C-387/19
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 57 ust. 4, 6 i 7 dyrektywy 2014/24/UE w sprawie zamówień publicznych. Sprawa rozpatrywana przez belgijski sąd odsyłający dotyczyła wykluczenia dwóch spółek z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego z powodu „poważnych wykroczeń zawodowych” popełnionych w ramach wcześniejszych umów. Spółki te twierdziły, że przed wykluczeniem powinny mieć możliwość wykazania podjęcia środków naprawczych, zgodnie z art. 57 ust. 6 dyrektywy. Sąd odsyłający zadał dwa pytania: czy przepisy dyrektywy sprzeciwiają się praktyce, w której wykonawca jest zobowiązany do przedstawienia z własnej inicjatywy dowodów środków naprawczych, jeśli nie wynika to z przepisów krajowych lub dokumentacji zamówienia, oraz czy te przepisy są bezpośrednio skuteczne. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w swoim wyroku z dnia 14 stycznia 2021 r. rozstrzygnął, że art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie praktyce państwa członkowskiego, która nakłada na wykonawcę obowiązek przedstawienia z własnej inicjatywy dowodów podjęcia środków naprawczych w chwili składania wniosku o dopuszczenie do udziału lub oferty, jeśli taki obowiązek nie wynika jasno z przepisów krajowych lub dokumentacji zamówienia. TSUE podkreślił, że wykonawca może przedstawić dowody środków naprawczych z własnej inicjatywy lub na wezwanie instytucji zamawiającej, na dowolnym etapie postępowania poprzedzającym wydanie decyzji o udzieleniu zamówienia. Jednocześnie, TSUE zaznaczył, że taki obowiązek może być zgodny z prawem, jeśli jest przewidziany w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny w przepisach krajowych oraz jeśli wykonawca został o nim powiadomiony za pomocą dokumentacji zamówienia. Ponadto, Trybunał potwierdził, że art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE jest bezpośrednio skuteczny, co oznacza, że jednostki mogą się na niego powoływać przed sądami krajowymi w przypadku braku lub niewłaściwej transpozycji dyrektywy do prawa krajowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE w zakresie obowiązku przedstawiania dowodów środków naprawczych przez wykonawców oraz potwierdzenie bezpośredniej skuteczności tego przepisu.
Dotyczy głównie postępowań o udzielenie zamówień publicznych w UE, w szczególności w kontekście wykluczenia wykonawców z powodu poważnych wykroczeń zawodowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE sprzeciwia się praktyce państwa członkowskiego, zgodnie z którą wykonawca jest zobowiązany do przedstawienia z własnej inicjatywy dowodów podjęcia środków naprawczych w celu wykazania swojej rzetelności, jeśli taki obowiązek nie wynika z przepisów krajowych lub dokumentacji zamówienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie takiej praktyce, chyba że obowiązek ten jest przewidziany w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny w mających zastosowanie przepisach krajowych oraz wykonawca został o nim powiadomiony za pomocą dokumentacji zamówienia.
Uzasadnienie
TSUE wskazał, że art. 57 ust. 6 dyrektywy przyznaje wykonawcy prawo do przedstawienia dowodów środków naprawczych, które może być realizowane z jego inicjatywy lub z inicjatywy instytucji zamawiającej, na dowolnym etapie postępowania. Obowiązek przedstawienia dowodów z własnej inicjatywy w chwili składania oferty jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy jest jasno określony w przepisach krajowych i dokumentacji zamówienia, aby zapewnić przejrzystość, równe traktowanie i prawo do obrony.
Czy art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE jest bezpośrednio skuteczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE należy interpretować w ten sposób, że jest on bezpośrednio skuteczny.
Uzasadnienie
TSUE stwierdził, że przepis ten jest bezwarunkowy i wystarczająco precyzyjny, ponieważ przyznaje wykonawcy prawo do przedstawienia dowodów środków naprawczych, które nie jest uzależnione od transpozycji do prawa krajowego, aby wykonawca mógł się na nie powołać i z niego skorzystać, nawet w przypadku braku lub niewłaściwej transpozycji dyrektywy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| RTS infra BVBA | spolka | skarżący |
| Aannemingsbedrijf Norré-Behaegel BVBA | spolka | skarżący |
| Vlaams Gewest | organ_krajowy | pozwany |
| rząd belgijski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd estoński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd węgierski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd austriacki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (8)
Główne
Dyrektywa 2014/24/UE art. 57 § ust. 4 lit. c)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych
Fakultatywna podstawa wykluczenia wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w przypadku poważnego wykroczenia zawodowego.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 57 § ust. 4 lit. g)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych
Fakultatywna podstawa wykluczenia wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w przypadku znaczących lub uporczywych niedociągnięć w spełnieniu istotnego wymogu w ramach wcześniejszej umowy.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 57 § ust. 6
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych
Możliwość przedstawienia przez wykonawcę dowodów na podjęcie środków naprawczych w celu wykazania swojej rzetelności pomimo istnienia podstawy wykluczenia. Obowiązek przedstawienia tych dowodów z własnej inicjatywy w chwili składania oferty jest dopuszczalny tylko, jeśli jest jasno określony w przepisach krajowych i dokumentacji zamówienia.
Pomocnicze
Dyrektywa 2014/24/UE art. 57 § ust. 7
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych
Państwa członkowskie określają warunki wykonania art. 57, w tym maksymalny okres wykluczenia.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 59 § ust. 1 lit. a)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych
Jednolity europejski dokument zamówienia jako oświadczenie wykonawcy o braku podstaw wykluczenia lub spełnieniu kryteriów kwalifikacji, zawierające oświadczenie o podjęciu środków naprawczych.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 18 § ust. 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych
Zasady udzielania zamówień: równe i niedyskryminacyjne traktowanie wykonawców, przejrzystość i proporcjonalność.
ustawa z dnia 17 czerwca 2016 r. art. 70
Ustawa z dnia 17 czerwca 2016 r. o zamówieniach publicznych
Belgijski przepis transponujący art. 57 ust. 6 dyrektywy, przewidujący obowiązek przedstawienia środków naprawczych z inicjatywy wykonawcy.
dekret królewski z dnia 15 lipca 2011 r. art. 61 § ust. 2 pkt 4
Dekret królewski z dnia 15 lipca 2011 r. w sprawie udzielania zamówień publicznych w sektorach klasycznych
Belgijski przepis określający poważne wykroczenie zawodowe jako podstawę wykluczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek przedstawienia dowodów środków naprawczych z własnej inicjatywy w chwili składania oferty, jeśli nie wynika on jasno z przepisów krajowych lub dokumentacji zamówienia, narusza zasady przejrzystości, równego traktowania i prawa do obrony. • Art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE jest bezpośrednio skuteczny, co pozwala wykonawcom powoływać się na niego przed sądami krajowymi.
Odrzucone argumenty
Instytucja zamawiająca argumentowała, że wykonawca powinien z własnej inicjatywy przedstawić dowody środków naprawczych, opierając się na belgijskiej ustawie z dnia 17 czerwca 2016 r., która weszła w życie po terminie transpozycji dyrektywy.
Godne uwagi sformułowania
środki naprawcze (self-cleaning) • bezpośrednia skuteczność • zasada przejrzystości • zasada równego traktowania • prawo do bycia wysłuchanym • prawo do obrony • obowiązek przedstawienia z własnej inicjatywy dowodów podjęcia środków naprawczych
Skład orzekający
M. Vilaras
prezes izby
N. Piçarra
sędzia
D. Šváby
sprawozdawca
S. Rodin
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE w zakresie obowiązku przedstawiania dowodów środków naprawczych przez wykonawców oraz potwierdzenie bezpośredniej skuteczności tego przepisu."
Ograniczenia: Dotyczy głównie postępowań o udzielenie zamówień publicznych w UE, w szczególności w kontekście wykluczenia wykonawców z powodu poważnych wykroczeń zawodowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowań o zamówienia publiczne – możliwości wykazania rzetelności przez wykonawców, którzy popełnili błędy. Wyjaśnia, jak prawo UE chroni wykonawców przed nadmiernymi wymogami formalnymi.
“Czy błąd w przeszłości musi oznaczać koniec marzeń o zamówieniu publicznym? TSUE wyjaśnia zasady "samoooczyszczania" wykonawców.”
Sektor
zamówienia publiczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny