C-367/23
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że naruszenie przez pracodawcę obowiązku zapewnienia pracownikowi pracującemu w nocy regularnych badań lekarskich nie rodzi automatycznie prawa do odszkodowania bez wykazania konkretnej szkody.
Sprawa dotyczyła pracownika, który domagał się odszkodowania od pracodawcy za brak zapewnienia mu regularnych badań lekarskich związanych z pracą w porze nocnej. Sąd kasacyjny we Francji zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy samo naruszenie tego obowiązku, wynikającego z dyrektywy 2003/88/WE, uprawnia pracownika do odszkodowania bez konieczności udowodnienia konkretnej szkody. TSUE stwierdził, że dyrektywa nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym wymagającym wykazania szkody, ponieważ brak badań nie powoduje automatycznie uszczerbku na zdrowiu, w przeciwieństwie do przekroczenia norm czasu pracy.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 9 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2003/88/WE dotyczącej organizacji czasu pracy, złożony przez francuski sąd kasacyjny. Sprawa dotyczyła pracownika (EA), który dochodził odszkodowania od pracodawcy (Artemis security SAS) z tytułu naruszenia obowiązku zapewnienia pracownikom wykonującym pracę w porze nocnej bezpłatnych badań lekarskich. Sąd krajowy oddalił roszczenie, uznając, że pracownik nie wykazał konkretnej szkody. Sąd kasacyjny, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo dotyczące przekroczenia maksymalnego tygodniowego czasu pracy, pytał, czy samo naruszenie obowiązku badań lekarskich również powinno rodzić prawo do odszkodowania bez konieczności udowodnienia szkody. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując drugie pytanie prejudycjalne, stwierdził, że dyrektywa 2003/88/WE nie zawiera przepisów dotyczących sankcji ani zasad naprawienia szkody. W związku z tym, do państw członkowskich należy określenie zasad dochodzenia odszkodowania, pod warunkiem przestrzegania zasad równoważności i skuteczności. TSUE uznał, że prawo krajowe wymagające udowodnienia szkody nie narusza zasady równoważności. Co do zasady skuteczności, TSUE wskazał, że pracownik ma prawo do skutecznej ochrony sądowej i pełnego naprawienia poniesionej szkody. Jednakże, w przeciwieństwie do naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy, brak badań lekarskich nie powoduje automatycznie uszczerbku na zdrowiu, a jego wystąpienie zależy od indywidualnej sytuacji pracownika. TSUE podkreślił, że przepisy krajowe przewidujące grzywny za naruszenie obowiązków pracodawcy mają charakter sankcyjny i nie są uzależnione od wystąpienia szkody, co uzupełnia system odszkodowawczy. W związku z tym, TSUE orzekł, że art. 9 ust. 1 lit. a) dyrektywy nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym uzależniającym prawo do odszkodowania od udowodnienia szkody. Wobec takiej odpowiedzi na drugie pytanie, pierwsze pytanie dotyczące bezpośredniej skuteczności przepisu stało się bezprzedmiotowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
TSUE nie udzielił bezpośredniej odpowiedzi na to pytanie, uznając je za bezprzedmiotowe w świetle odpowiedzi na drugie pytanie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
pracodawca (Artemis security SAS) / brak automatycznego prawa do odszkodowania dla pracownika
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| EA | osoba_fizyczna | skarżący |
| Artemis security SAS | spolka | pozwany |
| rząd francuski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd włoski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (10)
Główne
Dyrektywa 2003/88/WE art. 9 § 1 lit. a)
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Pracownicy wykonujący pracę w porze nocnej są uprawnieni do bezpłatnego badania lekarskiego przed przydzieleniem i w trakcie pracy, odbywającego się w regularnych odstępach czasu.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna dla odesłań prejudycjalnych.
Pomocnicze
Karta Praw Podstawowych art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje prawo do skutecznej ochrony sądowej.
code du travail art. L. 3122-11
Kodeks pracy
Francuski przepis implementujący prawo UE dotyczące badań lekarskich pracowników nocnych.
code du travail art. L. 4624-1
Kodeks pracy
Francuski przepis dotyczący monitorowania zdrowia pracowników.
code du travail art. R. 3122-11
Kodeks pracy
Francuski przepis określający cel kontroli lekarskich pracowników nocnych.
code du travail art. R. 4624-11
Kodeks pracy
Francuski przepis dotyczący wizyty informacyjno-prewencyjnej.
code du travail art. R. 4624-18
Kodeks pracy
Francuski przepis dotyczący wizyty informacyjno-prewencyjnej dla pracowników nocnych.
code du travail art. R. 3124-15
Kodeks pracy
Francuski przepis dotyczący kar za naruszenie przepisów o pracy w porze nocnej.
code du travail art. R. 4745-3
Kodeks pracy
Francuski przepis dotyczący kar za naruszenie przepisów dotyczących działań lekarza medycyny pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie obowiązku badań lekarskich nie powoduje automatycznie szkody, w przeciwieństwie do naruszenia przepisów o czasie pracy. Prawo UE pozostawia państwom członkowskim swobodę w określaniu zasad dochodzenia odszkodowania, pod warunkiem przestrzegania zasad równoważności i skuteczności. Przepisy krajowe wymagające udowodnienia szkody są zgodne z zasadą równoważności. Zasada skuteczności jest zachowana, jeśli pracownik ma dostęp do skutecznej ochrony sądowej i możliwość pełnego naprawienia rzeczywiście poniesionej szkody. Przepisy krajowe przewidujące grzywny za naruszenie obowiązków pracodawcy mają charakter sankcyjny i nie są uzależnione od wystąpienia szkody, co uzupełnia system odszkodowawczy.
Odrzucone argumenty
Samo stwierdzenie naruszenia przepisów ochronnych (badań lekarskich) powinno rodzić prawo do odszkodowania, bez konieczności wykazywania konkretnej szkody (argumentacja pracownika oparta na analogii do przepisów o czasie pracy).
Godne uwagi sformułowania
brak wizyty lekarskiej [...] nie powoduje nieuchronnie uszczerbku na zdrowiu danego pracownika ani tym samym szkody podlegającej naprawieniu po jego stronie. Prawo pracownika do żądania naprawienia szkody wzmacnia bowiem w szczególności operacyjny charakter przepisów ochronnych [...] i może zniechęcać do powtarzania bezprawnych zachowań.
Skład orzekający
A. Prechal
sprawozdawca
A. Prechal
prezes izby
F. Biltgen
sędzia
N. Wahl
sędzia
J. Passer
sędzia
M.L. Arastey Sahún
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że naruszenie obowiązku badań lekarskich pracowników nocnych nie rodzi automatycznie prawa do odszkodowania bez wykazania szkody, mimo bezpośredniej skuteczności przepisu UE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia obowiązku badań lekarskich, a nie innych aspektów czasu pracy. Wymaga analizy przepisów krajowych pod kątem zasady skuteczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy – ochrony zdrowia pracowników wykonujących pracę w nocy. Wyjaśnia, kiedy naruszenie przepisów UE przez pracodawcę może prowadzić do odszkodowania, co jest istotne dla prawników i pracowników.
“Czy pracownik nocny dostanie odszkodowanie za brak badań? TSUE wyjaśnia, kiedy szkoda musi być udowodniona.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI