenia roszczeń. Pytanie trzecie jest hipotetyczne, ponieważ nie doszło do uznania roszczenia przez konsumentów w postępowaniu głównym.
Godne uwagi sformułowania
przywrócenie równości stron umowy zniechęcony do wprowadzania nieuczciwych warunków szczególnie szkodliwe konsekwencje teoria „dwóch kondykcji” nadmierne ryzyko finansowe niepowetowana szkoda
Skład orzekający
N. Jääskinen
prezes
A. Arabadjiev
sędzia
R. Frendo
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG w kontekście skutków stwierdzenia nieważności umowy kredytu z powodu nieuczciwych warunków, w szczególności w odniesieniu do zwrotu świadczeń i natychmiastowej wykonalności wyroku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce, ale jego zasady mogą mieć zastosowanie w innych państwach członkowskich w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i nieuczciwych warunków umownych, mając bezpośrednie przełożenie na sytuację finansową wielu konsumentów w Polsce. Wyrok TSUE stanowi ważny głos w dyskusji o ochronie praw konsumentów.
“TSUE: Banki nie mogą żądać zwrotu całego kredytu po stwierdzeniu nieuczciwych warunków! Konsument chroniony przed finansową pułapką.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI