C-371/24

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2026-03-19
cjeuochrona_danychRODOWysokatrybunal
dane biometryczneochrona danych osobowychprawo karneTSUEdyrektywa 2016/680niezbędnośćproporcjonalnośćuzasadnienieodmowa poddania siępostępowanie karne

Podsumowanie

TSUE orzekł, że systematyczne pobieranie danych biometrycznych osób podejrzanych o przestępstwo, bez indywidualnej oceny niezbędności, narusza prawo UE, ale ściganie za odmowę poddania się takim czynnościom jest dopuszczalne, jeśli kara jest proporcjonalna.

Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o ochronie danych osobowych w kontekście francuskiego prawa nakazującego pobieranie danych biometrycznych (odcisków palców, fotografii) od osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa. Sąd apelacyjny w Paryżu zapytał TSUE, czy takie systematyczne zbieranie danych, bez indywidualnej oceny ich bezwzględnej niezbędności, jest zgodne z prawem UE. TSUE stwierdził, że jest to sprzeczne z dyrektywą, chyba że cele zbierania są precyzyjnie określone, a właściwy organ ocenia ich bezwzględną niezbędność w każdym przypadku. Ponadto, TSUE rozstrzygnął, że ściganie za odmowę poddania się takim czynnościom jest dopuszczalne, pod warunkiem, że zbieranie danych jest bezwzględnie niezbędne, a nałożona kara jest proporcjonalna.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 19 marca 2026 r. w sprawie C-371/24 rozpatrzył wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez cour d’appel de Paris (sąd apelacyjny w Paryżu). Sprawa dotyczyła wykładni art. 10 dyrektywy (UE) 2016/680 w związku z francuskim przepisem art. 55-1 kodeksu postępowania karnego, który umożliwia pobieranie danych biometrycznych (odcisków palców i fotografii) od osób, co do których istnieje co najmniej jeden wiarygodny powód, aby podejrzewać, że popełniły lub usiłowały popełnić przestępstwo. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy takie systematyczne zbieranie danych, bez indywidualnej oceny ich bezwzględnej niezbędności, jest zgodne z prawem Unii. TSUE orzekł, że art. 10 dyrektywy stoi na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu przewidującemu systematyczne zbieranie danych biometrycznych, chyba że prawo krajowe precyzyjnie określa cele zbierania, a właściwy organ jest zobowiązany do oceny bezwzględnej niezbędności tych danych w każdym indywidualnym przypadku, co zapobiega systematycznemu charakterowi zbierania. Ponadto, TSUE rozstrzygnął, że prawo UE nie stoi na przeszkodzie ściganiu i skazywaniu za odmowę poddania się takim czynnościom, nawet jeśli osoba nie została skazana za przestępstwo stanowiące podstawę zbierania danych, pod warunkiem, że samo zbieranie danych spełnia wymóg bezwzględnej niezbędności, a nałożona kara jest zgodna z zasadą proporcjonalności. TSUE podkreślił znaczenie obowiązku uzasadnienia przez właściwy organ bezwzględnej niezbędności zbierania danych, co jest kluczowe dla zapewnienia skutecznej kontroli sądowej i ochrony praw jednostki.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, chyba że prawo krajowe precyzyjnie określa cele zbierania, a właściwy organ ocenia ich bezwzględną niezbędność w każdym indywidualnym przypadku, co zapobiega systematycznemu charakterowi zbierania.

Uzasadnienie

Artykuł 10 dyrektywy wymaga, aby przetwarzanie wrażliwych danych osobowych było bezwzględnie niezbędne i podlegało odpowiednim zabezpieczeniom. Systematyczne zbieranie danych bez indywidualnej oceny niezbędności narusza zasadę minimalizacji danych i proporcjonalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

udzielono odpowiedzi na pytania prejudycjalne

Strony

NazwaTypRola
HWosoba_fizycznaoskarżony w postępowaniu głównym
Ministère publicorgan_krajowystrona w postępowaniu głównym
rząd francuskipanstwo_czlonkowskieinterwenient
rząd czeskipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Irlandiapanstwo_czlonkowskieinterwenient
rząd polskipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (8)

Główne

Dyrektywa 2016/680 art. 10

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680

Przetwarzanie danych biometrycznych jest dozwolone tylko, gdy jest bezwzględnie niezbędne, podlega odpowiednim zabezpieczeniom i jest dopuszczone prawem. Niezbędność musi być oceniana rygorystycznie, cele muszą być konkretne, a dane adekwatne i nienadmierne.

Dyrektywa 2016/680 art. 4 § 1 lit. a)-c)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680

Dane osobowe muszą być przetwarzane zgodnie z prawem i rzetelnie, zbierane w konkretnych celach i nieprzetwarzane niezgodnie z nimi, a także adekwatne, stosowne i nienadmierne.

Dyrektywa 2016/680 art. 8

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680

Przetwarzanie jest zgodne z prawem tylko wtedy i w takim zakresie, w jakim jest niezbędne do wykonania zadania właściwego organu w celach określonych w art. 1 ust. 1.

k.p.k. art. 55-1

Kodeks postępowania karnego

Przepis krajowy dotyczący zbierania danych identyfikacyjnych od osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa.

Pomocnicze

Dyrektywa 2016/680 art. 3 § pkt 13

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680

Definicja danych biometrycznych.

Dyrektywa 2016/680 art. 54

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680

Prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem.

Karta art. 47

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.

Karta art. 49 § 3

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Zasada proporcjonalności kar.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Systematyczne zbieranie danych biometrycznych bez indywidualnej oceny niezbędności narusza prawo UE. Obowiązek uzasadnienia bezwzględnej niezbędności zbierania danych jest kluczowy dla ochrony praw jednostki i kontroli sądowej. Kara za odmowę poddania się zbieraniu danych jest dopuszczalna, jeśli zbieranie jest niezbędne, a kara proporcjonalna.

Odrzucone argumenty

Francuskie prawo pozwala na systematyczne zbieranie danych biometrycznych od osób podejrzanych. Dyrektywa 2016/680 nie reguluje konsekwencji odmowy poddania się zbieraniu danych. Obowiązek uzasadnienia spoczywa na sądzie, a nie na organie zbierającym dane.

Godne uwagi sformułowania

bezwzględnie niezbędne odpowiednie zabezpieczenia zasada minimalizacji przetwarzania danych prawo do skutecznego środka prawnego zasada proporcjonalności systematyczne zbieranie danych indywidualna ocena niezbędności

Skład orzekający

M.L. Arastey Sahún

prezeska izby

K. Lenaerts

prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego piątej izby

J. Passer

sędzia

E. Regan

sprawozdawca

D. Gratsias

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 10 dyrektywy 2016/680 w kontekście zbierania danych biometrycznych od osób podejrzanych o przestępstwo, wymogu bezwzględnej niezbędności, obowiązku uzasadnienia oraz dopuszczalności kar za odmowę poddania się takim czynnościom."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wykładni prawa UE i jego stosowania w kontekście francuskiego prawa krajowego. Konkretne zastosowanie do innych państw członkowskich wymaga analizy ich przepisów krajowych w świetle zasad określonych przez TSUE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych praw jednostki w kontekście nowoczesnych technologii policyjnych i ochrony danych osobowych, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.

Czy policja może systematycznie pobierać Twoje odciski palców, nawet jeśli nie udowodniono Ci przestępstwa? TSUE odpowiada.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę