C-378/14
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że fikcja prawna dotycząca miejsca zamieszkania rodziny nie przyznaje automatycznie prawa do świadczeń rodzinnych rodzicowi mieszkającemu w innym państwie członkowskim, jeśli nie spełnia on krajowych przesłanek.
Sprawa dotyczyła wykładni przepisów UE o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń rodzinnych po rozwodzie. Ojciec dziecka mieszkającego z matką w Polsce, sam mieszkający w Niemczech i tam pracujący, ubiegał się o niemieckie dodatki rodzinne. Niemiecka ustawa priorytetowo przyznawała świadczenia rodzicowi, który przyjął dziecko do swojego gospodarstwa domowego, czyli w tym przypadku matce. Trybunał orzekł, że fikcja prawna z rozporządzenia UE, traktująca rodzinę jakby mieszkała w państwie właściwym dla świadczeń, może pozwolić na przyznanie prawa do świadczeń rodzicowi mieszkającemu poza tym państwem, ale tylko jeśli spełnione są wszystkie przesłanki prawa krajowego. Nie oznacza to automatycznego przejścia prawa, jeśli drugi rodzic nie złożył wniosku.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 60 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 987/2009, dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Sprawa toczyła się między niemiecką kasą świadczeń rodzinnych (BfA) a Tomisławem Trapkowskim, który ubiegał się o niemieckie dodatki rodzinne na dziecko mieszkające z jego byłą żoną w Polsce. T. Trapkowski, mieszkający w Niemczech, okresowo pracował tam jako pracownik najemny, podlegając niemieckiemu systemowi zabezpieczenia społecznego. Niemieckie prawo (EStG) stanowiło, że dodatki rodzinne przysługują rodzicowi, który przyjął dziecko do swojego gospodarstwa domowego. BfA odmówił przyznania świadczeń, wskazując na pierwszeństwo matki dziecka. Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę T. Trapkowskiego, uznając, że prawo niemieckie ma zastosowanie i że fikcja prawna z art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009 traktuje rodzinę jakby mieszkała w Niemczech. BfA wniósł rewizję, kwestionując możliwość przyznania świadczeń rodzicowi, który nie przyjął dziecka do swojego gospodarstwa domowego. Bundesfinanzhof zadał Trybunałowi pytania dotyczące wykładni art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009, w szczególności czy fikcja prawna może prowadzić do przyznania prawa do świadczeń rodzicowi mieszkającemu poza państwem właściwym, oraz czy niezłożenie wniosku przez jednego rodzica automatycznie przenosi prawo do świadczeń na drugiego rodzica mieszkającego w państwie właściwym. Trybunał orzekł, że fikcja prawna może pozwolić na przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych osobie niemającej miejsca zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego właściwego, pod warunkiem spełnienia wszystkich przesłanek prawa krajowego, co należy do ustaleń sądu odsyłającego. Jednocześnie Trybunał wyjaśnił, że art. 60 ust. 1 zdanie trzecie rozporządzenia nr 987/2009 nie oznacza, iż rodzic mieszkający w państwie właściwym automatycznie uzyskuje prawo do świadczeń tylko dlatego, że drugi rodzic mieszkający za granicą nie złożył wniosku. Prawo do pobierania świadczeń jest odrębne od prawa do złożenia wniosku, a ostateczne ustalenie, kto jest uprawniony do pobierania świadczeń, należy do prawa krajowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, fikcja ta może prowadzić do przyznania prawa do świadczeń rodzinnych osobie niemającej miejsca zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego właściwego do wypłaty tych świadczeń, pod warunkiem spełnienia wszystkich innych przesłanek przewidzianych w prawie krajowym.
Uzasadnienie
Trybunał wyjaśnił, że art. 67 rozporządzenia nr 883/2004 oraz art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009 pozwalają na ubieganie się o świadczenia na rzecz członków rodziny mieszkających w innym państwie członkowskim, traktując ich jakby mieszkali w państwie właściwym. Fikcja ta obejmuje również prawo do ubiegania się o świadczenia, co może dotyczyć rodzica mieszkającego poza państwem właściwym, jeśli spełnione są przesłanki krajowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bundesagentur für Arbeit – Familienkasse Sachsen | organ_krajowy | pozwany |
| Tomisław Trapkowski | osoba_fizyczna | skarżący |
| Rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd Zjednoczonego Królestwa | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (7)
Główne
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 67 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego państwa członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny zamieszkujących w innym państwie członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali w pierwszym państwie. Emeryt lub rencista jest uprawniony do świadczeń zgodnie z ustawodawstwem państwa właściwego ze względu na emeryturę lub rentę.
Rozporządzenie nr 987/2009 art. 60 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009
Określa zasady składania wniosków o świadczenia rodzinne, w tym fikcję traktowania rodziny jakby zamieszkiwała w państwie właściwym oraz możliwość złożenia wniosku przez drugiego rodzica, jeśli osoba uprawniona nie wykonuje swojego prawa.
EStG art. 64 § ust. 1 i 2
Einkommensteuergesetz (federalna niemiecka ustawa o podatku dochodowym)
Stanowi, że dodatki rodzinne wypłacane są tylko jednemu uprawnionemu, a w przypadku wielu uprawnionych – temu, który przyjął dziecko do swojego gospodarstwa domowego.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 1 § lit. i) pkt 1 ppkt (i)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Definiuje pojęcie 'członka rodziny' jako każdą osobę określoną lub uznaną za członka rodziny lub członka gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo państwa przyznającego świadczenia.
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 2 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Określa zakres stosowania rozporządzenia do obywateli państw członkowskich, bezpaństwowców i uchodźców mieszkających w państwie członkowskim, którzy podlegają lub podlegali ustawodawstwu jednego lub kilku państw członkowskich, oraz do członków ich rodzin i osób pozostałych przy życiu.
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 11 § ust. 1, 2 i 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Stanowi, że osoby podlegające rozporządzeniu podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego, które określa się zgodnie z przepisami tytułu. Osoby otrzymujące świadczenia pieniężne są uważane za wykonujące pracę, z pewnymi wyjątkami. Osoba wykonująca pracę najemną lub na własny rachunek podlega ustawodawstwu państwa, w którym wykonuje pracę.
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 68 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Ustanawia zasady pierwszeństwa w przypadkach zbiegu praw do świadczeń w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Fikcja prawna z art. 60 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 987/2009 może prowadzić do przyznania prawa do świadczeń rodzinnych rodzicowi mieszkającemu poza państwem właściwym, jeśli spełnione są przesłanki prawa krajowego. Prawo do złożenia wniosku o świadczenia rodzinne jest odrębne od prawa do ich faktycznego pobierania.
Odrzucone argumenty
Niezłożenie wniosku o świadczenia rodzinne przez jednego rodzica automatycznie przenosi prawo do świadczeń na drugiego rodzica mieszkającego w państwie właściwym.
Godne uwagi sformułowania
fikcja, zgodnie z którą do celów stosowania art. 67 i 68 rozporządzenia podstawowego uwzględnia się – w szczególności w odniesieniu do prawa danej osoby do ubiegania się o takie świadczenia – sytuację całej rodziny, tak jak gdyby wszystkie osoby zainteresowane podlegały ustawodawstwu zainteresowanego państwa członkowskiego i miały miejsca zamieszkania w tym państwie W przypadku gdy osoba uprawniona do ubiegania się o świadczenia nie wykonuje swego prawa, instytucja właściwa państwa członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, uwzględnia wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych złożony przez drugiego rodzica, osobę traktowaną jak rodzic lub przez osobę lub instytucję występującą jako opiekun dziecka lub dzieci.
Skład orzekający
A. Tizzano
wiceprezes Trybunału, pełniący obowiązki prezesa pierwszej izby
F. Biltgen
sędzia
A. Borg Barthet
sędzia
M. Berger
sędzia
S. Rodin
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów UE dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w sytuacjach transgranicznych po rozwodzie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której prawo krajowe (niemieckie) przyznaje pierwszeństwo rodzicowi, który przyjął dziecko do gospodarstwa domowego, a drugi rodzic mieszka w innym państwie członkowskim i nie złożył wniosku. Konieczne jest każdorazowe badanie prawa krajowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu świadczeń rodzinnych w kontekście transgranicznym i rozwodów, co jest istotne dla wielu obywateli UE i prawników. Wyjaśnia złożone zasady koordynacji zabezpieczenia społecznego.
“Czy rozwód i przeprowadzka do innego kraju UE pozbawią Cię świadczeń rodzinnych? TSUE wyjaśnia zasady!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI