Orzeczenie · 2021-10-21

C-393/20

Sąd

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Data

2021-10-21

cjeuprawo_ue_ogolnewspółpraca sądowa w sprawach cywilnych i handlowychWysokatrybunal

jurysdykcjarozporządzenie Bruksela I bisubezpieczeniaodpowiedzialność cywilnawypadki drogoweprzelew wierzytelnościstrona słabszaczyn niedozwolonyforum actoris

Podsumowanie

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni rozporządzenia (UE) nr 1215/2012 w sprawie jurysdykcji i wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych. Sprawa rozpatrywana przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia dotyczyła dwóch polskich firm (przedsiębiorcy T.B. i spółki D. sp. z o.o.), które nabyły roszczenia odszkodowawcze od poszkodowanych w wypadkach drogowych, które miały miejsce w Polsce. Sprawcy wypadków byli ubezpieczeni w duńskim zakładzie ubezpieczeń G.I. A/S. Polskie firmy dochodziły odszkodowania od ubezpieczyciela przed polskimi sądami, powołując się na szczególne podstawy jurysdykcji. Ubezpieczyciel podniósł zarzut braku jurysdykcji sądów polskich, argumentując, że powodowie nie są 'poszkodowanymi' w rozumieniu rozporządzenia, gdyż zawodowo zajmują się dochodzeniem roszczeń. Sąd odsyłający zadał pytania dotyczące możliwości powołania się na jurysdykcję przewidzianą dla 'strony słabszej' (art. 11 ust. 1 lit. b w zw. z art. 13 ust. 2) oraz jurysdykcję właściwą dla czynów niedozwolonych (art. 7 pkt 2 lub art. 12). Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że profesjonalni uczestnicy obrotu, którzy nabyli roszczenia odszkodowawcze od poszkodowanych w zamian za usługi, nie mogą być uznani za 'stronę słabszą' i nie mogą korzystać z ochrony przewidzianej w art. 11 ust. 1 lit. b w związku z art. 13 ust. 2 rozporządzenia. Nie ma przy tym znaczenia, czy dochodzenie roszczeń stanowi ich główną czy uboczną działalność, ani posiadane zasoby finansowe, gdyż ocena taka podważałaby pewność prawa. Niemniej jednak, Trybunał stwierdził, że takie podmioty mogą powołać się na jurysdykcję szczególną właściwą dla czynów niedozwolonych (art. 7 pkt 2), jeśli sąd krajowy stwierdzi spełnienie przesłanek tego przepisu, co oznacza, że zdarzenie wywołujące szkodę nastąpiło na jego terytorium. W kwestii kosztów, Trybunał wskazał, że rozstrzygnięcie należy do sądu odsyłającego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia 'poszkodowanego' i 'strony słabszej' w kontekście jurysdykcji w sprawach ubezpieczeniowych w ramach rozporządzenia Bruksela I bis, zwłaszcza w przypadku cesjonariuszy roszczeń. Określenie możliwości stosowania jurysdykcji dla czynów niedozwolonych w sprawach ubezpieczeniowych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji profesjonalnych cesjonariuszy roszczeń odszkodowawczych. Wymaga oceny przez sąd krajowy spełnienia przesłanek dla jurysdykcji z art. 7 pkt 2.

Zagadnienia prawne (3)

Czy profesjonalny uczestnik obrotu, który nabył roszczenie odszkodowawcze od poszkodowanego w wypadku drogowym w zamian za usługi, może powołać się na szczególną jurysdykcję przewidzianą dla 'strony słabszej' w sprawach ubezpieczeniowych (art. 11 ust. 1 lit. b w zw. z art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, taki podmiot nie może powołać się na tę podstawę jurysdykcji, ponieważ nie jest uznawany za 'stronę słabszą' w stosunku do ubezpieczyciela.

Uzasadnienie

Celem przepisów o jurysdykcji w sprawach ubezpieczeniowych jest ochrona strony słabszej. Profesjonalni uczestnicy obrotu, nawet jeśli ich główna działalność nie polega na dochodzeniu roszczeń, ale czerpią z tego trwałe dochody i nawiązują więzi z sektorem ubezpieczeń, nie mogą być uznani za stronę słabszą. Ocena indywidualna w każdym przypadku podważałaby pewność prawa.

Czy profesjonalny uczestnik obrotu, który nabył roszczenie odszkodowawcze od poszkodowanego w wypadku drogowym, może powołać się na jurysdykcję właściwą dla czynów niedozwolonych (art. 7 pkt 2 rozporządzenia nr 1215/2012) w celu pozwania ubezpieczyciela sprawcy przed sądem miejsca zdarzenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, pod warunkiem że sąd krajowy stwierdzi spełnienie przesłanek stosowania tego przepisu.

Uzasadnienie

Jeśli przepisy dotyczące jurysdykcji w sprawach ubezpieczeniowych (sekcja 3 rozdziału II) nie mają zastosowania z powodu braku strony słabszej, roszczenie może być objęte zakresem art. 7 pkt 2, nawet w sprawach ubezpieczeniowych, o ile spełnione są jego przesłanki. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę na jego terytorium.

Czy art. 12 rozporządzenia nr 1215/2012 (jurysdykcja w miejscu zdarzenia dla ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej) może być stosowany przez profesjonalnego uczestnika obrotu, który nabył roszczenie odszkodowawcze?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ przepis ten, podobnie jak inne z sekcji 3 rozdziału II, gwarantuje ochronę stronie słabszej, której profesjonalny cesjonariusz nie jest.

Uzasadnienie

Artykuł 12, jako część przepisów o jurysdykcji w sprawach ubezpieczeniowych, ma na celu ochronę strony słabszej. Podmioty, które nie mogą być uznane za słabsze w stosunku do ubezpieczyciela, nie mogą korzystać z tych szczególnych przepisów jurysdykcyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odpowiedz na pytanie

Strona wygrywająca

nie dotyczy (udzielono odpowiedzi na pytania)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
T.B.	osoba_fizyczna	powód
D. sp. z o.o.	spolka	powód
G.I. A/S	spolka	pozwany

Przepisy (9)

Główne

Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 7 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych

W sprawach dotyczących czynu niedozwolonego lub czynu podobnego do czynu niedozwolonego można pozwać osobę przed sądem miejsca, w którym nastąpiło lub może nastąpić zdarzenie wywołujące szkodę.

Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 11 § 1 lit. b

Ubezpieczyciel może być pozwany w innym państwie członkowskim, w przypadku powództw ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uposażonego – przed sąd miejsca, w którym powód ma miejsce zamieszkania lub siedzibę.

Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 12

W odniesieniu do ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel może być ponadto pozwany przed sąd miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 13 § 2

Przepisy art. 10, 11 i 12 mają zastosowanie do powództw wytoczonych przez poszkodowanego bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi, jeżeli takie bezpośrednie powództwo jest dopuszczalne.

Pomocnicze

Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 4 § 1

Osoby mające miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium państwa członkowskiego mogą być, co do zasady, pozywane przed sądy tego państwa członkowskiego.

Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 5 § 1

Osoby mające miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium państwa członkowskiego mogą być pozywane przed sądy innego państwa członkowskiego tylko zgodnie z przepisami ustanowionymi w sekcjach 2–7 rozdziału II.

Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 10

W sprawach dotyczących ubezpieczenia jurysdykcję określa sekcja 3 rozdziału II.

k.c. art. 509 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 822 § 4

Kodeks cywilny

Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Profesjonalni uczestnicy obrotu, którzy nabyli roszczenia odszkodowawcze, nie są stroną słabszą i nie mogą korzystać z jurysdykcji przewidzianej dla ubezpieczonych. • Stosowanie przepisów o jurysdykcji dla strony słabszej do profesjonalnych cesjonariuszy podważałoby pewność prawa i przewidywalność jurysdykcji. • Profesjonalni cesjonariusze mogą skorzystać z jurysdykcji właściwej dla czynów niedozwolonych (art. 7 pkt 2), jeśli sąd krajowy stwierdzi spełnienie jej przesłanek.

Odrzucone argumenty

Polskie firmy (T.B. i D. sp. z o.o.) jako profesjonalni cesjonariusze roszczeń powinny być traktowane jako 'strona słabsza' i korzystać z jurysdykcji przewidzianej dla ubezpieczonych. • Jurysdykcja sądu miejsca zdarzenia (art. 12) powinna być dostępna dla profesjonalnych cesjonariuszy.

Godne uwagi sformułowania

żadna szczególna ochrona nie jest uzasadniona w stosunkach między profesjonalnymi uczestnikami obrotu w sektorze ubezpieczeń, spośród których żadnego nie można uznać za znajdującego się w słabszej pozycji w stosunku do drugiego • dokonywanie w każdym wypadku zindywidualizowanej oceny kwestii, czy takiego profesjonalnego uczestnika obrotu można uznać za „stronę słabszą” [...] rodziłoby bowiem ryzyko podważenia pewności prawa • odstępstwa od zasady jurysdykcji [...] są dopuszczalne jedynie w drodze wyjątku i podlegają one wykładni ścisłej

Skład orzekający

F. Biltgen

pełniący obowiązki prezesa ósmej izby

L.S. Rossi

sprawozdawca

N. Wahl

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'poszkodowanego' i 'strony słabszej' w kontekście jurysdykcji w sprawach ubezpieczeniowych w ramach rozporządzenia Bruksela I bis, zwłaszcza w przypadku cesjonariuszy roszczeń. Określenie możliwości stosowania jurysdykcji dla czynów niedozwolonych w sprawach ubezpieczeniowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji profesjonalnych cesjonariuszy roszczeń odszkodowawczych. Wymaga oceny przez sąd krajowy spełnienia przesłanek dla jurysdykcji z art. 7 pkt 2.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu jurysdykcji w sprawach o odszkodowanie, który jest istotny dla polskich firm i prawników. Wyjaśnia, kiedy profesjonalni cesjonariusze mogą dochodzić swoich praw przed polskimi sądami, a kiedy nie.

“Czy Twoja firma może pozwać zagranicznego ubezpieczyciela w Polsce? TSUE wyjaśnia zasady jurysdykcji dla cesjonariuszy roszczeń.”

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

jurysdykcja rozporządzenie Bruksela I bis ubezpieczenia odpowiedzialność cywilna wypadki drogowe przelew wierzytelności strona słabsza czyn niedozwolony forum actoris