C-387/20
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że zastępca notarialny w Polsce nie jest sądem krajowym w rozumieniu art. 267 TFUE, co skutkuje niedopuszczalnością wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
Zastępca notarialny w Krapkowicach zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z wnioskiem o wykładnię przepisów dotyczących wyboru prawa w sprawach spadkowych. Wniosek dotyczył możliwości dokonania przez obywatelkę Ukrainy wyboru prawa ukraińskiego jako prawa właściwego dla dziedziczenia jej polskiej nieruchomości. Trybunał, po analizie funkcji zastępcy notarialnego, uznał, że nie posiada on statusu sądu krajowego w rozumieniu art. 267 TFUE, ponieważ nie rozstrzyga sporu ani nie wydaje rozstrzygnięcia o charakterze sądowym. W konsekwencji, wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został odrzucony jako oczywiście niedopuszczalny.
Sprawa dotyczyła wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego przez zastępcę notarialnego w Krapkowicach (Polska) w związku z odmową sporządzenia testamentu notarialnego z klauzulą wyboru prawa ukraińskiego. Wnioskodawczyni, obywatelka Ukrainy, chciała, aby prawo ukraińskie było właściwe dla dziedziczenia jej polskiej nieruchomości. Zastępca notarialny odmówił dokonania czynności, powołując się na przepisy UE i umowę bilateralną. Następnie, w ramach postępowania zażaleniowego, zastępca notarialny zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami dotyczącymi wykładni rozporządzenia spadkowego, kwestionując jednocześnie swoją rolę w postępowaniu. Trybunał, stosując art. 53 § 2 regulaminu postępowania, uznał wniosek za oczywiście niedopuszczalny. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy zastępca notarialny jest „sądem krajowym” w rozumieniu art. 267 TFUE. Trybunał, analizując funkcje notariusza w polskim prawie, stwierdził, że nie rozstrzyga on sporu ani nie wydaje rozstrzygnięcia o charakterze sądowym, a jedynie dokonuje kontroli własnej decyzji o odmowie. Nawet jeśli pełni rolę organu „pierwszoinstancyjnego”, nie jest to wystarczające do uznania go za sąd w rozumieniu prawa UE. Ponadto, nie jest on „podmiotem trzecim” wobec organu wydającego zaskarżoną decyzję, co jest kluczową przesłanką. W związku z tym, wniosek został odrzucony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, zastępca notarialny nie jest sądem krajowym w rozumieniu art. 267 TFUE.
Uzasadnienie
Zastępca notarialny nie rozstrzyga sporu ani nie wydaje rozstrzygnięcia o charakterze sądowym. Jego funkcja polega na kontroli zgodności czynności notarialnej z prawem i ewentualnej odmowie jej dokonania, a następnie na ponownej kontroli własnej decyzji w ramach postępowania zażaleniowego przed sądem powszechnym. Nie jest on również 'podmiotem trzecim' wobec organu wydającego zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Strona wygrywająca
organ odsyłający (nie uzyskał odpowiedzi)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| OKR | osoba_fizyczna | wnosząca_o_sporządzenie_testamentu |
| zastępca notarialny w Krapkowicach | organ_krajowy | organ_odsyłający |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (8)
Główne
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Definiuje pojęcie 'sądu krajowego' uprawnionego do zwrócenia się z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Wymaga, aby organ był powołany do rozstrzygnięcia sporu i wydania rozstrzygnięcia o charakterze sądowym, był stały, niezależny i stosował prawo.
rozporządzenie spadkowe art. 22 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Dotyczy wyboru prawa przez spadkodawcę. Pozwala na wybór prawa państwa, którego spadkodawca jest obywatelem.
rozporządzenie spadkowe art. 75 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Dotyczy stosunku rozporządzenia do istniejących konwencji międzynarodowych. Nie stanowi przeszkody dla stosowania konwencji międzynarodowych.
prawo o notariacie art. 81
Ustawa – Prawo o notariacie
Nakłada na notariusza obowiązek odmowy dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem.
prawo o notariacie art. 83 § 1
Ustawa – Prawo o notariacie
Określa tryb wnoszenia zażalenia na odmowę dokonania czynności notarialnej do sądu okręgowego.
Pomocnicze
rozporządzenie spadkowe art. 3 § 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Definiuje pojęcie 'sądu' w rozumieniu rozporządzenia, obejmując również organy i przedstawicieli zawodów prawniczych wykonujących funkcje sądowe.
prawo o notariacie art. 83 § 1a
Ustawa – Prawo o notariacie
Nakłada na notariusza obowiązek ustosunkowania się do zażalenia i przedstawienia stanowiska sądowi.
prawo o notariacie art. 83 § 2
Ustawa – Prawo o notariacie
Pozwala notariuszowi na dokonanie czynności, jeśli uzna zażalenie za słuszne (autoremedytura).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastępca notarialny nie jest sądem krajowym w rozumieniu art. 267 TFUE, ponieważ nie rozstrzyga sporu ani nie wydaje rozstrzygnięcia o charakterze sądowym. Notariusz nie jest 'podmiotem trzecim' wobec organu wydającego zaskarżoną decyzję.
Odrzucone argumenty
Zastępca notarialny argumentował, że jest organem bezstronnym, niezależnym, stosuje prawo, a jego kontrola ma charakter stały, co powinno kwalifikować go jako sąd. Notariusz argumentował, że może efektywnie wykonać zadanie kontroli tylko wtedy, gdy może wystąpić z pytaniem prejudycjalnym.
Godne uwagi sformułowania
zastępca notarialny nie jest powołany do rozstrzygnięcia sporu ani do wydania rozstrzygnięcia o charakterze sądowym nie sprawuje funkcji sądowej nie ma statusu 'podmiotu trzeciego' wobec organu, który wydał zaskarżoną decyzję
Skład orzekający
L. Bay Larsen
prezes_izby
C. Toader
sprawozdawca
N. Jääskinen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów uznania organu krajowego za 'sąd' w rozumieniu art. 267 TFUE, zwłaszcza w kontekście zawodów prawniczych innych niż sędziowie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji polskiego zastępcy notarialnego; interpretacja kryteriów sądu jest ogólna, ale zastosowanie do innych zawodów może wymagać analizy ich specyfiki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia ważne granice jurysdykcji Trybunału UE i status organów krajowych, co jest kluczowe dla praktyków prawa unijnego i krajowego.
“Czy polski notariusz może zadawać pytania Trybunałowi Sprawiedliwości UE? TSUE odpowiada: NIE!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI