C-364/24 i C-393/24

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2026-02-05
cjeuochrona_srodowiskaGMOWysokatrybunal
GMOkukurydzauprawazakazprawo UEswobodny przepływ towarówzasada proporcjonalnościochrona środowiskabezpieczeństwo żywności

Podsumowanie

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że przepisy pozwalające państwom członkowskim na zakaz uprawy GMO na ich terytorium są zgodne z prawem UE, nie naruszając wolnego przepływu towarów ani zasady proporcjonalności.

Sprawa dotyczyła zgodności z prawem UE przepisów umożliwiających państwom członkowskim zakaz uprawy genetycznie modyfikowanej kukurydzy MON 810. Giorgio Fidenato, włoski rolnik, został ukarany za uprawę tej kukurydzy, mimo że uzyskała ona zezwolenie na dopuszczenie do obrotu. Sądy włoskie zwróciły się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami dotyczącymi ważności przepisów dyrektywy 2001/18/WE, które pozwalają na takie zakazy, oraz ważności decyzji wykonawczej Komisji UE z 2016 r. zakazującej uprawy tej kukurydzy we Włoszech. Trybunał uznał, że przepisy te są zgodne z prawem UE, w tym z zasadą wolnego przepływu towarów, proporcjonalności i niedyskryminacji, a także z Kartą praw podstawowych.

W niniejszym wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrzył wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez włoskie sądy dotyczące ważności przepisów dyrektywy 2001/18/WE (w brzmieniu zmienionym dyrektywą 2015/412) oraz decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2016/321. Sprawy dotyczyły Giorgio Fidenato, włoskiego rolnika, który został ukarany za uprawę genetycznie modyfikowanej kukurydzy MON 810, mimo że uzyskała ona zezwolenie na dopuszczenie do obrotu na poziomie UE. Włoskie sądy miały wątpliwości co do zgodności z prawem pierwotnym UE przepisów pozwalających państwom członkowskim na zakaz uprawy GMO na swoim terytorium, w szczególności art. 26b i 26c dyrektywy 2001/18/WE, oraz ważności decyzji wykonawczej 2016/321. Pytania prejudycjalne dotyczyły zgodności tych przepisów z zasadami wolnego przepływu towarów, proporcjonalności, niedyskryminacji, wolności prowadzenia działalności gospodarczej, a także z Kartą praw podstawowych UE i porozumieniami WTO. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że przepisy te są zgodne z prawem Unii. Stwierdził, że mechanizm umożliwiający państwom członkowskim zakaz uprawy GMO na ich terytorium, nawet bez szczegółowego uzasadnienia w ramach procedury przejściowej, nie narusza wolnego przepływu towarów, ponieważ zakaz dotyczy jedynie uprawy, a nie obrotu produktami zawierającymi GMO. Ponadto, zakaz ten nie narusza zasady proporcjonalności ani zasady niedyskryminacji, a także nie ingeruje w wolność prowadzenia działalności gospodarczej. Trybunał podkreślił, że celem tych przepisów jest zapewnienie ochrony zdrowia i środowiska, przy jednoczesnym umożliwieniu państwom członkowskim większej elastyczności w kwestii uprawy GMO, co ma wymiar krajowy, regionalny i lokalny. W konsekwencji, Trybunał orzekł, że art. 26c ust. 1 i 3 dyrektywy 2001/18/WE oraz decyzja wykonawcza 2016/321 są ważne i nie stoją na przeszkodzie uregulowaniom krajowym przewidującym kary za nieprzestrzeganie zakazu uprawy.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy te są zgodne z prawem pierwotnym UE i nie naruszają wskazanych zasad ani Karty praw podstawowych.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że mechanizm zakazu uprawy GMO na poziomie krajowym, wprowadzony dyrektywą 2015/412, jest zgodny z prawem UE. Zakaz dotyczy jedynie uprawy, a nie obrotu produktami zawierającymi GMO, co nie narusza wolnego przepływu towarów. Przepisy te są proporcjonalne, nie dyskryminują i nie naruszają wolności prowadzenia działalności gospodarczej, służąc jednocześnie ochronie środowiska i zdrowia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

Unia Europejska (przepisy uznane za ważne)

Strony

NazwaTypRola
Giorgio Fidenatoosoba_fizycznaskarżący
Ministero dell’Agricoltura, della Sovranità alimentare e delle Foresteorgan_krajowypozwany
WXosoba_fizycznainterwenient
Parlament Europejskiinstytucja_ueinterwenient
Rada Unii Europejskiejinstytucja_ueinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient
Rząd włoskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd greckiorgan_krajowyinterwenient
Rząd francuskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd luksemburskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd węgierskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd polskiorgan_krajowyinterwenient

Przepisy (19)

Główne

Dyrektywa 2001/18/WE art. 26b

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE

Dyrektywa 2001/18/WE art. 26c

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE

Dyrektywa 2015/412

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2015/412

Decyzja wykonawcza 2016/321

Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2016/321

TFUE art. 34

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 36

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 114

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 216 ust. 2

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Karta art. 16

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Karta art. 21

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Karta art. 52

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

TUE art. 3

Traktat o Unii Europejskiej

Pomocnicze

Dyrektywa 2001/18/WE art. 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE

Dyrektywa 2001/18/WE art. 4

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE

Dyrektywa 2001/18/WE art. 22

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE

Dyrektywa 2001/18/WE art. 23

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE

Dyrektywa 2001/18/WE art. 33

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE

Rozporządzenie nr 1829/2003 art. 34

Rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady

Dekret ustawodawczy 224/2003 art. 35 bis

Dekret ustawodawczy nr 224/2003 (Włochy)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy dyrektywy 2001/18/WE (art. 26b i 26c) umożliwiające państwom członkowskim zakaz uprawy GMO są zgodne z prawem pierwotnym UE, w tym z zasadą wolnego przepływu towarów, proporcjonalności i niedyskryminacji. Zakaz uprawy GMO na poziomie krajowym nie narusza wolnego przepływu towarów, ponieważ dotyczy jedynie uprawy, a nie obrotu produktami. Przepisy te nie naruszają wolności prowadzenia działalności gospodarczej ani Karty praw podstawowych. Decyzja wykonawcza 2016/321 jest ważna, ponieważ została wydana na podstawie zgodnych z prawem przepisów dyrektywy. Kary krajowe za naruszenie zakazu uprawy GMO są dopuszczalne.

Odrzucone argumenty

Argumenty podnoszone przez Giorgio Fidenato i sądy odsyłające dotyczące niezgodności przepisów dyrektywy 2001/18/WE z prawem pierwotnym UE, w tym z zasadą wolnego przepływu towarów, proporcjonalności, niedyskryminacji oraz Kartą praw podstawowych. Wątpliwości co do ważności decyzji wykonawczej 2016/321.

Godne uwagi sformułowania

środki mające na celu zapobieżenie niezamierzonemu występowaniu GMO w środowisku zakaz uprawy kukurydzy GMO MON 810 we Włoszech zgodność z prawem pierwotnym Unii zasada ostrożności swobodny przepływ towarów zasada proporcjonalności zasada niedyskryminacji wolność prowadzenia działalności gospodarczej milcząca zgoda posiadacza zezwolenia

Skład orzekający

F. Biltgen

prezes izby

I. Ziemele

sędzia

A. Kumin

sędzia

S. Gervasoni

sprawozdawca

M. Bošnjak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zgodności z prawem UE przepisów umożliwiających państwom członkowskim zakaz uprawy GMO, pomimo istnienia zezwolenia na dopuszczenie do obrotu na poziomie UE. Ustalenie granic stosowania zasady wolnego przepływu towarów w kontekście uprawy GMO."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakazu uprawy GMO na poziomie krajowym, z uwzględnieniem procedur przejściowych i milczącej zgody posiadacza zezwolenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kontrowersyjnego tematu GMO i jego regulacji w UE, co jest istotne dla rolników, konsumentów i przemysłu. Wyrok wyjaśnia równowagę między swobodami unijnymi a prawem państw członkowskich do ochrony środowiska.

GMO na polu: UE potwierdza prawo krajów do zakazu uprawy, nawet gdy produkt ma unijne zezwolenie.

Sektor

rolnictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę