Orzeczenie · 2022-11-22

C-37/20 i C-601/20

Sąd
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Data
2022-11-22
cjeuprawo_ue_ogolneochrona danych osobowychPrzełomowetrybunal
beneficjent rzeczywistypranie pieniędzyfinansowanie terroryzmuochrona danych osobowychprawo do prywatnościRODOważność aktu prawnegoTSUE

Podsumowanie

W niniejszym wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrywał ważność art. 1 pkt 15 lit. c) dyrektywy (UE) 2018/843, który zmienił art. 30 ust. 5 dyrektywy (UE) 2015/849, wprowadzając obowiązek publicznego dostępu do informacji o beneficjentach rzeczywistych spółek. Dwa sądy krajowe z Luksemburga zwróciły się do Trybunału z pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi zgodności tego przepisu z prawami podstawowymi do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 7 Karty praw podstawowych UE) oraz ochrony danych osobowych (art. 8 Karty). Trybunał uznał, że publiczny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych, obejmujących ich tożsamość, obywatelstwo, datę urodzenia oraz informacje o posiadanej własności lub kontroli, stanowi poważną ingerencję w prawa podstawowe. Analizując zasadę proporcjonalności, Trybunał stwierdził, że choć celem dyrektywy jest zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, co jest uzasadnionym celem interesu ogólnego, to jednak wprowadzony środek – powszechny publiczny dostęp do danych – nie jest ograniczony do tego, co bezwzględnie konieczne. Wskazano, że walka z tymi przestępstwami należy przede wszystkim do kompetencji władz publicznych i instytucji finansowych, a dotychczasowy system wymagający wykazania uzasadnionego interesu był wystarczający. Ponadto, przepisy nie zapewniały wystarczających gwarancji ochrony danych przed nadużyciami, a fakultatywne środki łagodzące, takie jak możliwość wyłączenia dostępu w wyjątkowych okolicznościach, nie były wystarczające do zrekompensowania wagi ingerencji. W konsekwencji, Trybunał orzekł o nieważności art. 1 pkt 15 lit. c) dyrektywy 2018/843 w zakresie, w jakim zmienił on art. 30 ust. 5 akapit pierwszy lit. c) dyrektywy 2015/849, wprowadzając bezwarunkowy publiczny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Przełomowe
Do czego można powołać

Orzeczenie to ma kluczowe znaczenie dla interpretacji przepisów dotyczących dostępu do informacji o beneficjentach rzeczywistych w kontekście ochrony praw podstawowych. Ustanawia ono wysokie standardy ochrony prywatności i danych osobowych w prawie UE.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy konkretnego przepisu dyrektywy UE i jego implementacji. Nie wyklucza możliwości wprowadzenia innych, mniej inwazyjnych środków służących walce z praniem pieniędzy, które byłyby zgodne z prawami podstawowymi.

Zagadnienia prawne (3)

Czy publiczny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych, wprowadzony przez dyrektywę UE, jest zgodny z prawem do poszanowania życia prywatnego i ochrony danych osobowych (art. 7 i 8 Karty praw podstawowych UE)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, publiczny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych, przewidziany w art. 30 ust. 5 akapit pierwszy lit. c) zmienionej dyrektywy 2015/849, stanowi poważną ingerencję w prawa podstawowe i nie jest ograniczony do tego, co bezwzględnie konieczne, ani proporcjonalny do celu.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że publiczny dostęp do danych beneficjentów rzeczywistych stanowi poważną ingerencję w prawa do prywatności i ochrony danych. Mimo że celem jest walka z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, środek ten nie jest bezwzględnie konieczny ani proporcjonalny, ponieważ nie zapewnia wystarczających gwarancji ochrony danych i nie uwzględnia faktu, że główna odpowiedzialność za walkę z tymi przestępstwami spoczywa na organach publicznych. W związku z tym, przepis wprowadzający taki dostęp został uznany za nieważny.

Czy przepis dyrektywy UE nakładający obowiązek publicznego dostępu do rejestrów beneficjentów rzeczywistych jest ważny w świetle praw podstawowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten jest nieważny.

Uzasadnienie

Trybunał stwierdził nieważność przepisu dyrektywy UE, który nakazywał państwom członkowskim zapewnienie publicznego dostępu do informacji o beneficjentach rzeczywistych, uznając go za naruszający prawa podstawowe do prywatności i ochrony danych osobowych.

Jak należy interpretować pojęcia „wyjątkowych okoliczności”, „ryzyka” i „niewspółmiernego ryzyka” w kontekście ograniczenia dostępu do informacji o beneficjentach rzeczywistych?

Odpowiedź sądu

Pytania te stały się bezprzedmiotowe w związku z orzeczeniem o nieważności przepisu.

Uzasadnienie

Trybunał nie udzielił odpowiedzi na te pytania, ponieważ uznał za nieważny przepis dyrektywy, który stanowił podstawę do ich zadania.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Inne
Strona wygrywająca
skarżący (WM i Sovim SA)

Strony

NazwaTypRola
WMosoba_fizycznaskarżący
Sovim SAspolkaskarżący
Luxembourg Business Registersorgan_krajowypozwany

Przepisy (10)

Główne

Karta art. 7

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.

Karta art. 8

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Prawo do ochrony danych osobowych.

Dyrektywa 2015/849 art. 30 § ust. 5

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849

Obowiązek udostępniania informacji o beneficjentach rzeczywistych.

Dyrektywa 2018/843 art. 1 § pkt 15 lit. c)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/843

Zmiana art. 30 ust. 5 dyrektywy 2015/849, wprowadzająca publiczny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych.

RODO art. 5 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych (zgodność z prawem, rzetelność, przejrzystość, ograniczenie celu, minimalizacja danych, integralność i poufność).

RODO art. 25 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Domyślna ochrona danych.

RODO art. 44-50

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Warunki przekazywania danych osobowych do państw trzecich.

Ustawa z dnia 13 stycznia 2019 r. art. 12

Ustawa z dnia 13 stycznia 2019 r. ustanawiająca rejestr beneficjentów rzeczywistych

Otwarty dostęp do informacji w rejestrze.

Ustawa z dnia 13 stycznia 2019 r. art. 15 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 stycznia 2019 r. ustanawiająca rejestr beneficjentów rzeczywistych

Możliwość ograniczenia dostępu do informacji w wyjątkowych okolicznościach.

Pomocnicze

TFUE art. 267

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Publiczny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych stanowi poważną ingerencję w prawa podstawowe do prywatności i ochrony danych osobowych. • Środek ten nie jest ograniczony do tego, co bezwzględnie konieczne do osiągnięcia celu walki z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu. • Cel interesu ogólnego nie uzasadnia tak szerokiej ingerencji, zwłaszcza że główna odpowiedzialność spoczywa na organach publicznych. • Przepisy nie zapewniają wystarczających gwarancji ochrony danych przed nadużyciami. • Poprzedni system wymagający wykazania uzasadnionego interesu był wystarczający.

Odrzucone argumenty

Publiczny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych jest niezbędny do skutecznego zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. • Zasada przejrzystości, wynikająca z traktatów UE, uzasadnia publiczny dostęp do tych informacji. • Istniejące przepisy (np. możliwość wyłączenia dostępu w wyjątkowych okolicznościach, rejestracja online) zapewniają odpowiednie gwarancje.

Godne uwagi sformułowania

publiczny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych [...] stanowi poważną ingerencję w prawa podstawowe • nie można uznać, że ingerencja [...] jest ograniczona do tego, co bezwzględnie konieczne • nie można uznać, że zasady przejrzystości [...] można uznać jako taką za cel leżący w interesie ogólnym, który może uzasadniać ingerencję • nie można uznać, że ingerencja [...] jest nieproporcjonalna w stosunku do tego celu

Skład orzekający

K. Lenaerts

prezes

A. Arabadjiev

sędzia

A. Prechal

sędzia

K. Jürimäe

sędzia

C. Lycourgos

sędzia

E. Regan

sędzia

M. Safjan

sędzia

P. G. Xuereb

sędzia

L. S. Rossi

prezes izby

S. Rodin

sędzia

F. Biltgen

sędzia

N. Piçarra

sędzia

I. Jarukaitis

sędzia

A. Kumin

sprawozdawca

I. Ziemele

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Przełomowe

Powoływalne dla: "Orzeczenie to ma kluczowe znaczenie dla interpretacji przepisów dotyczących dostępu do informacji o beneficjentach rzeczywistych w kontekście ochrony praw podstawowych. Ustanawia ono wysokie standardy ochrony prywatności i danych osobowych w prawie UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego przepisu dyrektywy UE i jego implementacji. Nie wyklucza możliwości wprowadzenia innych, mniej inwazyjnych środków służących walce z praniem pieniędzy, które byłyby zgodne z prawami podstawowymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 9/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywateli (prywatność, ochrona danych) w kontekście walki z przestępczością finansową i transparentności rynku. Orzeczenie ma ogromne znaczenie praktyczne dla firm i osób fizycznych.

TSUE: Powszechny dostęp do danych beneficjentów rzeczywistych narusza prywatność – przepis unijny nieważny!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy