C-365/23
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz Karty praw podstawowych UE. Sprawa rozpatrywana przez łotewski sąd najwyższy dotyczyła umowy zawartej w 2009 r. między łotewską spółką SIA „A”, świadczącą usługi rozwoju sportowego, a małoletnim wówczas (17-letnim) koszykarzem C, reprezentowanym przez rodziców. Umowa, zawarta na 15 lat, zobowiązywała sportowca do zapłaty 10% jego przyszłych dochodów netto na rzecz spółki. Po tym, jak spółka dochodziła zapłaty, sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając warunek za nieuczciwy. Sąd odsyłający zadał TSUE pytania dotyczące zakresu stosowania dyrektywy 93/13 do takich umów, możliwości oceny nieuczciwości warunku wynagrodzenia, jego przejrzystości, znaczenia praw dziecka oraz wpływu przepisów krajowych. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że umowa taka jest objęta zakresem dyrektywy 93/13, ponieważ sportowiec w chwili jej zawarcia działał jako konsument. TSUE wyjaśnił, że warunek 10% wynagrodzenia może być uznany za nieuczciwy, jeśli nie jest wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, a konsument nie otrzymał wystarczających informacji do oceny konsekwencji finansowych. Ponadto, przy ocenie nieuczciwości należy uwzględnić najlepszy interes dziecka, co jest szczególnie istotne w przypadku małoletnich, a także zasady prawa krajowego, praktyki rynkowe i okoliczności zawarcia umowy. TSUE podkreślił, że sąd krajowy nie może modyfikować nieuczciwego warunku, a jedynie uznać go za niewiążący.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Wysokainterpretacja pojęcia konsumenta w kontekście umów sportowych, ocena nieuczciwych warunków umownych, ochrona małoletnich w umowach konsumenckich, stosowanie Karty praw podstawowych UE w relacjach horyzontalnych.
Orzeczenie dotyczy wykładni prawa UE, a jego bezpośrednie zastosowanie zależy od przepisów krajowych i konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (6)
Czy umowa o świadczenie usług rozwoju sportowego zawarta z małoletnim "obiecującym" zawodnikiem, reprezentowanym przez rodziców, który w chwili zawarcia umowy nie wykonywał działalności zawodowej, podlega dyrektywie 93/13 o ochronie konsumentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa taka jest objęta zakresem stosowania dyrektywy 93/13, ponieważ małoletni w chwili zawarcia umowy miał status konsumenta.
Uzasadnienie
Status konsumenta ocenia się w chwili zawarcia umowy i nie zmienia się on, nawet jeśli osoba później stanie się profesjonalistą. Dyrektywa 93/13 ma zastosowanie do wszystkich sektorów działalności gospodarczej.
Czy warunek umowny przewidujący 10% wynagrodzenia od przyszłych dochodów sportowca przez 15 lat może być oceniany pod kątem nieuczciwości na podstawie art. 3 dyrektywy 93/13, nawet jeśli dotyczy głównego przedmiotu umowy lub relacji ceny do usługi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd krajowy może ocenić nieuczciwy charakter takiego warunku, chyba że prawo krajowe stanowi inaczej (np. zezwala na bardziej rygorystyczną kontrolę). Warunek ten jest objęty zakresem art. 4 ust. 2 dyrektywy, ale może być oceniany na podstawie art. 3, jeśli nie jest wyrażony prostym i zrozumiałym językiem lub jeśli prawo krajowe na to zezwala.
Uzasadnienie
Art. 4 ust. 2 dyrektywy wyłącza z oceny nieuczciwości głównego przedmiotu umowy i relacji ceny do usługi, o ile warunki są jasne. Jednakże, jeśli warunek nie jest jasny lub prawo krajowe jest bardziej rygorystyczne, ocena jest możliwa. Państwa członkowskie mogą przyjąć bardziej rygorystyczne przepisy.
Czy warunek umowy przewidujący 10% wynagrodzenia od przyszłych dochodów sportowca przez 15 lat jest wyrażony prostym i zrozumiałym językiem w rozumieniu art. 5 dyrektywy 93/13, jeśli konsument nie otrzymał wystarczających informacji do oceny konsekwencji finansowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli konsumentowi nie przekazano wszystkich niezbędnych informacji umożliwiających ocenę skutków finansowych zobowiązania.
Uzasadnienie
Wymóg przejrzystości obejmuje nie tylko formalne zrozumienie warunku, ale także przedstawienie konkretnego funkcjonowania mechanizmu i jego konsekwencji ekonomicznych. Konsument musi być w stanie oszacować skutki finansowe na podstawie precyzyjnych i zrozumiałych kryteriów.
Czy warunek umowy przewidujący 10% wynagrodzenia od przyszłych dochodów sportowca przez 15 lat powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13, tylko dlatego, że nie wiąże wartości usługi z jej kosztem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam brak związku między wartością usługi a jej kosztem nie jest wystarczający. Nierównowagę ocenia się w świetle prawa krajowego, praktyk rynkowych, okoliczności zawarcia umowy i innych jej postanowień.
Uzasadnienie
Ocena nierównowagi wymaga analizy porównawczej z prawem krajowym, uwzględnienia dobrych praktyk rynkowych oraz wszystkich okoliczności umowy. Umowa może być ryzykowna dla usługodawcy (np. brak gwarancji sukcesu, możliwość rozwiązania przez sportowca), co może wpływać na ocenę.
Czy sąd krajowy, stwierdziwszy nieuczciwość warunku umowy, może obniżyć kwotę należną od konsumenta do wysokości kosztów poniesionych przez usługodawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi temu na przeszkodzie.
Uzasadnienie
Nieuczciwy warunek jest niewiążący dla konsumenta, a umowa pozostaje w mocy bez tego warunku. Modyfikacja warunku przez sąd mogłaby zniechęcić przedsiębiorców do przestrzegania przepisów, gdyż wiedzieliby, że sąd może uzupełnić umowę.
Czy okoliczność, że konsument był małoletni w chwili zawarcia umowy i że umowa została zawarta przez jego rodziców, ma znaczenie dla oceny nieuczciwego charakteru warunku przewidującego 10% wynagrodzenia od przyszłych dochodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ma znaczenie.
Uzasadnienie
Sąd stosujący dyrektywę 93/13 jest zobowiązany do przestrzegania praw podstawowych z Karty UE, w tym praw dziecka (art. 24). Najlepszy interes dziecka musi być nadrzędnym względem przy wszystkich działaniach dotyczących dziecka, co wpływa na proces decyzyjny sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| SIA „A” | spolka | pozwany |
| C | osoba_fizyczna | pozwany |
| D | osoba_fizyczna | pozwany |
| E | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rząd łotewski | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (23)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 1 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Celem dyrektywy jest zbliżenie przepisów państw członkowskich odnoszących się do nieuczciwych warunków umownych w umowach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. Ma zastosowanie we wszystkich sektorach działalności gospodarczej.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 2 § b
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Konsumentem jest każda osoba fizyczna, która w umowach objętych dyrektywą działa w celach niezwiązanych z handlem, przedsiębiorstwem lub zawodem.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 2 § c
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Przedsiębiorcą jest każda osoba fizyczna lub prawna, która w umowach objętych dyrektywą działa w celach dotyczących handlu, przedsiębiorstwa lub zawodu.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy nieindywidualnie negocjowane są nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy określenia głównego przedmiotu umowy ani relacji ceny do towarów/usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 5
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowne przedstawiane konsumentowi na piśmie muszą być sporządzone prostym i zrozumiałym językiem. Wszelkie wątpliwości należy interpretować na korzyść konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części obowiązuje strony, jeśli jest to możliwe po wyłączeniu nieuczciwych warunków.
Karta art. 17 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo własności.
Karta art. 24 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
We wszystkich działaniach dotyczących dzieci należy przede wszystkim uwzględnić najlepszy interes dziecka.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 8
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać bardziej rygorystyczne przepisy prawne zgodne z traktatem w dziedzinie objętej dyrektywą w celu zapewnienia wyższego stopnia ochrony konsumenta.
Dyrektywa 2011/83/UE art. 8a
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r.
Dotyczy informowania Komisji o przepisach krajowych rozszerzających zakres oceny nieuczciwego charakteru lub zawierających wykazy postanowień uznawanych za nieuczciwe.
Karta art. 51 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zakres stosowania Karty - państwa członkowskie stosują ją wyłącznie w zakresie, w jakim stosują prawo Unii.
Dyrektywa 2005/29/WE art. 5 § 3
Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych
Dotyczy oceny praktyk handlowych z perspektywy grupy konsumentów szczególnie podatnych na daną praktykę.
Civillikums art. 186
Kodeks cywilny (Łotwa)
Rodzice wspólnie reprezentują dzieci w stosunkach osobistych i majątkowych (reprezentacja łączna).
Civillikums art. 223
Kodeks cywilny (Łotwa)
Rodzice są naturalnymi opiekunami swoich małoletnich dzieci.
Civillikums art. 293
Kodeks cywilny (Łotwa)
Opiekun może zawierać umowy w sprawach dotyczących małoletniego i w jego interesie, o ile działał w dobrej wierze i w granicach należytego zarządzania.
Civillikums art. 1408
Kodeks cywilny (Łotwa)
Małoletni nie mają zdolności do czynności prawnych.
Patērētāju tiesību aizsardzības likums art. 1 § 3
Ustawa o ochronie praw konsumentów (Łotwa)
Definicja konsumenta.
Patērētāju tiesību aizsardzības likums art. 1 § 4
Ustawa o ochronie praw konsumentów (Łotwa)
Definicja usługodawcy.
Patērētāju tiesību aizsardzības likums art. 6 § 2
Ustawa o ochronie praw konsumentów (Łotwa)
Warunki umowne muszą być wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.
Patērētāju tiesību aizsardzības likums art. 6 § 3
Ustawa o ochronie praw konsumentów (Łotwa)
Warunki nieindywidualnie negocjowane są nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z dobrą wiarą i powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Patērētāju tiesību aizsardzības likums art. 6 § 8
Ustawa o ochronie praw konsumentów (Łotwa)
Nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części obowiązuje strony.
Ustawa z 24.04.2014 art. 6 § 2
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2014 r. (wprowadzająca zmiany do ustawy o ochronie konsumentów)
Postanowienia art. 6 nie mają zastosowania do warunków określających przedmiot umowy lub relację ceny do towaru/usługi, o ile są wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa zawarta z małoletnim sportowcem, który w chwili jej zawarcia nie prowadził działalności zawodowej, podlega dyrektywie 93/13 jako umowa konsumencka. • Warunek wynagrodzenia w wysokości 10% przyszłych dochodów przez 15 lat może być nieuczciwy, jeśli nie jest przejrzysty i nie pozwala konsumentowi na ocenę konsekwencji finansowych. • Najlepszy interes dziecka (małoletniego sportowca) musi być uwzględniony przy ocenie nieuczciwości warunku umownego.
Odrzucone argumenty
Umowa dotycząca rozwoju kariery sportowej, nawet z małoletnim, nie podlega dyrektywie 93/13. • Warunek wynagrodzenia stanowi główny przedmiot umowy i nie podlega ocenie nieuczciwości. • Warunek jest jasny i zrozumiały, a konsument miał możliwość oceny konsekwencji finansowych.
Godne uwagi sformułowania
ocena statusu 'konsumenta' należy w chwili zawarcia umowy • wymóg przejrzystości nie ogranicza się do formalnego zrozumienia, ale obejmuje także konkretne funkcjonowanie mechanizmu i jego konsekwencje ekonomiczne • najlepszy interes dziecka jako nadrzędny względem • nieuczciwy warunek jest niewiążący, a umowa pozostaje w mocy bez niego
Skład orzekający
I. Jarukaitis
prezes_izby
D. Gratsias
sędzia
E. Regan
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja pojęcia konsumenta w kontekście umów sportowych, ocena nieuczciwych warunków umownych, ochrona małoletnich w umowach konsumenckich, stosowanie Karty praw podstawowych UE w relacjach horyzontalnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wykładni prawa UE, a jego bezpośrednie zastosowanie zależy od przepisów krajowych i konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony konsumentów, zwłaszcza małoletnich, w specyficznej branży sportowej, gdzie umowy mogą mieć długoterminowe i znaczące konsekwencje finansowe. Pokazuje, jak prawo UE chroni słabsze strony umów.
“Czy umowa z młodym sportowcem na 10% przyszłych zarobków to ochrona czy wyzysk? TSUE wyjaśnia.”
Sektor
sport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny