C-371/22
Podsumowanie
TSUE orzekł, że przepisy UE dotyczące rynku energii elektrycznej nie stoją na przeszkodzie karze umownej za przedterminowe rozwiązanie umowy przez małe przedsiębiorstwo, pod warunkiem że umowa jest jasna, a kara podlega ocenie sądowej pod kątem proporcjonalności.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 2009/72/WE w kontekście kary umownej nałożonej na małe przedsiębiorstwo za przedterminowe rozwiązanie umowy na dostawę energii elektrycznej. Sąd Okręgowy w Warszawie pytał, czy przepisy UE dotyczące ochrony konsumentów i możliwości zmiany dostawcy stoją na przeszkodzie polskiemu prawu pozwalającemu na takie kary, nawet jeśli nie określono kryteriów ich naliczania. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że przepisy te nie stoją na przeszkodzie, o ile umowa jest jasna, a kara podlega ocenie sądowej pod kątem proporcjonalności i ewentualnego miarkowania.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Okręgowy w Warszawie dotyczył wykładni art. 3 ust. 5 i 7 dyrektywy 2009/72/WE w sprawie sporu między G sp. z o.o. a dostawcą energii W S.A. Spór dotyczył kary umownej nałożonej na spółkę G za przedterminowe rozwiązanie umowy na dostawę energii elektrycznej po stałej cenie. Polskie prawo energetyczne pozwalało na takie kary, ale nie określało kryteriów ich naliczania ani miarkowania. Sąd odsyłający pytał, czy przepisy UE dotyczące ochrony konsumentów i zapewnienia łatwej zmiany dostawcy stoją na przeszkodzie takiemu uregulowaniu. Trybunał Sprawiedliwości UE, rozpatrując sprawę, podkreślił, że dyrektywa 2009/72/WE ma na celu stworzenie konkurencyjnego rynku energii i ochronę konsumentów. Uznał, że przepisy te nie stoją na przeszkodzie karze umownej, pod warunkiem, że umowa jest jasna, zrozumiała i swobodnie uzgodniona, a także że istnieje możliwość wniesienia środka prawnego, w ramach którego sąd może ocenić proporcjonalność kary i w razie potrzeby ją miarkować lub uchylić. Trybunał zaznaczył, że choć dyrektywa nie nakłada obowiązku zniesienia kar umownych dla małych przedsiębiorstw, to ich wysokość musi być proporcjonalna do poniesionych strat, a mechanizmy sądowe muszą umożliwiać taką ocenę, aby nie pozbawić treści prawa do łatwej zmiany dostawcy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, o ile uregulowanie krajowe gwarantuje, że postanowienie umowne jest jasne, zrozumiałe i swobodnie uzgodnione, a także przewiduje możliwość wniesienia środka prawnego, w ramach którego organ może ocenić proporcjonalność kary i w razie potrzeby ją miarkować lub uchylić.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że dyrektywa 2009/72/WE ma na celu stworzenie konkurencyjnego rynku energii i ochronę konsumentów, ale nie zakazuje kar umownych dla małych przedsiębiorstw. Kluczowe jest, aby mechanizmy krajowe zapewniały przejrzystość umów i możliwość sądowej kontroli proporcjonalności kary, aby nie pozbawić konsumentów prawa do łatwej zmiany dostawcy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
brak jednoznacznego zwycięzcy (udzielono odpowiedzi na pytanie)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G sp. z o.o. | spolka | skarżący |
| W S.A. | spolka | pozwany |
| Rząd polski | inne | interwenient |
| Rząd grecki | inne | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (10)
Główne
Dyrektywa 2009/72/WE art. 3 § ust. 5 i 7
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej
Państwa członkowskie zapewniają odbiorcom możliwość zmiany dostawcy w terminie trzech tygodni, w sposób niedyskryminacyjny pod względem kosztów, wysiłku lub czasu. Zapewniają wysoki poziom ochrony konsumenta, przejrzystość warunków umownych i łatwą zmianę dostawcy. W odniesieniu do odbiorców domowych środki te obejmują te z załącznika I.
Prawo energetyczne art. 4j § ust. 3a
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne
Odbiorca końcowy może wypowiedzieć umowę na czas oznaczony bez ponoszenia kosztów i odszkodowań innych niż wynikające z treści umowy.
k.c. art. 483 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Można zastrzec w umowie karę umowną za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego.
k.c. art. 484 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej wysokości bez względu na szkodę. Nie jest dopuszczalne żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość kary, chyba że strony inaczej postanowiły. Dłużnik może żądać zmniejszenia kary, gdy zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane lub kara jest rażąco wygórowana.
Pomocnicze
Dyrektywa 2009/72/WE art. 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej
Ustanawia wspólne zasady dotyczące wytwarzania, przesyłu, dystrybucji i dostaw energii elektrycznej, wraz z przepisami dotyczącymi ochrony konsumentów, w celu ulepszenia i zintegrowania konkurencyjnych rynków energii.
Dyrektywa 2009/72/WE art. 2 § pkt 10 i 11
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej
Definicje odbiorcy będącego gospodarstwem domowym i odbiorcy niebędącego gospodarstwem domowym.
Dyrektywa 2009/72/WE art. 33 § ust. 1 lit. c
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej
Od 1 lipca 2007 r. wszyscy odbiorcy są uprawnionymi odbiorcami.
Dyrektywa 2009/72/WE art. Załącznik I § pkt 1 lit. a i e
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej
Odbiorcy mają prawo do umowy z klauzulą o możliwości odstąpienia bez opłat oraz nieuiszczania opłat przy zmianie dostawcy (dotyczy odbiorców domowych).
Dyrektywa 2019/944 art. 4
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej
Państwa członkowskie zapewniają wszystkim odbiorcom wolność zakupu energii elektrycznej od wybranego przez nich dostawcy.
Dyrektywa 2019/944 art. 12 § ust. 3
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej
Dostawcy mogą pobierać opłaty za rozwiązanie umowy na czas określony, jeśli są one współmierne i nie przekraczają bezpośrednich strat ekonomicznych dostawcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy UE dotyczące rynku energii nie zakazują kar umownych dla małych przedsiębiorstw za przedterminowe rozwiązanie umowy, o ile są one zgodne z prawem UE. Kluczowe jest, aby krajowe przepisy zapewniały przejrzystość umów i możliwość sądowej kontroli proporcjonalności kary umownej. Małe przedsiębiorstwa, w przeciwieństwie do odbiorców domowych, nie są automatycznie objęte środkami ochrony przewidzianymi w załączniku I do dyrektywy 2009/72/WE, chyba że państwo członkowskie zdecyduje inaczej.
Odrzucone argumenty
Naliczanie kar umownych bez określenia kryteriów i możliwości miarkowania przez sąd narusza cel dyrektywy dotyczący łatwej zmiany dostawcy i ochrony konsumentów. Opłaty typu 'bierz lub płać' w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy są niedopuszczalne, gdyż przerzucają całe ryzyko finansowe na odbiorcę.
Godne uwagi sformułowania
zapewnienie wszystkim konsumentom w Unii Europejskiej [...] prawdziwej możliwości wyboru zapewniają wysoki poziom ochrony konsumenta, w szczególności w odniesieniu do przejrzystości ogólnych warunków umownych zapewniają uprawnionym odbiorcom rzeczywistą możliwość łatwej zmiany dostawcy kara umowna typu „bierz lub płać” oznacza przerzucenie na odbiorcę całego ryzyka finansowego związanego z umową. nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu [...] o ile wspomniane uregulowanie, po pierwsze, gwarantuje, że takie postanowienie umowne powinno być jasne, zrozumiałe i swobodnie uzgodnione, a po drugie, przewiduje możliwość wniesienia środka prawnego w postępowaniu administracyjnym lub sądowym, w ramach którego organ rozpatrujący sprawę może ocenić proporcjonalny charakter tej kary w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy i w stosownym wypadku dokonać jej miarkowania lub ją uchylić.
Skład orzekający
A. Rantos
rzecznik generalny
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów UE dotyczących rynku energii elektrycznej, ochrony konsumentów (w tym małych przedsiębiorstw) oraz dopuszczalności kar umownych i opłat za przedterminowe rozwiązanie umów w kontekście zmiany dostawcy."
Ograniczenia: Dotyczy głównie interpretacji dyrektywy 2009/72/WE i jej zastosowania do krajowych przepisów dotyczących kar umownych. Konieczność oceny proporcjonalności kary przez sąd krajowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kar umownych w umowach na czas określony, szczególnie w kontekście liberalizacji rynku energii. Pokazuje, jak prawo UE wpływa na praktykę umowną i ochronę przedsiębiorców.
“Kara umowna za zmianę dostawcy energii? TSUE wyjaśnia, kiedy jest dopuszczalna.”
Sektor
energia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI