C-368/16
Podsumowanie
TSUE orzekł, że poszkodowany, który ma prawo do bezpośredniego pozwania ubezpieczyciela sprawcy szkody, nie jest związany klauzulą prorogacyjną zawartą między ubezpieczycielem a sprawcą szkody.
Sprawa dotyczyła wykładni rozporządzenia nr 44/2001 w przedmiocie jurysdykcji w sprawach ubezpieczeniowych. Poszkodowany (Assens Havn) wytoczył powództwo bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi sprawcy szkody (Navigators Management), powołując się na duńskie prawo krajowe. Ubezpieczyciel podniósł, że poszkodowany jest związany klauzulą prorogacyjną zawartą w umowie ubezpieczenia między nim a sprawcą szkody. Trybunał orzekł, że poszkodowany nie jest związany taką klauzulą, co ma na celu ochronę strony słabszej.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 13 pkt 5 i art. 14 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji w sprawach dotyczących ubezpieczenia. Spór powstał między Assens Havn a towarzystwem ubezpieczeniowym Navigators Management w związku ze szkodą wyrządzoną przez ubezpieczony holownik. Poszkodowany, powołując się na duńskie prawo krajowe (§ 95 forsikringsaftaleloven), wytoczył powództwo bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi, ponieważ sprawca szkody (Skåne Entreprenad) został postawiony w stan upadłości. Ubezpieczyciel twierdził, że poszkodowany jest związany klauzulą prorogacyjną zawartą w umowie ubezpieczenia, która przyznawała wyłączną jurysdykcję sądom Anglii i Walii. Sąd odsyłający (Højesteret) zapytał, czy poszkodowany, który ma prawo do bezpośredniego pozwania ubezpieczyciela, jest związany taką klauzulą. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, analizując systematykę i cele rozporządzenia nr 44/2001, stwierdził, że przepisy dotyczące jurysdykcji w sprawach ubezpieczeniowych mają na celu ochronę strony słabszej. Wskazał, że art. 11 ust. 2 rozporządzenia, który stosuje przepisy o jurysdykcji do powództw bezpośrednich, nie obejmuje art. 13 i 14 dotyczących odstępstw od tych zasad, w tym klauzul prorogacyjnych. Ponadto, zgodnie z art. 23 ust. 5 rozporządzenia, umowy prorogacyjne są nieważne, jeśli są sprzeczne z art. 13. Trybunał uznał, że rozszerzenie skutków klauzul prorogacyjnych na poszkodowanych uniemożliwiłoby realizację celu ochrony strony słabszej. W związku z tym orzeczono, że poszkodowany, który ma prawo do wytoczenia powództwa bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi, nie jest związany klauzulą prorogacyjną uzgodnioną między ubezpieczycielem a sprawcą szkody.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, poszkodowany nie jest związany klauzulą prorogacyjną.
Uzasadnienie
Przepisy rozporządzenia nr 44/2001 dotyczące jurysdykcji w sprawach ubezpieczeniowych mają na celu ochronę strony słabszej. Klauzule prorogacyjne, jako odstępstwo od tych zasad, podlegają ścisłej interpretacji i nie mogą być skutecznie stosowane wobec poszkodowanego, który nie był stroną umowy ubezpieczenia i nie wyraził na nie zgody, co mogłoby uniemożliwić realizację celu ochrony strony słabszej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
poszkodowany (Assens Havn)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Assens Havn | organ_krajowy | skarżący |
| Navigators Management (UK) Limited | spolka | pozwany |
| Rząd belgijski | inne | interwenient |
| Rząd hiszpański | inne | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (5)
Główne
Rozporządzenie nr 44/2001 art. 13 § pkt 5
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Artykuł 13 pkt 5 w związku z art. 14 pkt 2 lit. a) należy interpretować w ten sposób, że poszkodowany, któremu przysługuje prawo do wytoczenia powództwa bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi sprawcy poniesionej przez niego szkody, nie jest związany klauzulą prorogacyjną uzgodnioną pomiędzy tymże ubezpieczycielem a tymże sprawcą szkody.
Rozporządzenie nr 44/2001 art. 14 § pkt 2 lit. a)
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Artykuł 14 pkt 2 lit. a) w związku z art. 13 pkt 5 należy interpretować w ten sposób, że poszkodowany, któremu przysługuje prawo do wytoczenia powództwa bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi sprawcy poniesionej przez niego szkody, nie jest związany klauzulą prorogacyjną uzgodnioną pomiędzy tymże ubezpieczycielem a tymże sprawcą szkody.
forsikringsaftaleloven art. 95 § ust. 2
Ustawa o umowach ubezpieczenia (Dania)
Przepis ten daje poszkodowanemu prawo do wytoczenia powództwa bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi w sytuacji, gdy ubezpieczający został postawiony w stan upadłości.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 44/2001 art. 11 § ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Artykuł 11 ust. 2, na mocy którego art. 8–10 rozporządzenia mają zastosowanie do powództw wytoczonych przez poszkodowanego bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi, nie dotyczy art. 13 i 14 tego rozporządzenia, a tym samym umów prorogacyjnych.
Rozporządzenie nr 44/2001 art. 23 § ust. 5
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Umowy prorogacyjne nie wywołują skutku prawnego, jeżeli są sprzeczne z przepisami art. 13.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy rozporządzenia nr 44/2001 dotyczące jurysdykcji w sprawach ubezpieczeniowych mają na celu ochronę strony słabszej (poszkodowanego). Art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001, który stosuje przepisy o jurysdykcji do powództw bezpośrednich, nie obejmuje przepisów dotyczących odstępstw od tych zasad (art. 13 i 14). Klauzule prorogacyjne, jako odstępstwo od zasad jurysdykcji, podlegają ścisłej interpretacji i nie mogą być skutecznie stosowane wobec poszkodowanego, który nie był stroną umowy ubezpieczenia. Rozszerzenie skutków klauzul prorogacyjnych na poszkodowanych uniemożliwiłoby realizację celu ochrony strony słabszej.
Odrzucone argumenty
Klauzula prorogacyjna zawarta w umowie ubezpieczenia między ubezpieczycielem a sprawcą szkody jest skuteczna również wobec poszkodowanego, który wytoczył powództwo bezpośrednie.
Godne uwagi sformułowania
strona słabsza powinna być chroniona przez przepisy jurysdykcyjne dla niej bardziej korzystne niż przepisy ogólne autonomiczny system podziału jurysdykcji w sprawach dotyczących ubezpieczeń brak równowagi pomiędzy stronami możliwość zawierania umów prorogacyjnych podlega ściśle ograniczeniom wynikającym z celu ochrony osoby ekonomicznie słabszej rozszerzenie na poszkodowanych obligatoryjnych skutków klauzul prorogacyjnych [...] mogłoby bowiem uniemożliwić osiągnięcie celu realizowanego przez sekcję 3 rozdziału II tego rozporządzenia, którym jest ochrona strony słabszej pod względem ekonomicznym i prawnym.
Skład orzekający
M. Vilaras
prezes izby
M. Safjan
sprawozdawca
D. Šváby
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów rozporządzenia nr 44/2001 (obecnie rozporządzenie nr 1215/2012) dotyczących jurysdykcji w sprawach ubezpieczeniowych, w szczególności w kontekście klauzul prorogacyjnych i możliwości wytoczenia powództwa bezpośredniego przez poszkodowanego."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego przed wejściem w życie rozporządzenia nr 1215/2012, choć zasady interpretacyjne pozostają aktualne. Konieczność analizy prawa krajowego w zakresie dopuszczalności powództwa bezpośredniego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony poszkodowanych w sprawach ubezpieczeniowych i ograniczeń klauzul prorogacyjnych, co ma znaczenie praktyczne dla prawników i ubezpieczycieli.
“Czy klauzula prorogacyjna w umowie ubezpieczenia może pozbawić Cię prawa do sądu? TSUE odpowiada: niekoniecznie!”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI